ทำไมเล่นอุณหภูมิสลับร้อนเย็นแล้วร่างกายกระตุก?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ใครเคยเห็นหยดเทียนอุ่นแตะผิว หรือลากก้อนน้ำแข็งผ่านแผ่นหลังแล้วรู้สึกสะดุ้งวาบ อาการนั้นไม่ได้แปลว่าร่างกายกำลังรับรู้ความเจ็บเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการตอบสนองของระบบประสาทต่อสัญญาณอุณหภูมิและแรงสัมผัสที่เปลี่ยนเร็วมากในเวลาไม่กี่วินาที

ผิวหนังมีตัวรับความรู้สึกหลายชนิด ทั้งตัวรับความอุ่น ความเย็น แรงกด และความเจ็บปวด เมื่ออุณหภูมิบนผิวเปลี่ยนฉับพลัน สัญญาณจะวิ่งผ่านเส้นประสาทเข้าสู่ไขสันหลังและสมอง สมองจึงสั่งให้กล้ามเนื้อสะดุ้งหรือเกร็งสั้นๆ คล้ายปฏิกิริยาตกใจ เพื่อเตรียมร่างกายรับสิ่งเร้าที่คาดเดาได้ยาก

ความรู้สึกจากความอุ่นกับความเย็นไม่ได้ทำงานเหมือนกันทั้งหมด ความอุ่นอาจทำให้ผิวรู้สึกผ่อนคลายและมีเลือดมาเลี้ยงมากขึ้น ส่วนความเย็นจัดจะกระตุ้นตัวรับความเย็นและเส้นใยประสาทที่เกี่ยวข้องกับความเจ็บ ทำให้เกิดอาการขนลุก เกร็ง หรือกระตุกชั่วคราว โดยเฉพาะบริเวณแผ่นหลังที่มีพื้นที่ผิวกว้างและไวต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ

ถ้าสลับร้อนกับเย็นเร็วๆ สมองจะได้รับสัญญาณหลายแบบซ้อนกัน ทั้งความอุ่น ความเย็น แรงลาก และแรงกด ความแปลกใหม่เช่นนี้ทำให้ระบบประสาทอัตโนมัติตื่นตัว หัวใจอาจเต้นเร็วขึ้น หายใจถี่ขึ้น หรือรู้สึกเหมือนมีกระแสวาบแล่นไปทั้งตัว บางคนจึงตีความเป็นความตื่นเต้นหรือความเร้าใจได้ง่าย

สารอะดรีนาลีนอาจเกี่ยวข้องกับภาวะตื่นตัวเมื่อร่างกายตกใจหรือเจอสิ่งเร้ารุนแรง ส่วนความพึงพอใจและความคาดหวังอาจเชื่อมโยงกับวงจรรางวัลในสมอง แต่ยังไม่ควรสรุปว่าทุกครั้งที่สะท้านจะมีโดปามีนหลั่งเป็นระเบิดพร้อมกัน เพราะระดับสารสื่อประสาทขึ้นกับอารมณ์ ความคุ้นเคย ความปลอดภัย และบริบทของแต่ละคน

สิ่งที่ต้องระวังคือความร้อนจากเทียนอาจลวกผิวจนพุพองได้ ขณะที่น้ำแข็งก้อนอาจทำให้ผิวหนังชา ระคายเคือง หรือเกิดแผลเย็นกัดหากวางไว้นานเกินไป ไม่ควรใช้กับผิวที่มีแผล ผื่น ชา หรือการไหลเวียนเลือดผิดปกติ และควรหยุดทันทีหากรู้สึกแสบ ปวด ชา เวียนหัว หรือผิวเปลี่ยนสีผิดปกติ

ถ้าต้องการทดลองกับคู่รัก ควรตกลงขอบเขตก่อน ใช้อุณหภูมิที่ไม่ร้อนหรือเย็นจัด ทดสอบบนพื้นที่เล็กๆ และสื่อสารสัญญาณหยุดให้ชัดเจน ความรู้สึกกระตุกสะท้านจึงเป็นปฏิกิริยาปกติของเส้นประสาทได้ แต่ไม่ควรฝืนร่างกายเพื่อเพิ่มความตื่นเต้นจนกลายเป็นการบาดเจ็บ