7 หนังสือวรรณกรรมเล่มแรกๆ ของไทย ที่ได้รับการประมูลในราคาสูงลิ่ว

📚 7 หนังสือวรรณกรรมไทยยุคแรก ๆ ที่นักสะสมตามหา บางฉบับราคาพุ่งจนแทบจำไม่ได้ว่าเคยเป็น “หนังสือ”

หนังสือวรรณกรรมไทยเก่าไม่ได้มีคุณค่าแค่เรื่องเนื้อหา แต่ยังเป็นหลักฐานของประวัติการพิมพ์ในประเทศไทยด้วย โดยเฉพาะเล่มที่พิมพ์ในช่วงแรก ๆ มีจำนวนจำกัด เหลือรอดมาถึงปัจจุบันไม่มาก และบางเล่มมีประวัติการครอบครองชัดเจน จึงเป็นที่สนใจของนักสะสม

หอสมุดแห่งชาติระบุว่า หนังสือที่พิมพ์โดยโรงพิมพ์ยุคแรก เช่น โรงพิมพ์ครูสมิท โรงพิมพ์อักษรพิมพการ โรงพิมพ์วัดบวรนิเวศ และโรงพิมพ์หมอบลัดเลย์ ถือเป็นกลุ่มหนังสือหายากที่มีคุณค่าด้านประวัติการพิมพ์ของไทย

 

🏺 1. ลิลิตพระลอ  วรรณคดีเก่าที่มีเรื่องราวยาวนานกว่าหนังสือฉบับพิมพ์

ลิลิตพระลอ เป็นวรรณคดีที่มีต้นเรื่องเก่าแก่และได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในงานสำคัญของวรรณคดีไทย สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงอธิบายว่าเรื่องพระลอเป็นวรรณคดีประเภทลิลิตที่แต่งในสมัยอยุธยา

สิ่งที่นักสะสมให้ความสนใจจึงไม่ได้มีเพียงเนื้อหา แต่รวมถึงฉบับพิมพ์เก่าและต้นฉบับที่ใช้ในการตรวจชำระด้วย เพราะแต่ละฉบับอาจมีรายละเอียดของข้อความแตกต่างกัน

 

🐉 2. ลิลิตเพชรมงกุฎ  เล่มเก่าที่คนทั่วไปแทบไม่ค่อยได้เห็น

เรื่องนี้มีความน่าสนใจตรงที่มีเค้าเรื่องแตกต่างจากวรรณคดีไทยจำนวนมาก โดยได้รับอิทธิพลจาก เวตาลปัญจวีสติ และมีการสันนิษฐานว่าแต่งขึ้นในช่วง พ.ศ. 2310–2322

ที่สำคัญคือมีหลักฐานระบุว่า พิมพ์ครั้งแรกใน พ.ศ. 2419 ในงานพระราชทานเพลิงศพพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านภางค์นิพัทธพงษ์ ทำให้ฉบับพิมพ์ยุคแรกมีคุณค่าทั้งด้านวรรณคดีและประวัติการพิมพ์

 

🐟 3. ปลาบู่ทอง  นิทานที่เคยเป็นหนังสือเล่มเล็ก ๆ

เรื่อง ปลาบู่ทอง เป็นนิทานที่คนไทยหลายรุ่นรู้จัก แต่หนังสือเก่าบางฉบับมีหน้าตาแตกต่างจากฉบับที่วางขายในปัจจุบันมาก ทั้งภาพประกอบ ตัวอักษร และรูปแบบการจัดหน้า

ฐานข้อมูล SiamRareBooks ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรมีตัวอย่าง ปลาบู่ทอง เล่ม 1 ซึ่งเป็นหนังสือเก่าพร้อมภาพประกอบแบบดั้งเดิม และระบุราคาเดิมไว้เพียง 1.50 บาท หนังสือประเภทนี้จึงน่าสนใจสำหรับนักสะสมที่ต้องการดูพัฒนาการของการพิมพ์วรรณกรรมสำหรับคนทั่วไป

 

🏹 4. ขุนช้างขุนแผน  ยิ่งเป็นฉบับเก่า ยิ่งมีเรื่องให้ตามหา

ขุนช้างขุนแผน เป็นวรรณคดีขนาดใหญ่ที่มีการพิมพ์หลายฉบับและหลายยุค จึงทำให้ฉบับเก่าที่มีข้อมูลการจัดพิมพ์ชัดเจนมีความน่าสนใจเป็นพิเศษ

มีหลักฐานจากเอกสารเก่าของราชบัณฑิตยสภาที่ระบุหนังสือ บทละครเรื่องขุนช้างขุนแผน พิมพ์ครั้งแรก 1,000 ฉบับ ใน พ.ศ. 2467 ที่โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒนากร ยิ่งฉบับใดมีปกเดิม เนื้อหาครบ และสภาพดี ก็ยิ่งเหมาะกับการเก็บสะสม

 

🌊 5. พระอภัยมณี  ผลงานของสุนทรภู่ที่ตามหา “ฉบับเก่า” กันจริงจัง

ชื่อของ สุนทรภู่ ทำให้พระอภัยมณีเป็นหนึ่งในวรรณกรรมไทยที่มีฐานผู้อ่านกว้างมาก และในอดีตเรื่องนี้เคยได้รับความนิยมในรูปแบบหนังสือที่คนทั่วไปซื้อหาอ่านกัน

สำหรับนักสะสม จุดที่น่าสนใจจึงอยู่ที่ฉบับพิมพ์เก่า โดยเฉพาะเล่มที่ยังมีปกเดิม กระดาษเดิม และรายละเอียดการพิมพ์ครบ เพราะหนังสือเก่าประเภทนี้ไม่ได้ประเมินจากชื่อเรื่องเพียงอย่างเดียว แต่ดูปีพิมพ์ ครั้งที่พิมพ์ แหล่งพิมพ์ และสภาพประกอบกันด้วย

 

👑 6. สามก๊กฉบับภาษาไทย  หนังสือแปลที่กลายเป็นของสะสม

แม้ สามก๊ก จะเป็นวรรณกรรมจีน แต่ฉบับภาษาไทยยุคเก่ามีความสำคัญต่อประวัติการอ่านและการพิมพ์ของไทยอย่างมาก โดยเฉพาะฉบับที่มีอายุเก่าและพิมพ์ในยุคแรก

หนังสือเก่าที่เกี่ยวข้องกับสามก๊กยังปรากฏอยู่ในตลาดประมูลและตลาดนักสะสม แต่ราคาของแต่ละเล่มต่างกันมากตามฉบับ ปีพิมพ์ สภาพ และความสมบูรณ์ จึงไม่ควรนำราคาของฉบับหนึ่งไปเหมารวมกับอีกฉบับหนึ่ง

 

🌹 7. มัทนะพาธา  พระราชนิพนธ์ที่ยิ่งเก่ายิ่งมีเสน่ห์

มัทนะพาธา พระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นบทละครพูดคำฉันท์ที่มีเอกลักษณ์สูง ทรงเริ่มพระราชนิพนธ์เมื่อวันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2466 และทรงพระราชนิพนธ์เสร็จเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2466

ฉบับเก่าจึงเป็นที่น่าสนใจของผู้สะสมหนังสือพระราชนิพนธ์ โดยเฉพาะเล่มที่ยังมีปกเดิมและรายละเอียดการจัดพิมพ์ครบ

 

💰 ทำไมหนังสือเก่าบางเล่มถึงมีราคาสูง?

หนังสือเก่าไม่ได้แพงเพียงเพราะมีอายุหลายสิบหรือหลายร้อยปี เกณฑ์ที่ใช้พิจารณายังรวมถึง ครั้งที่พิมพ์ ปีพิมพ์ แหล่งต้นฉบับ จำนวนที่ผลิต ความสมบูรณ์ ประวัติการครอบครอง และความสำคัญของเนื้อหา

งานศึกษาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเกี่ยวกับหนังสือหายากของกรมพระจันทบุรีนฤนาถยังพบว่า “ประวัติการครอบครอง” เป็นปัจจัยสำคัญ เช่น หนังสือที่มีลายพระหัตถ์ บรรณสิทธิ์ หรือหลักฐานว่าเคยเป็นสมบัติของบุคคลสำคัญ

ดังนั้น หนังสือเก่าที่ดูธรรมดาบนชั้นวางอาจมีคุณค่ามากกว่าที่คิด โดยเฉพาะถ้าเป็น ฉบับพิมพ์ยุคแรก สภาพสมบูรณ์ และมีที่มาชัดเจน สิ่งสำคัญคืออย่าดูแค่ราคาที่ประกาศขาย แต่ควรตรวจสอบปีพิมพ์ รุ่นพิมพ์ สภาพ และประวัติของเล่มให้ละเอียดก่อนประเมินมูลค่า