รวม “ชื่อเล่น” ที่ทหารและคนทั่วไปใช้เรียก “เฮลิคอปเตอร์”

คำแสลงและฉายาที่นิยมใช้เรียกเฮลิคอปเตอร์มีอยู่หลายคำ ทั้งในภาษาอังกฤษซึ่งแพร่หลายไปทั่วโลกและบางคำที่คนไทยรับมาใช้หรือมีคำเรียกในท้องถิ่นเอง

คำที่คุ้นหูกันมากที่สุดคือ chopper ซึ่งแปลตรงตัวว่ามีดสับหรือของที่สับ แต่กลายมาเป็นชื่อเรียกเฮลิคอปเตอร์แบบไม่เป็นทางการ เสียงใบพัดที่หมุนเร็ว ๆ ทำให้เกิดจังหวะคล้ายการสับหรือตัดอากาศซ้ำ ๆ เป็น “chop-chop-chop” จึงเกิดคำนี้ขึ้นมาในช่วงสงครามเกาหลีระหว่างปี พ.ศ. 2493 ถึง พ.ศ. 2496 (ค.ศ. 1950-1953) ทหารอเมริกันที่ประจำการในสนามรบเป็นกลุ่มแรก ๆ ที่ใช้คำนี้ เพราะเฮลิคอปเตอร์รุ่นเบลล์ 47 หรือที่เรียกอีกชื่อว่า H-13 Sioux ถูกนำมาใช้ขนส่งผู้บาดเจ็บและสนับสนุนภารกิจใกล้แนวหน้า เสียงที่ดังชัดเจนทำให้ทหารเรียกติดปากอย่างรวดเร็ว

บันทึกที่เป็นลายลักษณ์อักษรครั้งแรกปรากฏในหนังสือพิมพ์นิวยอร์กเฮรัลด์ทริบูนฉบับวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2494 (ค.ศ. 1951) ในบทความชื่อ New Lexicon for War หลังจากนั้นคำนี้ก็แพร่หลายในสงครามเวียดนามและกลายเป็นคำสากลที่สื่อมวลชนและประชาชนทั่วไปใช้ต่อมาจนถึงปัจจุบัน แม้ในภาษาไทยเองก็มักได้ยินคำว่า chopper หรือชอปเปอร์ปนกับคำว่าเฮลิคอปเตอร์อยู่บ่อยครั้ง โดยเฉพาะในข่าวหรือภาพยนตร์

อีกคำหนึ่งที่เก่าแก่มากพอ ๆ กันคือ whirlybird หรือวิร์ลลี่เบิร์ด ซึ่งแปลคร่าว ๆ ว่านกหมุนหรือนกที่หมุนวน คำนี้เกิดจากภาพของใบพัดที่หมุนรอบตัวเหมือนปีกนกที่กำลังว่อนไปมา ปรากฏใช้ในสหรัฐอเมริกาตั้งแต่ราวปี พ.ศ. 2494 (ค.ศ. 1951) เป็นต้นมา ตามหลักฐานในนิตยสารนิวส์วีคและเอกสารอื่น ๆ ในยุคนั้น ทหารและนักบินอเมริกันเป็นกลุ่มแรกที่เรียกแบบนี้ เพราะเฮลิคอปเตอร์ในยุคแรก ๆ ยังดูแปลกตาและเคลื่อนไหวได้คล่องแคล่วเหมือนนกขนาดใหญ่ที่สามารถหยุดนิ่งกลางอากาศได้ คำนี้ให้ความรู้สึกเบา ๆ และเป็นมิตร จึงนิยมใช้ในสื่อสำหรับเด็กหรือรายการบันเทิง เช่น ซีรีส์โทรทัศน์ชื่อ Whirlybirds ที่ออกอากาศช่วงปลายทศวรรษ 2500 ถึงต้นทศวรรษ 2510 (ค.ศ. 1958-1962)

คำว่า eggbeater หรือเอ็กบิเตอร์ ก็เป็นอีกฉายาที่ทหารอเมริกันใช้กันมาตั้งแต่ช่วงสงครามเกาหลีเช่นกัน เพราะใบพัดที่หมุนเร็วคล้ายเครื่องตีไข่ในครัว ภาพที่เห็นจากพื้นดินจึงทำให้เกิดคำเปรียบเทียบนี้ขึ้นมาอย่างเป็นธรรมชาติ คำนี้ปรากฏในบันทึกของทหารผ่านศึกและหนังสือเกี่ยวกับสงครามหลายเล่ม โดยเฉพาะในช่วงทศวรรษ 2500 (ค.ศ. 1950) กลุ่มที่ใช้เป็นกลุ่มแรกคือหน่วยทหารราบและหน่วยแพทย์สนามที่ต้องติดต่อกับเฮลิคอปเตอร์ขนส่งผู้บาดเจ็บบ่อยครั้ง นอกจากนี้ยังมีคำสั้น ๆ อย่าง helo ซึ่งทหารเรืออเมริกันนิยมใช้มาก เพราะสั้นกระชับและเหมาะกับการสื่อสารทางวิทยุ ส่วนคำว่า copter เป็นการย่อจาก helicopter โดยตัดพยางค์หน้าออก ใช้กันทั่วไปทั้งในวงการทหารและพลเรือน

ในส่วนของรุ่นเฉพาะเจาะจง คำว่า Huey กลายเป็นฉายาของเฮลิคอปเตอร์เบลล์ UH-1 Iroquois ซึ่งกองทัพสหรัฐใช้กันอย่างแพร่หลายในสงครามเวียดนาม เดิมทีรหัสเรียกว่า HU-1 จึงถูกทหารเรียกติดปากว่า Huey และแม้ภายหลังจะเปลี่ยนรหัสเป็น UH-1 คำนี้ก็ยังคงอยู่ ทหารอเมริกันในเวียดนามเป็นกลุ่มแรกที่ทำให้คำนี้ดังก้องทั่วโลก และต่อมาคนไทยที่คุ้นเคยกับภาพยนตร์สงครามก็รับรู้และใช้ตาม นอกจากนี้ยังมีคำเรียกแบบไม่เป็นทางการอื่น ๆ เช่น bird ซึ่งใช้แทนเครื่องบินทั่วไปรวมถึงเฮลิคอปเตอร์ หรือ windmill ที่เปรียบใบพัดกับกังหันลม

สำหรับในประเทศไทย คำเรียกหลักยังคงเป็นเฮลิคอปเตอร์ตามที่บัญญัติไว้ในพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน แต่ก็มีคำพ้องที่เก่ากว่าอย่าง เครื่องบินปีกแมลงปอ ซึ่งปรากฏในพจนานุกรมบางฉบับ เพราะใบพัดที่หมุนคล้ายปีกแมลงปอที่โบกพัดอยู่เหนือตัว นอกจากนี้ในวงการทหารไทยมักย่อเรียกสั้น ๆ ว่า ฮ. ตามด้วยหมายเลขรุ่น เช่น ฮ. 212 หรือเบลล์ 212 ที่ใช้มานาน คนทั่วไปก็มักใช้คำว่า chopper ปนภาษาอังกฤษ โดยเฉพาะในสื่อออนไลน์และข่าวเกี่ยวกับการกู้ภัยหรือการขนส่งด่วน ที่มาของคำเหล่านี้ส่วนใหญ่สืบเนื่องมาจากอิทธิพลของสื่ออเมริกันและภาพยนตร์สงครามที่เข้ามาในไทยตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 2510 เป็นต้นมา (ค.ศ. 1970) กลุ่มที่เริ่มใช้คำแสลงเหล่านี้ในไทยจึงมักเป็นนักข่าว นักบินทหาร และผู้ที่ติดตามข่าวสารต่างประเทศเป็นกลุ่มแรก ๆ

เมื่อมองย้อนไป คำแสลงเหล่านี้เกิดจากความจำเป็นในการสื่อสารที่รวดเร็วและเป็นกันเองในสนามรบ มากกว่าจะเป็นการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการ เสียงและภาพที่เห็นด้วยตาเปล่ากลายเป็นแรงบันดาลใจหลัก ทำให้ทหารซึ่งเป็นผู้ใกล้ชิดกับเครื่องบินชนิดนี้มากที่สุดกลายเป็นผู้ริเริ่มใช้คำต่าง ๆ ก่อนที่จะแพร่กระจายสู่สาธารณชนผ่านสื่อมวลชนและวัฒนธรรมป๊อป แม้เวลาจะผ่านไปหลายทศวรรษ คำเหล่านี้ยังคงถูกใช้ต่อเนื่อง เพราะสั้น จำง่าย และสื่อความหมายได้ชัดเจนโดยไม่ต้องอธิบายยาว ๆ ไม่ว่าจะเป็น chopper ที่มาจากเสียงสับของใบพัด whirlybird ที่มาจากภาพการหมุนเหมือนนก หรือ eggbeater ที่มาจากความคล้ายคลึงกับเครื่องครัว ล้วนสะท้อนถึงลักษณะเด่นของเฮลิคอปเตอร์ที่แตกต่างจากเครื่องบินปีกตรึงอย่างสิ้นเชิง การที่ทหารอเมริกันในสงครามเกาหลีเป็นกลุ่มแรก ๆ ที่สร้างคำเหล่านี้ขึ้นมาจึงถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญที่ทำให้ภาษาพูดเกี่ยวกับการบินมีความหลากหลายและมีชีวิตชีวามากขึ้นจนถึงทุกวันนี้