นอนคว่ำเล่นมือถือทำให้กระดูกคอเสื่อมจริงไหม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ท่านอนคว่ำเล่นมือถือเป็นท่าที่หลายคนรู้สึกว่าสบาย เพราะไม่ต้องนั่งหลังตรงและไม่ต้องยกแขนค้างไว้นาน มือถือก็วางอยู่ตรงหน้า หยิบใช้งานง่าย แถมยังรู้สึกเหมือนได้พักทั้งตัวบนที่นอน

ความสบายที่เกิดขึ้นช่วงแรกไม่ได้แปลว่าร่างกายอยู่ในแนวที่ดีตลอดเวลาที่ใช้งาน เมื่อเวลาผ่านไป คอ หลัง ไหล่ และแขนอาจค้างอยู่ในท่าเดิมนานเกินไป จนกล้ามเนื้อเริ่มเกร็งโดยไม่รู้ตัว

เมื่อนอนคว่ำ ลำตัวส่วนท้องและหน้าอกจะสัมผัสกับที่นอน ส่วนหลังอาจแอ่นขึ้นตามความนุ่มของฟูกหรือหมอนที่รองอยู่ หากที่นอนยวบมาก กระดูกสันหลังส่วนเอวจะอยู่ในแนวแอ่นมากขึ้น กล้ามเนื้อหลังจึงต้องทำงานค้างเพื่อพยุงลำตัว แม้เจ้าตัวจะรู้สึกว่านอนเฉยๆ ไม่ได้ออกแรงก็ตาม

บริเวณคอได้รับผลกระทบชัดเจนกว่าเดิม เพราะคนที่นอนคว่ำมักต้องหันหน้าไปด้านใดด้านหนึ่ง หรือยกศีรษะขึ้นเพื่อมองหน้าจอ หากค้างท่าเดิมนาน กล้ามเนื้อคอและบ่าจะเกร็งต่อเนื่อง ข้อต่อเล็กๆ รอบกระดูกคอ รวมถึงเส้นเอ็นและเนื้อเยื่อรอบสะบักอาจรับแรงเพิ่มขึ้น

อาการที่เกิดขึ้นได้มีตั้งแต่คอฝืด ตึงบ่า ปวดสะบัก ปวดไหล่ ปวดศีรษะจากกล้ามเนื้อ ไปจนถึงปวดหลังส่วนล่าง บางคนอาจรู้สึกชาหรือปวดร้าวลงแขน หากท่านั้นกดทับเส้นประสาทหรือทำให้ไหล่อยู่ในมุมที่ไม่เหมาะสมเป็นเวลานาน

แต่การบอกว่านอนคว่ำเล่นมือถือแล้วกระดูกคอจะเสื่อมแน่นอน ยังเป็นการกล่าวเกินจริง ภาวะกระดูกคอเสื่อมไม่ได้เกิดจากการนอนคว่ำเพียงครั้งเดียว และไม่ได้เกิดขึ้นทันทีหลังเล่นมือถือไม่กี่ชั่วโมง ปัจจัยที่เกี่ยวข้องยังมีอายุ พันธุกรรม การใช้งานสะสม การบาดเจ็บเดิม โรคข้อ และลักษณะการใช้ชีวิตในระยะยาว

ท่าทางที่ไม่ดีอาจเพิ่มแรงกดและทำให้กล้ามเนื้อทำงานหนักขึ้น จึงมีส่วนทำให้เกิดอาการปวดหรือทำให้อาการเดิมกำเริบได้ แต่คำว่าเสื่อมต้องอาศัยการประเมินจากอาการ การตรวจร่างกาย และบางกรณีอาจต้องใช้ภาพถ่ายทางการแพทย์ ไม่ควรสรุปจากท่านอนเพียงอย่างเดียว

ส่วนเรื่องหายใจติดขัดก็ไม่ได้เกิดกับทุกคน การนอนคว่ำอาจทำให้หน้าอกและหน้าท้องขยับได้ไม่เต็มที่ โดยเฉพาะเมื่อนอนบนหมอนสูง ทับลำตัวมาก หรือเกร็งกล้ามเนื้อไว้นาน คนที่มีโรคปอด โรคหัวใจ น้ำหนักตัวมาก มีอาการกรน หรือมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ อาจรู้สึกอึดอัดได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

ถ้าเล่นมือถือแล้วเริ่มรู้สึกหายใจไม่เต็มปอด แน่นหน้าอก หน้ามืด หรือเหนื่อยผิดปกติ ควรหยุดใช้งานและเปลี่ยนท่าทันที อาการเหล่านี้ไม่ควรเหมารวมว่าเกิดจากท่านอนเพียงอย่างเดียว หากอาการไม่ดีขึ้นหรือเกิดซ้ำ ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุให้ชัดเจน

วิธีลดแรงกดที่ทำได้ง่ายคือเปลี่ยนจากนอนคว่ำเป็นนั่งเอน นอนตะแคง หรือพิงหมอนให้แผ่นหลังมีแรงรองรับ ยกโทรศัพท์ให้อยู่ใกล้ระดับสายตา ใช้ขาตั้งหรือหมอนรองแขนแทนการก้มคอค้าง และหลีกเลี่ยงการวางโทรศัพท์ราบกับที่นอนจนต้องเงยหน้าหรือบิดคอเพื่อมองจอ

ไม่ควรอยู่ในท่าเดิมนานติดต่อกัน แม้เป็นท่าที่รู้สึกสบายก็ตาม ควรเปลี่ยนท่า ลุกเดิน ขยับไหล่ หมุนข้อมือ และพักสายตาเป็นระยะ การเปลี่ยนตำแหน่งบ่อยช่วยลดการเกร็งของกล้ามเนื้อได้ดีกว่าการพยายามรักษาท่านั่งหรือท่านอนให้เหมือนเดิมตลอดเวลา

หากเริ่มปวด ควรพักจากหน้าจอและขยับคอเบาๆ ในช่วงที่ไม่เจ็บ ไม่ควรฝืนบิดคอ ดัดคอ หรือกดนวดแรง เพราะอาจทำให้เนื้อเยื่อระคายเคืองเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะคนที่มีอาการปวดร้าว ชา หรือแขนอ่อนแรง

ถ้าปวดคอ ปวดสะบัก หรือปวดหลังต่อเนื่องหลายวัน อาการร้าวลงแขน ชาปลายมือ แขนไม่มีแรง เวียนศีรษะมาก หรือมีอาการหลังประสบอุบัติเหตุ ควรพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัด การตรวจจะช่วยแยกอาการกล้ามเนื้อล้าออกจากปัญหาข้อต่อ เส้นประสาท หรือโรคอื่นที่ต้องดูแลเฉพาะทาง

ท่านอนคว่ำเล่นมือถือจึงไม่ใช่สาเหตุที่ทำให้กระดูกคอเสื่อมในทุกคน แต่เป็นท่าที่ทำให้คอ หลัง และไหล่เสียสมดุลได้ง่าย โดยเฉพาะเมื่อใช้งานนานและไม่เปลี่ยนท่า ความเสี่ยงหลักที่พบได้บ่อยคืออาการปวดและกล้ามเนื้อเกร็งสะสม การยกหน้าจอให้สูงขึ้น ลดเวลาค้างท่า และขยับร่างกายเป็นระยะ เป็นวิธีง่ายๆ ที่ช่วยดูแลคอและหลังได้ดีกว่าเดิม