กลั้นจามด้วยการบีบจมูกอันตรายจริงไหม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

การจามเป็นปฏิกิริยาตามธรรมชาติที่ช่วยไล่ฝุ่น เกสร สารระคายเคือง และน้ำมูกออกจากจมูกกับลำคอ ก่อนจาม ร่างกายจะสูดลมหายใจเข้าแล้วเกร็งกล้ามเนื้อหลายส่วนเพื่อดันอากาศออกอย่างรวดเร็ว

ถ้าบีบจมูกพร้อมหุบปากแน่น อากาศที่ควรพุ่งออกทางจมูกและปากจะระบายออกได้ยาก แรงดันภายในจมูก คอ และช่องหูจึงเพิ่มขึ้น แม้การกลั้นจามเพียงครั้งเดียวมักไม่ทำให้เกิดอันตรายรุนแรง แต่การปิดทางออกทั้งสองด้านไม่ใช่วิธีที่ปลอดภัย

ภาวะแทรกซ้อนที่มีรายงานมีตั้งแต่ปวดหู หูอื้อ การได้ยินลดลง แรงดันรอบดวงตา ไปจนถึงเลือดออกเป็นจุดเล็กๆ บริเวณตาหรือจมูก ในบางคนอาจเกิดกล้ามเนื้อคอหรือกล้ามเนื้อส่วนอื่นบาดเจ็บได้ โดยเฉพาะคนที่มีโรคหรือความผิดปกติเดิมบริเวณหู จมูก คอ หรือเพิ่งผ่านการผ่าตัด

ส่วนกรณีคอหรือคอหอยฉีกขาดมีหลักฐานจากรายงานผู้ป่วยจริง แต่พบได้น้อยมาก ไม่ใช่สิ่งที่จะเกิดกับทุกคนที่เคยกลั้นจาม รายงานทางการแพทย์ฉบับหนึ่งพบชายวัยผู้ใหญ่มีอาการเหมือนเสียงลั่นในคอ คอบวม กลืนเจ็บ และเสียงเปลี่ยน หลังพยายามบีบจมูกกับปิดปากขณะจาม แพทย์ตรวจพบลมแทรกเข้าไปในเนื้อเยื่อบริเวณคอ จึงต้องรับการรักษาในโรงพยาบาล

คำเตือนเรื่องแก้วหูทะลุหรือคอบาดเจ็บจึงไม่ใช่เรื่องแต่งขึ้น แต่ก็ควรสื่อสารตามระดับความเสี่ยง ภาวะเหล่านี้เป็นเหตุการณ์ที่พบไม่บ่อย สิ่งที่ควรจำคือไม่ควรเพิ่มแรงดันด้วยการปิดจมูกและปากพร้อมกัน โดยเฉพาะการฝืนกลั้นจามแรงๆ

เมื่อรู้สึกว่าจะจาม ให้หันออกจากคนรอบข้าง เปิดปากไว้เล็กน้อย แล้วจามใส่กระดาษทิชชู่หรือข้อพับแขน ไม่ควรจามใส่มือ เพราะละอองอาจติดมือแล้วกระจายไปยังลูกบิดประตู โทรศัพท์ แก้วน้ำ หรือสิ่งของที่จับต่อ

ถ้าอยู่ในที่ประชุม ห้องเรียน หรือสถานที่เงียบ ให้ขอถอยออกจากคนอื่นสักครู่ แล้วใช้ทิชชู่ปิดปากและจมูกโดยไม่บีบปิดสนิท การลดเสียงด้วยการเปิดปากและปล่อยให้ลมออกอย่างมีทางระบาย ปลอดภัยกว่าการอัดแรงดันไว้ข้างใน

หลังกลั้นจามแล้วมีอาการคอบวมทันที กลืนลำบาก หายใจไม่สะดวก เสียงเปลี่ยน เจ็บคอหรือเจ็บหูมาก ได้ยินลดลง มีเลือดออกผิดปกติ หรือมองเห็นผิดปกติ ควรไปโรงพยาบาลโดยเร็ว เพราะอาการเหล่านี้อาจบ่งบอกการบาดเจ็บที่ต้องตรวจเพิ่มเติม ไม่ควรรอดูอาการเองเป็นเวลานาน

การจามเสียงดังเล็กน้อยอาจทำให้คนรอบข้างสะดุ้ง แต่การจามอย่างถูกวิธียังดีกว่าปิดทางออกของลมจนแรงดันย้อนกลับเข้าไปในศีรษะ หู และลำคอ