ท้องเสียดื่มน้ำอัดลมใส่เกลือแทนเกลือแร่ได้ไหม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาท้องเสีย ร่างกายไม่ได้เสียแค่น้ำ แต่เสียโซเดียมและแร่ธาตุอื่นออกไปพร้อมกัน จึงมีคนเอาน้ำอัดลมมาเติมเกลือแล้วดื่มแทนเกลือแร่ซอง เพราะคิดว่าน่าจะช่วยเติมทั้งน้ำ น้ำตาล และเกลือแร่ได้ในแก้วเดียว

วิธีนี้ไม่ใช่การทำเกลือแร่ น้ำอัดลมมีสัดส่วนน้ำตาลและเกลือแร่ไม่เหมือนสารละลายเกลือแร่สำหรับท้องเสีย แม้เติมเกลือลงไปเอง ปริมาณที่ได้ก็ยังไม่แน่นอน และอาจเค็มเกินไปหรือน้อยเกินไปจนชดเชยการสูญเสียได้ไม่ดี

เกลือแร่ซองออกแบบให้มีน้ำตาลในระดับที่ช่วยลำไส้ดูดซึมโซเดียมและน้ำกลับเข้าสู่ร่างกาย พร้อมกำหนดปริมาณเกลือแร่ให้เหมาะสม การผสมต้องใช้น้ำตามจำนวนที่ระบุบนซอง หากเติมน้ำน้อยเกินไป สารละลายจะเข้มข้นและไม่ปลอดภัย หากเติมน้ำมากเกินไปก็เจือจางจนชดเชยแร่ธาตุได้ไม่พอ

น้ำอัดลมทั่วไปมีน้ำตาลสูงกว่าสูตรเกลือแร่หลายชนิด เมื่อน้ำตาลค้างอยู่ในลำไส้มาก น้ำจะถูกดึงเข้ามาในทางเดินอาหารตามแรงออสโมซิส ทำให้อุจจาระเหลวและถ่ายบ่อยขึ้นได้ โดยเฉพาะเมื่อดื่มปริมาณมาก น้ำอัดลมจึงอาจทำให้อาการท้องร่วงแย่ลง แทนที่จะช่วยหยุดการสูญเสียน้ำ

อาการไม่ได้เกิดจากฟองซ่าหรือความเย็นเป็นหลัก แต่เกิดจากองค์ประกอบของเครื่องดื่มที่ไม่เหมาะกับการทดแทนน้ำและเกลือแร่ การเติมเกลือไม่ได้ทำให้น้ำอัดลมกลายเป็นสารละลายเกลือแร่ และการดื่มแล้วถ่ายต่อเนื่องอาจทำให้ร่างกายเสียของเหลวเร็วขึ้น

ทางเลือกที่เหมาะกว่าคือใช้ผงน้ำตาลเกลือแร่สำหรับท้องเสียจากร้านขายยา ผสมกับน้ำสะอาดตามฉลากแล้วจิบบ่อยๆ หากคลื่นไส้หรืออาเจียน ให้จิบทีละน้อยแต่ถี่ขึ้น ไม่ควรเติมน้ำตาล เกลือ น้ำอัดลม หรือน้ำผลไม้ลงไปเอง และไม่ควรใช้สูตรผสมแบบกะปริมาณด้วยช้อนทั่วไป เพราะความคลาดเคลื่อนอาจทำให้สารละลายเข้มข้นเกินไป

ถ้ายังหาเกลือแร่ซองไม่ได้ การจิบน้ำสะอาดหรือน้ำซุปใสชั่วคราวยังดีกว่าดื่มน้ำอัดลมผสมเกลือ แต่เมื่อถ่ายหลายครั้ง อาเจียนร่วมด้วย หรือเริ่มมีอาการขาดน้ำ ควรหา ORS ที่ได้มาตรฐานและติดตามอาการใกล้ชิด เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และคนที่มีโรคไตหรือโรคเรื้อรังมีโอกาสขาดน้ำเร็ว ควรขอคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์

ควรไปพบแพทย์ทันทีเมื่อดื่มไม่ได้หรืออาเจียนทุกครั้ง ปัสสาวะน้อยมากหรือสีเข้มผิดปกติ ปากแห้งมาก เวียนศีรษะจนยืนไม่ไหว ซึมลง มีไข้สูง ปวดท้องรุนแรง ถ่ายเป็นเลือดหรือถ่ายดำ รวมถึงกรณีที่อาการไม่ดีขึ้น การชดเชยน้ำตั้งแต่เริ่มท้องเสียช่วยลดความเสี่ยงได้ แต่เครื่องดื่มที่ใช้ต้องมีสัดส่วนเหมาะสม ไม่ใช่แค่มีน้ำตาลกับเกลืออยู่ในแก้วเดียว

ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกและหน่วยงานสาธารณสุขระบุให้ใช้สารละลายเกลือแร่ชนิด ORS ในการป้องกันและรักษาภาวะขาดน้ำจากท้องเสีย ส่วนเครื่องดื่มน้ำตาลสูง เช่น น้ำอัดลม อาจทำให้ท้องเสียหนักขึ้นได้ จึงไม่ควรใช้แทนเกลือแร่ซอง