ทำไมเบอร์โทรไทยต้องขึ้นต้นด้วย 0?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเขียนเบอร์มือถือของไทย เรามักเห็นรูปแบบ 08x xxx xxxx หรือ 09x xxx xxxx จนรู้สึกว่าเลข 0 เป็นส่วนหนึ่งของเบอร์มาตั้งแต่ต้น แต่จริงๆ แล้วเลขตัวนี้มีหน้าที่เกี่ยวกับวิธีที่ระบบโทรศัพท์แยกการโทรภายในประเทศออกจากการโทรรูปแบบอื่น

เลข 0 ที่อยู่ด้านหน้าเรียกว่าเลขนำหน้าสำหรับการโทรภายในประเทศ หรือ national trunk prefix พูดให้เข้าใจง่าย มันเป็นสัญญาณบอกระบบว่า ผู้โทรกำลังใช้รูปแบบเลขหมายภายในประเทศไทย จากนั้นตัวเลขที่ตามมาจึงบอกว่าเป็นเบอร์มือถือ เบอร์บ้าน หรือหมายเลขของพื้นที่ใด

ตัวอย่างเช่น 02 มักเป็นเลขหมายโทรศัพท์ประจำที่ในกรุงเทพมหานครและพื้นที่ใกล้เคียง ส่วน 053 หรือ 054 ใช้กับเลขหมายประจำที่ในบางจังหวัดภาคเหนือ ขณะที่ 06 08 และ 09 เป็นกลุ่มเลขหมายที่พบในโทรศัพท์เคลื่อนที่ เลข 0 จึงทำหน้าที่เปิดทางให้ระบบอ่านตัวเลขส่วนที่เหลือได้ถูกกลุ่ม

ถ้าตัดเลข 0 ออกตอนโทรภายในประเทศ เช่น กด 812345678 แทน 0812345678 ระบบอาจไม่มองว่าเป็นเบอร์มือถือเต็มรูปแบบ เพราะเลขหมายที่กดเข้ามาไม่ตรงกับรูปแบบที่กำหนดไว้ การโทรจึงอาจไม่สำเร็จ หรืออาจถูกตีความเป็นเลขหมายคนละประเภท ขึ้นอยู่กับเครือข่ายและอุปกรณ์ที่ใช้

เลข 0 ยังช่วยให้โครงสร้างเบอร์ของไทยมีพื้นที่แบ่งประเภทชัดเจนขึ้น ระบบสามารถใช้ตัวเลขชุดแรกแยกเบอร์บ้าน เบอร์มือถือ เลขหมายบริการ และเลขหมายพิเศษ เช่น 191 หรือ 1669 ออกจากกันได้ แม้หมายเลขเหล่านี้จะไม่ได้มีรูปแบบเหมือนเบอร์ทั่วไปก็ตาม

ส่วนเวลาโทรจากต่างประเทศ หลักการจะเปลี่ยนไป เพราะต้องใช้รหัสประเทศของไทย คือ +66 แทนการใช้เลขนำหน้าภายในประเทศ ดังนั้นเบอร์ 0812345678 จึงเขียนเป็น +66812345678 โดยตัด 0 ตัวแรกออก ไม่ใช่เขียนเป็น +660812345678

เหตุผลที่ต้องตัด 0 ออกก็เพราะเลข 0 ทำหน้าที่อยู่ในระบบโทรภายในประเทศเท่านั้น เมื่อใช้ +66 ระบบระบุประเทศไทยไปแล้ว เลขถัดไปจึงต้องเป็นเลขหมายจริงของพื้นที่หรือเครือข่ายโดยตรง หากยังใส่ 0 ต่อท้ายรหัสประเทศ ระบบจะเห็นเลขนำหน้าซ้ำและอาจอ่านหมายเลขผิดตำแหน่ง

เบอร์บ้านก็ใช้หลักเดียวกัน เช่น 02-123-4567 หากโทรจากในไทยให้กดตามรูปแบบเดิม แต่ถ้าโทรจากต่างประเทศให้ใช้ +6621234567 เลข 0 ของ 02 หายไป เหลือเลข 2 เป็นรหัสพื้นที่กรุงเทพมหานครตามรูปแบบสากล

เวลาบันทึกเบอร์ในโทรศัพท์ การใช้รูปแบบ +66 มักสะดวกกว่า โดยเฉพาะคนที่เดินทางไปต่างประเทศ ใช้ซิมโรมมิ่ง หรือมีแอปที่ต้องส่งข้อความและโทรออกข้ามเครือข่าย เพราะรูปแบบนี้ไม่ผูกกับวิธีเขียนเบอร์ภายในประเทศไทย แต่ถ้าใช้โทรอยู่ในไทยเป็นหลัก การเขียนแบบ 08x หรือ 09x ก็ยังเป็นรูปแบบที่คนทั่วไปคุ้นเคย

ประเทศอื่นอาจไม่ได้ใช้เลข 0 แบบเดียวกับไทย บางประเทศรวมเลขนำหน้าไว้เป็นส่วนหนึ่งของเลขหมายจริง บางประเทศใช้เลขตัวอื่น หรือไม่ต้องมีเลขนำหน้าสำหรับการโทรภายในประเทศเลย เรื่องนี้จึงขึ้นอยู่กับแผนเลขหมายของแต่ละประเทศ ไม่ใช่กฎตายตัวของโทรศัพท์ทั่วโลก

สรุปสั้นๆ เลข 0 หน้าเบอร์โทรไทยเป็นเหมือนป้ายบอกทางให้ระบบรู้ว่า นี่คือเลขหมายในรูปแบบที่ใช้โทรภายในประเทศ เมื่อโทรจากต่างประเทศให้เปลี่ยนป้ายบอกทางเป็น +66 แล้วตัด 0 ตัวแรกออก เบอร์เดียวกันจึงมีหน้าตาได้สองแบบ แต่ยังชี้ไปที่หมายเลขเดียวกัน