เป็นคนดี เป็นคนเก่ง เป็นคนฉลาด เป็นคนมีคนนับถือ แต่ไหงเรื่องการเมืองตรรกะมักบิดเบี้ยว

ใช่ครับ และจริง ๆ ไม่ใช่เรื่องแปลกเลย คนที่เก่ง ฉลาด มีการศึกษา หรือประสบความสำเร็จในด้านอื่น อาจมีเหตุผลทางการเมืองที่ดูขัดแย้งหรือมีตรรกะเพี้ยนได้

เพราะ ความฉลาดไม่ได้ทำให้คนเป็นกลางทางการเมืองโดยอัตโนมัติ สาเหตุที่พบบ่อยคือ

• อคติจากความเชื่อเดิม — เมื่อเชื่อพรรคหรือบุคคลหนึ่งแล้ว สมองจะมองหาข้อมูลที่สนับสนุนตัวเองมากกว่าข้อมูลที่ค้าน
• ความผูกพันทางอารมณ์ — การเมืองเกี่ยวข้องกับศักดิ์ศรี ความกลัว ความโกรธ ความรักชาติ หรือความรู้สึกว่า “พวกเรา–พวกเขา”
• ฉลาดในการหาเหตุผล แต่ไม่ได้แปลว่าหาเหตุผลอย่างเป็นกลาง — คนฉลาดบางคนสามารถหาเหตุผลมารองรับสิ่งที่ตัวเองอยากเชื่อได้เก่งกว่าคนทั่วไปด้วยซ้ำ
• ประสบการณ์ชีวิตต่างกัน — คนสองคนอาจเห็นเหตุการณ์เดียวกัน แต่ตีความต่างกันเพราะมีประสบการณ์และค่านิยมไม่เหมือนกัน
• มาตรฐานสองแบบ — บางคนให้อภัยฝ่ายที่ตัวเองชอบ แต่ใช้มาตรฐานเข้มงวดมากกับฝ่ายตรงข้าม
• การเมืองไม่ใช่โจทย์คณิตศาสตร์ — หลายเรื่องไม่มีคำตอบที่ทุกคนเห็นตรงกัน เพราะมีทั้งข้อเท็จจริงและค่านิยมปะปนกัน

ดังนั้นจึงมีปรากฏการณ์ที่น่าสนใจคือ “คนฉลาดก็มีความเชื่อทางการเมืองที่ไม่มีเหตุผลได้” และบางครั้งยิ่งฉลาดก็ยิ่งสามารถปกป้องความเชื่อนั้นได้แนบเนียนขึ้น

วิธีดูว่าคนหนึ่ง “ตรรกะบิดเบี้ยว” จริงหรือแค่ “เห็นต่าง” คือดูว่าเขา ใช้หลักเกณฑ์เดียวกันกับทุกฝ่ายหรือไม่ มากกว่าดูว่าเขาเลือกพรรคไหนครับ