ทำไมหญิงตั้งครรภ์จึงต้องระวังยุงลายเป็นพิเศษ?

ยุงลายตัวเล็ก ๆ ที่บินอยู่รอบบ้านอาจไม่ได้ทำให้เกิดแค่ไข้เลือดออกหรือไข้ปวดข้อยุงลายเท่านั้น อีกโรคที่หญิงตั้งครรภ์ควรระวังเป็นพิเศษคือการติดเชื้อไวรัสซิกา เพราะเชื้อสามารถส่งต่อจากแม่ไปยังทารกในครรภ์ได้ แม้ผู้ติดเชื้อจำนวนมากจะมีอาการเพียงเล็กน้อย หรือบางรายแทบไม่รู้ตัวว่าป่วย

ไวรัสซิกาแพร่ผ่านยุงลายที่มีเชื้อ โดยยุงชนิดนี้มักออกหากินในช่วงกลางวันและช่วงเย็น นอกจากการถูกยุงกัดแล้ว เชื้อยังอาจติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ และจากหญิงตั้งครรภ์ไปสู่ทารกในครรภ์ได้ เมื่อเชื้อเข้าสู่ร่างกายระหว่างตั้งครรภ์ แพทย์จะเฝ้าระวังการเจริญเติบโตของทารกอย่างใกล้ชิด เพราะเชื้ออาจกระทบต่อการพัฒนาของสมองและระบบประสาท เพิ่มความเสี่ยงต่อกลุ่มความผิดปกติแต่กำเนิดจากไวรัสซิกา เช่น ภาวะศีรษะเล็ก พัฒนาการล่าช้า ความผิดปกติของการมองเห็นหรือการได้ยิน รวมถึงปัญหาด้านระบบประสาทในระยะต่อมา ความเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าทารกทุกคนจะเกิดความผิดปกติ แต่เป็นเหตุผลที่ไม่ควรปล่อยผ่านเมื่อมีประวัติเสี่ยง

อาการของโรคมักเริ่มด้วยไข้ต่ำ ๆ ผื่นแดง ตาแดงหรือเยื่อบุตาอักเสบ ปวดศีรษะ ปวดข้อ ปวดกล้ามเนื้อ และอ่อนเพลีย อาการอาจคล้ายโรคติดเชื้อจากยุงชนิดอื่น จึงไม่ควรเดาจากอาการเพียงอย่างเดียว หากหญิงตั้งครรภ์มีอาการเหล่านี้ เคยอยู่ในพื้นที่ที่มีการระบาด หรือจำได้ว่าโดนยุงกัดหลายครั้ง ควรติดต่อสถานพยาบาลและแจ้งประวัติให้ชัดเจน แพทย์อาจพิจารณาตรวจหาเชื้อและนัดติดตามครรภ์ตามความเหมาะสม

ช่วงที่มีไข้หรือผื่น ไม่ควรซื้อยาชุดหรือยาลดปวดบางกลุ่มมากินเอง โดยเฉพาะยากลุ่มเอ็นเสด เช่น ไอบูโพรเฟน ไดโคลฟีแนค และแอสไพริน จนกว่าจะได้รับคำแนะนำจากแพทย์ เพราะอาการบางอย่างอาจแยกจากไข้เลือดออกได้ยาก การดูแลที่ปลอดภัยควรให้บุคลากรทางการแพทย์เป็นผู้ประเมิน ทั้งชนิดยา การตรวจเลือด และการติดตามทารก

การป้องกันเริ่มจากไม่เปิดโอกาสให้ยุงกัด สวมเสื้อแขนยาวและกางเกงขายาวสีอ่อน ใช้สารทากันยุงที่ได้รับอนุญาตและใช้ตามฉลาก โดยหญิงตั้งครรภ์ควรสอบถามแพทย์หรือเภสัชกรเมื่อไม่แน่ใจ นอนในห้องที่มีมุ้งลวดหรือกางมุ้ง แม้เป็นการงีบตอนกลางวัน และดูแลคนในบ้านให้ป้องกันยุงด้วย เพราะยุงที่กัดคนติดเชื้ออาจนำเชื้อไปกัดคนอื่นต่อ

ควรคว่ำภาชนะที่มีน้ำขัง เปลี่ยนน้ำในแจกันและจานรองกระถาง ล้างภาชนะเก็บน้ำให้สะอาด และปิดฝาถังน้ำให้มิดชิด การกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์รอบบ้านช่วยลดจำนวนยุงได้จริง แต่ไม่ควรรอให้เห็นลูกน้ำก่อนจึงเริ่มทำ เพราะภาชนะเล็ก ๆ อย่างฝาขวด ยางรถยนต์เก่า หรือถาดรองน้ำที่ลืมไว้ก็กลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ได้

หากมีสมาชิกในครอบครัวติดเชื้อหรือสงสัยติดเชื้อ ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการป้องกันการแพร่เชื้อทางเพศสัมพันธ์และการติดตามครรภ์ ไม่ควรปกปิดประวัติการเดินทาง อาการ หรือช่วงเวลาที่เริ่มป่วย เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์วางแผนตรวจและดูแลได้ตรงจุด

ไวรัสซิกาอาจไม่ทำให้ผู้ใหญ่ป่วยหนักจนต้องนอนโรงพยาบาล แต่สำหรับทารกในครรภ์ ผลกระทบอาจยาวนานกว่านั้นมาก การป้องกันยุงทุกวันจึงเป็นเรื่องเล็กที่มีความหมาย ตั้งแต่การปิดฝาถังน้ำจนถึงการใช้มุ้งในเวลาพักผ่อน และเมื่อมีไข้ ผื่น ตาแดง หรือปวดข้อระหว่างตั้งครรภ์ ควรรีบขอคำแนะนำจากแพทย์แทนการรอดูอาการเอง