ทำไมกุ้งแห้งสีส้มจัดจึงควรดูให้ดีก่อนซื้อ?

เดินผ่านแผงอาหารทะเลแห้งตามตลาดริมทะเล หลายคนมักสะดุดตากับกุ้งแห้งสีส้มสด ปลาเค็มผิวมันวาว หรือของแห้งที่ดูสะอาดเหมือนเพิ่งนำออกจากเตา สีสวยช่วยให้สินค้าน่าซื้อขึ้นจริง แต่สีที่จัดผิดธรรมชาติและความเงาที่มากเกินไปไม่ควรใช้ตัดสินคุณภาพเพียงอย่างเดียว กุ้งแห้งที่ดีอาจมีสีส้มอมชมพูหรือสีแดงอ่อนตามชนิดของกุ้งและกรรมวิธีตากแห้ง สีไม่จำเป็นต้องเท่ากันทุกตัว บางตัวมีเปลือกเข้มกว่าเนื้อ และมักมีกลิ่นทะเลอ่อน ๆ ไม่ฉุนแสบจมูก ส่วนปลาเค็มควรแห้งพอดี เนื้อไม่แฉะ ไม่มีเมือก ไม่มีจุดรา และไม่มีกลิ่นสารเคมีปะปน สัญญาณที่ควรระวังคือสีส้มแดงสดสม่ำเสมอจนดูคล้ายสีพลาสติก สีติดมือหรือถุงเมื่อสัมผัส มีกลิ่นฉุนแปลก ๆ เนื้อแห้งกรอบผิดปกติทั้งที่สินค้าควรมีความเหนียวนุ่ม หรือมีแมลงวันตอมจำนวนมากแต่สินค้ากลับไม่มีร่องรอยเสียหายเลย ลักษณะเหล่านี้ยังไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่ามีสารอันตราย แต่เป็นเหตุผลให้ชะลอการซื้อและเลือกแหล่งจำหน่ายที่ตรวจสอบได้

ประเด็นเรื่องสีย้อมผ้าต้องแยกออกจากสีผสมอาหารให้ชัด สีที่อนุญาตให้ใช้กับอาหารต้องเป็นชนิดและปริมาณตามเกณฑ์ความปลอดภัย ขณะที่สีย้อมสำหรับผ้า หนัง หรือวัสดุอุตสาหกรรมไม่ได้ออกแบบมาให้รับประทาน หากมีการนำมาแต่งสีอาหารเพื่อให้ดูสดขึ้น ร่างกายอาจได้รับสารที่ไม่ควรอยู่ในอาหาร และความเสี่ยงจะขึ้นกับชนิดสาร ปริมาณ และระยะเวลาที่กินสะสม ส่วนดีดีทีเป็นสารกำจัดแมลงที่มีคุณสมบัติคงอยู่ในสิ่งแวดล้อมและสะสมในเนื้อเยื่อไขมัน การนำสารกำจัดแมลงใด ๆ ไปฉีดพ่นบนกุ้งแห้งหรือปลาเค็มถือเป็นเรื่องร้ายแรง เพราะสารเหล่านี้ไม่ได้มีไว้รักษาอาหารให้ปลอดภัยจากแมลงวัน และไม่ควรใช้กับอาหารโดยเด็ดขาด การได้รับปริมาณสูงอาจทำให้คลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ สั่น หรือชัก ส่วนการได้รับซ้ำเป็นเวลานานอาจกระทบระบบประสาท ตับ และระบบอื่นตามชนิดสารและระดับการสัมผัส จึงไม่ควรสรุปว่ากินของสีจัดแล้วตับวายทันที แต่ก็ไม่ควรเสี่ยงกับสินค้าที่มีความผิดปกติ

ก่อนซื้อ ลองใช้วิธีดูด้วยตาและดมกลิ่นโดยไม่ต้องชิม เลือกของแห้งที่มีฉลากหรือข้อมูลแหล่งผลิตชัดเจน บรรจุในถุงสะอาด ปิดสนิท และวางห่างจากแมลงกับฝุ่น หากซื้อจากตลาดสด ควรเลือกร้านที่รักษาความสะอาด มีภาชนะคลุมสินค้า และไม่วางกุ้งแห้งหรือปลาเค็มติดพื้นโดยตรง อย่าเลือกจากสีสวยที่สุด ให้ดูความแห้ง กลิ่น เนื้อสัมผัส และความน่าเชื่อถือของร้านประกอบกัน เมื่อซื้อกลับบ้าน ควรแบ่งใส่ภาชนะสะอาด เก็บในที่แห้งและเย็น หากยังไม่ใช้เร็วให้แช่เย็นเพื่อลดการเสื่อมคุณภาพ ก่อนนำมาปรุงควรล้างผ่านน้ำสะอาดตามความเหมาะสมของเมนู แล้วทำให้สุกทั่วถึง การล้างอาจช่วยลดฝุ่นหรือสิ่งสกปรกบนผิวได้บางส่วน แต่ไม่ใช่วิธีกำจัดสีย้อมอุตสาหกรรมหรือสารกำจัดแมลงที่ซึมเข้าเนื้อ และความร้อนก็ไม่ได้รับประกันว่าจะทำลายสารเคมีทุกชนิด

ถ้าพบสินค้ามีกลิ่นเคมี สีตกมาก หรือสงสัยว่ามีการใช้สารผิดประเภท อย่าชิมเพื่อพิสูจน์ เก็บตัวอย่างในถุงหรือภาชนะเดิม ถ่ายภาพฉลากและสถานที่จำหน่าย แล้วแจ้งหน่วยงานสาธารณสุขหรือสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาเพื่อให้ตรวจสอบ หากกินเข้าไปแล้วมีอาการแสบร้อนในปาก คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง เวียนศีรษะ หายใจผิดปกติ สั่น ชัก ซึมลง หรือหมดสติ ให้รีบไปโรงพยาบาล พร้อมนำบรรจุภัณฑ์หรือตัวอย่างอาหารไปด้วย และอย่าทำให้อาเจียนเอง สีส้มแป๊ดไม่ได้แปลว่าสินค้านั้นมีสารพิษทุกถุง และปลาเค็มสีเข้มก็ไม่ได้หมายความว่าอันตรายทันที การระวังที่ถูกต้องคือไม่เหมารวม แต่ใช้ประสาทสัมผัส ข้อมูลแหล่งผลิต และพฤติกรรมของร้านมาช่วยตัดสินใจ อาหารทะเลแห้งยังเป็นของกินที่อร่อยและเก็บได้นานได้ หากเลือกจากแหล่งที่น่าเชื่อถือและไม่มองข้ามสัญญาณผิดปกติเล็ก ๆ ตั้งแต่หน้าร้าน