หมึกย่างชนิดนี้เสี่ยงไหม?

หมึกย่างเสียบไม้ที่ดูเหมือนของกินเล่นธรรมดา อาจกลายเป็นเรื่องฉุกเฉินได้ หากมีปลาหมึกวงน้ำเงินปะปนอยู่โดยไม่มีใครสังเกต แม้ตัวจะเล็กและสีบนผิวอาจไม่เด่นตอนอยู่นิ่ง แต่เมื่อรู้สึกถูกรบกวน วงแหวนสีน้ำเงินจะส่องประกายชัดขึ้น ลักษณะโดยรวมต่างจากหมึกกล้วยที่ลำตัวยาวเป็นทรงกระสวย หมึกวงน้ำเงินมีลำตัวกลมเล็กและแขนแปดแขน การเห็นหมึกหน้าตาแปลกบนเขียงหรือเสียบไม้จึงไม่ควรหยิบมาดูใกล้ ๆ หรือคิดว่าเอาไปย่างแล้วจะปลอดภัย

พิษที่น่ากังวลคือเตโตรโดท็อกซิน หรือ TTX เป็นสารพิษต่อระบบประสาทที่ขัดขวางการส่งสัญญาณไฟฟ้าของเซลล์ประสาทและกล้ามเนื้อ พิษอาจเริ่มจากชารอบริมฝีปาก ลิ้นชา ปลายมือปลายเท้าชา มองภาพผิดปกติ พูดไม่ชัด กลืนลำบาก เดินเซ แล้วค่อย ๆ อ่อนแรงมากขึ้น เมื่อกล้ามเนื้อที่ใช้หายใจทำงานไม่ได้ ผู้ป่วยอาจหมดสติและเสียชีวิตได้ แม้ยังรู้สึกตัวอยู่ในช่วงแรก

ความร้อนจากการย่างหรือต้มทั่วไปไม่ได้รับประกันว่าจะทำลาย TTX เพราะสารพิษชนิดนี้ทนความร้อน การย่างจนผิวเกรียมจึงไม่ใช่วิธีแก้พิษ และไม่ควรใช้กลิ่น สี หรือรสชาติเป็นเครื่องตัดสินว่าอาหารปลอดภัย ตัวเลขเปรียบเทียบความรุนแรงกับไซยาไนด์ที่แชร์กันอาจแตกต่างตามวิธีวัดและแหล่งข้อมูล จึงไม่ควรยึดตัวเลขใดเป็นหลัก สิ่งที่ควรจำคือพิษมีความรุนแรงสูงมากและไม่มียาถอนพิษเฉพาะ การรักษาต้องประคับประคองการหายใจและเฝ้าระวังในโรงพยาบาล

ถ้าเจอหมึกตัวเล็กที่มีวงแหวนสีน้ำเงิน หรืออาหารทะเลเสียบไม้ที่ไม่แน่ใจชนิด อย่าชิมเพื่อพิสูจน์ อย่าใช้มือเปล่าหยิบ และอย่าซื้อกลับมากินเพียงเพราะร้านบอกว่าเป็นหมึกกล้วย แยกตัวอย่างออกจากอาหารอื่น เก็บถุง ฉลาก ใบเสร็จ หรือถ่ายภาพไว้ให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบ แล้วแจ้งร้านหรือผู้ดูแลตลาดทันที การป้องกันที่ปลอดภัยที่สุดคือเลือกอาหารทะเลจากแหล่งที่ตรวจสอบได้ และหลีกเลี่ยงของเสียบไม้ที่คัดแยกวัตถุดิบไม่ชัดเจน

หากเผลอกินเข้าไปแล้วมีอาการชาปาก คลื่นไส้ อ่อนแรง หายใจติดขัด พูดไม่ชัด หรือกลืนลำบาก ให้ถือเป็นเหตุฉุกเฉิน อย่าทำให้อาเจียน อย่าป้อนน้ำ อาหาร เหล้า หรือยาพื้นบ้าน และอย่ารอดูอาการเอง โทร 1669 ทันที พร้อมแจ้งว่าอาจได้รับพิษจากปลาหมึกหรืออาหารทะเลที่ไม่ทราบชนิด หากยังรู้สึกตัวให้พักนิ่ง ๆ ไม่เดินไปมา ระหว่างรอให้เฝ้าดูการหายใจ หากหมดสติและไม่หายใจตามปกติ ให้เริ่มช่วยฟื้นคืนชีพตามความสามารถและทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ทางโทรศัพท์ สามารถโทรปรึกษาศูนย์พิษวิทยารามาธิบดีที่ 1367 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง

ปลาหมึกวงน้ำเงินไม่ได้ออกมาปะปนกับหมึกขายทั่วไปทุกวัน และเหตุการณ์ลักษณะนี้พบไม่บ่อย แต่ความเสี่ยงรุนแรงเกินกว่าจะเสี่ยงชิมหรือจับเล่น อาหารทะเลที่ไม่ทราบชนิดควรวางลงทันที เพราะคำเดียวอาจนำไปสู่ภาวะอัมพาตของกล้ามเนื้อหายใจได้ การรู้จักสังเกตและรีบขอความช่วยเหลือจึงมีค่ากว่าการพยายามพิสูจน์ด้วยตัวเอง