เครื่องแฟกซ์เกิดก่อนโทรศัพท์? ได้รับสิทธิบัตรตั้งแต่ปี 1843

        เมื่อนึกถึง "เครื่องโทรสาร" หรือ "เครื่องแฟกซ์" ภาพจำของใครหลายคนมักเชื่อมโยงกับออฟฟิศยุค 80s และ 90s ที่เต็มไปด้วยม้วนกระดาษความร้อนและเสียงสัญญาณต่อสายอันเป็นเอกลักษณ์ หลายคนจึงเข้าใจว่ามันคือเทคโนโลยีร่วมสมัยที่เกิดขึ้นพร้อมๆ กับคอมพิวเตอร์และโทรศัพท์มือถือ แต่ในความเป็นจริง ประวัติศาสตร์ของเครื่องแฟกซ์กลับเก่าแก่และล้ำหน้ากว่าที่คิด เพราะมันถือกำเนิดและได้รับการจดสิทธิบัตรก่อนการคิดค้นโทรศัพท์ถึง 33 ปีเต็ม

        จุดเริ่มต้นของเครื่องแฟกซ์ย้อนกลับไปในปี 1843 ในยุคที่ผู้คนยังคงสัญจรด้วยรถม้า อเล็กซานเดอร์ เบน (Alexander Bain) ช่างทำนาฬิกาชาวสกอตแลนด์ ได้คิดค้นและจดสิทธิบัตรอุปกรณ์ที่มีชื่อว่า "โทรเลขพิมพ์ไฟฟ้า" (Electric Printing Telegraph) โดยอาศัยหลักการทางกลไกนาฬิกา ควบคุมการแกว่งของลูกตุ้ม 2 ตัวที่อยู่ห่างไกลกันให้เคลื่อนไหวพร้อมกันอย่างแม่นยำผ่านพลังงานไฟฟ้า เมื่อเข็มโลหะที่ปลายลูกตุ้มสัมผัสกับตัวอักษรโลหะต้นทาง สัญญาณไฟฟ้าจะถูกส่งผ่านสายไปยังลูกตุ้มปลายทางเพื่อสร้างรอยไหม้บนกระดาษเคมีตามจังหวะเดียวกัน กลไกนี้จึงกลายเป็นบรรพบุรุษของเครื่องแฟกซ์และการสแกนส่งภาพข้ามระยะทางในเวลาต่อมา

        ต่อมาในปี 1865 จิโอวานนี คาเซลลี (Giovanni Caselli) นักฟิสิกส์ชาวอิตาลี ได้นำแนวคิดของเบนมาพัฒนาต่อยอดจนกลายเป็นเครื่อง "แพนเทเลกราฟ" (Pantelegraph) และเปิดให้บริการสายส่งแฟกซ์สาธารณะสายแรกของโลกในประเทศฝรั่งเศส ซึ่งเชื่อมต่อระหว่างกรุงปารีสกับเมืองลียง เพื่อใช้ในการส่งภาพลายเซ็นของสถาบันการเงินข้ามเมืองระยะทางเกือบ 500 กิโลเมตรได้ภายในไม่กี่นาที ซึ่งเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นก่อนที่ อเล็กซานเดอร์ เกรแฮม เบลล์ จะจดสิทธิบัตรโทรศัพท์ถึง 11 ปี

        สาเหตุที่เทคโนโลยีสุดล้ำนี้ต้องใช้เวลานานนับร้อยปีกว่าจะกลายเป็นอุปกรณ์มาตรฐานตามสำนักงานทั่วไป ไม่ได้เกิดจากข้อจำกัดของตัวเครื่อง แต่เป็นเพราะขาดโครงสร้างพื้นฐานในการสื่อสาร ในยุคแรกเริ่ม สายโทรเลขมีราคาสูงมากและจำกัดเฉพาะองค์กรใหญ่ จนกระทั่งโครงข่ายโทรศัพท์พื้นฐานพัฒนาและครอบคลุมไปทั่วโลก เครื่องแฟกซ์จึงสามารถอาศัย "ถนน" ของสัญญาณโทรศัพท์ในการเชื่อมต่อและแพร่หลายสู่ทุกอาคารสำนักงานในที่สุด

        เครื่องแฟกซ์ไม่ใช่เพียงอุปกรณ์สำนักงานที่ตกรุ่นไปตามกาลเวลา แต่คือผลงานชิ้นเอกแห่งยุควิกตอเรียที่พิสูจน์ให้เห็นว่า นวัตกรรมที่ยอดเยี่ยมไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวไอเดียเพียงอย่างเดียว แต่จำเป็นต้องมีจังหวะเวลาและระบบนิเวศของโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อมรองรับ เพื่อปลดปล่อยศักยภาพที่แท้จริงออกมาขับเคลื่อนโลก