แผลไฟไหม้ควรทำอย่างไรในนาทีแรก?

แผลไฟไหม้หรือน้ำร้อนลวกอาจดูเหมือนเรื่องเล็ก โดยเฉพาะตอนที่ผิวหนังเพิ่งแดงและยังไม่มีตุ่มพอง แต่ความร้อนยังคงทำลายเนื้อเยื่อต่อได้อีกระยะหนึ่งหลังพ้นจากเปลวไฟหรือน้ำร้อน การช่วยเหลือในนาทีแรกจึงมีผลต่อความรุนแรงของแผลมากกว่าการรีบหายาทาแบบสุ่ม เริ่มจากพาคนเจ็บออกห่างจากแหล่งความร้อนอย่างปลอดภัย ถ้าเสื้อผ้าหรือเครื่องประดับรัดอยู่ใกล้บริเวณแผล ให้ถอดออกอย่างนุ่มนวลก่อนบวมมากขึ้น แต่ห้ามดึงเสื้อผ้าที่ติดแน่นกับผิวหนัง เพราะอาจฉีกเนื้อเยื่อออกมาด้วย จากนั้นเปิดน้ำประปาอุณหภูมิปกติหรือน้ำเย็นพอประมาณให้ไหลผ่านแผลต่อเนื่องประมาณ 20 นาที น้ำจะช่วยระบายความร้อนออกจากผิวและลดอาการปวดแสบปวดร้อน ไม่ควรใช้น้ำแข็งหรือน้ำเย็นจัดประคบ เพราะความเย็นรุนแรงอาจทำให้หลอดเลือดหดตัวและเพิ่มความเสียหายของผิวหนัง ห้ามทายาสีฟัน น้ำมัน เนย ยาหม่อง กาแฟ หรือสารอื่นที่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อแผลไฟไหม้ สิ่งเหล่านี้อาจกักความร้อน ทำให้แผลระคายเคือง และทำให้แพทย์ล้างแผลได้ยากขึ้น หลังลดความร้อนแล้ว ใช้ผ้าสะอาดที่ไม่เป็นขุยหรือวัสดุปิดแผลชนิดไม่ติดผิวคลุมไว้หลวมๆ หากจำเป็นต้องใช้พลาสติกแรป ให้พาดคลุมบนแผลเป็นชั้นๆ อย่าพันรอบแขนหรือขาแน่นจนเลือดไหลเวียนไม่สะดวก อย่าเจาะตุ่มพอง เพราะผิวหนังชั้นนี้ยังช่วยป้องกันเชื้อโรค หากตุ่มแตกเอง ให้ล้างเบาๆ ด้วยน้ำสะอาดและปิดแผลอย่างสะอาด หลีกเลี่ยงการจับหรือแกะซ้ำ ควรไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อแผลมีสีขาวซีด ดำไหม้ แข็งคล้ายหนัง หรือแผลลึกจนเห็นเนื้อด้านใน รวมถึงแผลที่กินพื้นที่กว้าง แผลรอบแขนหรือขา แผลบริเวณใบหน้า ดวงตา ปาก มือ เท้า อวัยวะเพศ หรือข้อต่อใหญ่ แผลจากไฟฟ้า สารเคมี หรือการสูดควันไฟก็ไม่ควรดูแลเอง แม้ผิวด้านนอกจะมีรอยไม่มาก เพราะอาจมีความเสียหายภายในหรือทางเดินหายใจร่วมด้วย ถ้ามีหายใจลำบาก เสียงแหบ ไอมาก หน้ามืด ซึม หมดสติ หรือมีอาการช็อก ให้โทรสายด่วนฉุกเฉิน 1669 และอย่าให้คนเจ็บกินอาหารหรือน้ำระหว่างรอความช่วยเหลือ สำหรับเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่มีโรคประจำตัว ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เร็วกว่าปกติ เพราะผิวหนังและร่างกายอาจรับมือกับการสูญเสียความร้อนได้ไม่ดี จำหลักง่ายๆ คือหยุดความร้อน ลดความร้อนด้วยน้ำไหล ปิดแผลให้สะอาด และประเมินความรุนแรงก่อนตัดสินใจดูแลต่อที่บ้าน การรีบทำสิ่งที่ถูกต้องช่วยลดการลุกลามของแผลได้ แต่ถ้าไม่แน่ใจว่าแผลลึกหรือกว้างเพียงใด การให้แพทย์ตรวจย่อมปลอดภัยกว่าเสี่ยงรักษาเอง