แมงดาทะเลเผาแบบไหนกินได้และแบบไหนอันตรายถึงชีวิต?

แมงดาทะเลเผาเป็นเมนูที่หลายคนชื่นชอบ ทั้งเนื้อแน่น ไข่หอม และรสชาติที่เข้ากับน้ำจิ้มซีฟู้ด แต่ก่อนจะหยิบมากิน ต้องรู้ก่อนว่าแมงดาทะเลมีทั้งชนิดที่นำมาทำอาหารได้และชนิดที่มีพิษรุนแรง แม้รูปร่างจะดูคล้ายกันจนคนทั่วไปแยกได้ยาก แมงดาจาน หรือแมงดาหางเหลี่ยม เป็นชนิดที่นิยมรับประทาน ลักษณะหางมีสันและดูเป็นเหลี่ยม ส่วนแมงดาถ้วย แมงดาไฟ หรือเหรา เป็นชนิดที่มีพิษ โดยหางมักมีลักษณะกลมกว่า การดูจากภาพถ่ายหรือการมองผ่านๆ อาจทำให้สับสนได้ หากไม่มั่นใจว่าเป็นชนิดใด ควรหลีกเลี่ยงทันที

พิษของแมงดาถ้วยเรียกว่าเตโตรโดท็อกซิน หรือ Tetrodotoxin เป็นสารพิษที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท พิษชนิดนี้ทนความร้อน การเผา การต้ม หรือการทอดจึงไม่ได้รับประกันว่าจะทำลายพิษได้ และการล้างน้ำก็ไม่สามารถทำให้เนื้อหรือไข่ปลอดภัยขึ้น หากนำแมงดาผิดชนิดไปปรุงอาหาร พิษยังอาจอยู่ในอาหารและเข้าสู่ร่างกายได้ อาการหลังได้รับพิษอาจเริ่มจากชารอบปาก ลิ้นชา ริมฝีปากชา คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง หรือรู้สึกแขนขาไม่มีแรง จากนั้นอาการอาจลุกลามเป็นชาตามมือเท้า เดินเซ พูดไม่ชัด กลืนลำบาก และกล้ามเนื้ออ่อนแรงมากขึ้น ระบบประสาทที่ควบคุมการหายใจอาจทำงานผิดปกติ ทำให้ผู้ป่วยหายใจไม่ออก หมดสติ และเสียชีวิตได้ภายในเวลาไม่นาน

ผู้ที่กินแมงดาทะเลแล้วเริ่มมีอาการชา เวียนศีรษะ อาเจียน หรืออ่อนแรง ไม่ควรรอดูอาการเองที่บ้าน อย่าพยายามทำให้อาเจียน อย่าให้ดื่มแอลกอฮอล์ และอย่าใช้ยาหรือสมุนไพรแก้พิษเอง เพราะอาจทำให้การช่วยเหลือล่าช้า ควรรีบโทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินโดยเร็ว พร้อมแจ้งแพทย์ว่ากินแมงดาทะเลเมื่อไร กินส่วนใด และมีคนอื่นกินอาหารชุดเดียวกันหรือไม่

การป้องกันควรเริ่มตั้งแต่ขั้นตอนเลือกซื้อ ซื้อจากร้านหรือผู้ขายที่รู้จักชนิดของแมงดาและมีแหล่งที่มาชัดเจน อย่าซื้อแมงดาที่ถูกแกะ ตัดแต่ง หรือย่างจนดูรูปร่างไม่ออก เพราะจะยิ่งเพิ่มความยากในการแยกชนิด หากผู้ขายตอบไม่ได้ว่าเป็นแมงดาจานหรือแมงดาถ้วย ให้ถือว่ายังมีความเสี่ยงและไม่ควรนำมากิน ความร้อนจากเตาถ่านไม่ได้ทำให้แมงดาถ้วยกลายเป็นอาหารปลอดภัย และสี กลิ่น หรือรสชาติของอาหารก็ไม่สามารถใช้ยืนยันได้ว่ามีพิษหรือไม่มีพิษ การกินเพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้เกิดอาการรุนแรงได้ จึงไม่ควรชิมเพื่อทดสอบ และไม่ควรเชื่อว่าการล้างเครื่องในหรือเขี่ยบางส่วนทิ้งจะกำจัดพิษได้

ถ้ามีคนในบ้านกินแมงดาทะเลแล้วเริ่มรู้สึกผิดปกติ ให้หยุดกินทันที จัดให้นั่งหรือนอนในท่าที่ปลอดภัย และเฝ้าดูการหายใจระหว่างรอความช่วยเหลือ หากมีตัวอย่างอาหาร เปลือก หรือส่วนที่เหลือจากมื้ออาหาร ควรเก็บไว้ให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบโดยไม่เสียเวลาเดินทางไปโรงพยาบาล

แมงดาจานกับแมงดาถ้วยอาจอยู่ในตลาดเดียวกันและมีรูปร่างใกล้เคียงกัน แต่ความปลอดภัยแตกต่างกันมาก จำให้ขึ้นใจว่าแมงดาจานเป็นชนิดที่นิยมกิน ส่วนแมงดาถ้วยหรือเหราเป็นชนิดมีพิษ หากแยกไม่ออก อย่าซื้อ อย่าชิม และอย่าคิดว่าการเผาจะช่วยลดความเสี่ยง เพราะการตัดสินใจไม่กินในวันที่ไม่แน่ใจ อาจช่วยป้องกันเหตุฉุกเฉินที่รุนแรงถึงชีวิตได้