เสี้ยวนาทีมีความหมาย รู้ทันโรคหลอดเลือดสมองตีบ

โรคหลอดเลือดสมองตีบ (Ischemic Stroke) เป็นภาวะฉุกเฉินที่เกิดจากหลอดเลือดซึ่งนำเลือดไปเลี้ยงสมองตีบหรืออุดตัน ทำให้สมองขาดเลือดและออกซิเจน อาการมักเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน หากรักษาล่าช้าอาจนำไปสู่ความพิการหรือเสียชีวิตได้

ความสำคัญจึงอยู่ที่การสังเกตอาการให้เร็ว จดจำเวลาที่เริ่มมีอาการ และรีบนำผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการแพทย์ฉุกเฉินทันที

ความน่ากลัวของโรค

เซลล์สมองเสียหายอย่างรวดเร็ว
เมื่อหลอดเลือดอุดตัน สมองจะขาดออกซิเจน สมาคมโรคหลอดเลือดสมองแห่งสหรัฐอเมริการะบุว่า โดยเฉลี่ยเซลล์สมองประมาณ 1.9 ล้านเซลล์อาจสูญเสียไปในแต่ละนาทีที่โรคหลอดเลือดสมองไม่ได้รับการรักษา

เสี่ยงพิการถาวร
ความเสียหายของสมองอาจทำให้แขนขาอ่อนแรงหรือเป็นอัมพาตครึ่งซีก พูดหรือสื่อสารลำบาก มองเห็นผิดปกติ รวมถึงมีปัญหาในการกลืน ผลกระทบจะแตกต่างกันไปตามตำแหน่งและขนาดของเนื้อสมองที่เสียหาย

การรักษามีกรอบเวลาจำกัด
ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบบางรายอาจได้รับยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำภายใน 4.5 ชั่วโมงนับจากเวลาที่เริ่มมีอาการหรือเวลาสุดท้ายที่ยังเป็นปกติ แต่แพทย์ต้องตรวจประเมินและเอกซเรย์สมองก่อน เพราะการรักษานี้ไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน

อย่ารอดูอาการหรือรอให้ครบ 4.5 ชั่วโมง เพราะยิ่งได้รับการตรวจและรักษาเร็ว โอกาสลดความเสียหายของสมองก็ยิ่งมากขึ้น

วิธีป้องกันและลดความเสี่ยง

ควบคุมโรคประจำตัว
ตรวจและควบคุมความดันโลหิต ระดับน้ำตาลในเลือด ไขมันในเลือด และโรคหัวใจตามคำแนะนำของแพทย์ พร้อมรับประทานยาตามที่ได้รับอย่างสม่ำเสมอ

ปรับพฤติกรรมการกิน
ลดอาหารเค็มจัด หวานจัด และอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง เพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และอาหารที่มีกากใย โดยเลือกให้เหมาะกับโรคประจำตัวของแต่ละคน

ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ผู้ใหญ่ทำกิจกรรมทางกายระดับปานกลางอย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที เช่น เดินเร็ววันละ 30 นาที สัปดาห์ละ 5 วัน ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือไม่ได้ออกกำลังกายมานานควรเริ่มอย่างเหมาะสมและขอคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์

งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่
การสูบบุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคหลอดเลือดสมอง ส่วนเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ควรจำกัดหรือหลีกเลี่ยง

ตรวจสุขภาพตามความเสี่ยง
ควรตรวจความดันโลหิต น้ำตาล และไขมันในเลือดตามช่วงอายุและปัจจัยเสี่ยง หากมีโรคประจำตัวหรือประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ควรปรึกษาแพทย์เรื่องความถี่ในการตรวจที่เหมาะสม

จำให้แม่น สัญญาณเตือนด้วยหลัก BE FAST

หากพบอาการต่อไปนี้แม้เพียงข้อเดียว ให้จดเวลาที่เริ่มมีอาการและโทร 1669 ทันที แม้อาการจะดีขึ้นหรือหายไปแล้วก็ตาม

• B – Balance: เสียการทรงตัว เดินเซ หรือเวียนศีรษะอย่างฉับพลัน

• E – Eyes: ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือสูญเสียการมองเห็นอย่างฉับพลัน

• F – Face: ใบหน้าหรือมุมปากข้างหนึ่งตก ยิ้มแล้วหน้าไม่เท่ากัน

• A – Arm: แขนหรือขาข้างหนึ่งอ่อนแรง ชา หรือยกแขนไม่ขึ้น

• S – Speech: พูดไม่ชัด พูดลำบาก หรือฟังคำพูดไม่เข้าใจ

• T – Time: รีบโทร 1669 และนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด

สิ่งสำคัญคือไม่ควรให้ผู้ป่วยขับรถไปโรงพยาบาลเอง และไม่ควรให้ยา อาหาร หรือน้ำ หากยังไม่ทราบว่ากลืนได้ตามปกติหรือไม่ การรู้จักสัญญาณ BE FAST และลงมือขอความช่วยเหลือทันที อาจช่วยลดความรุนแรงของความพิการและเพิ่มโอกาสได้รับการรักษาที่เหมาะสม