ทางรถไฟที่ยาวที่สุดในโลกคือสายไหน ทำความรู้จัก Trans-Siberian กว่า 9,288 กม.

ถ้าพูดถึง ทางรถไฟที่ยาวที่สุดในโลก ชื่อที่มักถูกยกขึ้นมาเป็นคำตอบคือ Trans-Siberian Railway หรือทางรถไฟสายทรานส์ไซบีเรีย เส้นทางรถไฟขนาดมหึมาที่พาดผ่านรัสเซียจากกรุงมอสโกไปจนถึงวลาดิวอสต็อกทางตะวันออกไกล

ระยะทางของเส้นทางหลักอยู่ที่ประมาณ 9,288.2 กิโลเมตร เรียกได้ว่าเป็นการนั่งรถไฟข้ามพื้นที่ขนาดมหาศาลของรัสเซียในทริปเดียว

แต่เรื่องนี้มีรายละเอียดที่น่าสนใจกว่านั้น เพราะเมื่อค้นคำว่า “เส้นทางรถไฟที่ยาวที่สุดในโลก” จะพบอีกคำตอบหนึ่ง คือเส้นทางจาก โปรตุเกสไปสิงคโปร์ ซึ่งมีระยะทางที่ถูกอ้างถึงราว 18,755 กิโลเมตร

แล้วตกลงอะไรคือที่สุดกันแน่?

Trans-Siberian คืออะไร

Trans-Siberian Railway เป็นเส้นทางรถไฟสายสำคัญของรัสเซียที่เชื่อม มอสโกกับวลาดิวอสต็อก บริเวณชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก

ข้อมูลของ Transsib ระบุความยาวเส้นทางผู้โดยสารหลักจากมอสโกถึงวลาดิวอสต็อกไว้ที่ 9,288.2 กิโลเมตร และระบุว่าเป็นเส้นทางรถไฟที่ยาวที่สุดในโลก

จุดเริ่มต้นของเส้นทางในปัจจุบันคือ สถานีรถไฟ Yaroslavsky ในกรุงมอสโก ส่วนปลายทางคือสถานีวลาดิวอสต็อก

พูดง่าย ๆ คือ หากมอง “ทางรถไฟสายหลัก” ที่เชื่อมจุดเริ่มต้นกับปลายทางอย่างต่อเนื่อง Trans-Siberian คือคำตอบที่ตรงที่สุดสำหรับคำถามนี้

9,288 กิโลเมตรบนรางเดียว มีอะไรอยู่ระหว่างทาง

ความพิเศษของ Trans-Siberian ไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขระยะทางเพียงอย่างเดียว

เส้นทางนี้พาผู้โดยสารออกจากกรุงมอสโก ผ่านพื้นที่ทางตะวันออกของรัสเซีย ข้ามเทือกเขาอูราล ผ่านเมืองสำคัญในไซบีเรีย ก่อนมุ่งหน้าไปยังวลาดิวอสต็อก

หนึ่งในจุดที่มีชื่อเสียงที่สุดคือบริเวณ ทะเลสาบไบคาล ซึ่งอยู่ใกล้เมืองอีร์คุตสค์และเป็นหนึ่งในภูมิประเทศสำคัญที่นักเดินทางจดจำเมื่อพูดถึงการเดินทางด้วยรถไฟสายนี้

ระหว่างทาง ภาพจากนอกหน้าต่างจึงเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ตั้งแต่เมืองใหญ่ ป่าไซบีเรีย ทุ่งกว้าง ไปจนถึงภูมิประเทศรอบทะเลสาบไบคาล

นี่ทำให้ Trans-Siberian ไม่ได้เป็นเพียงโครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่ง แต่กลายเป็นหนึ่งในเส้นทางรถไฟที่มีชื่อเสียงที่สุดสำหรับนักเดินทางระยะไกล

รถไฟสายนี้ใช้เวลาเดินทางนานแค่ไหน

หากเดินทางจากมอสโกถึงวลาดิวอสต็อกตลอดเส้นทางโดยไม่ออกไปเที่ยวตามเมืองระหว่างทาง การเดินทางใช้เวลาประมาณ หนึ่งสัปดาห์

แหล่งข้อมูลด้านการท่องเที่ยวของไทยเคยอธิบายการเดินทางตลอดเส้นทางไว้ประมาณ 7 วัน 7 คืน ขณะที่ข้อมูลเกี่ยวกับขบวนรถไฟ Rossiya ระบุระยะทาง 9,288 กิโลเมตรสำหรับเส้นทางดังกล่าว

แต่สำหรับนักเดินทางจริง การเดินทางแบบ Trans-Siberian ไม่จำเป็นต้องหมายถึงการนั่งติดอยู่บนรถไฟตลอดเวลา

หลายคนเลือกลงจากรถไฟตามเมืองสำคัญ แวะพัก เที่ยวชมพื้นที่ แล้วค่อยเดินทางต่อ

ดังนั้น “7 วันกว่า” จึงไม่ควรถูกตีความว่าเป็นระยะเวลาตายตัวสำหรับทุกคน เพราะรูปแบบการเดินทางและการหยุดพักทำให้ระยะเวลาจริงแตกต่างกันได้

แล้วทำไมบางคนบอกว่าเส้นทางโปรตุเกส–สิงคโปร์ยาวกว่า

ตรงนี้เองที่ทำให้คำว่า “ทางรถไฟที่ยาวที่สุดในโลก” เริ่มน่าสนใจ

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีการพูดถึงเส้นทางจาก โปรตุเกสไปสิงคโปร์ ว่าเป็นเส้นทางการเดินทางด้วยรถไฟที่ยาวมาก โดยมีการคำนวณระยะทางประมาณ 18,755 กิโลเมตร

เส้นทางดังกล่าวเกิดจากการนำเครือข่ายรถไฟหลายประเทศมาเชื่อมต่อกันผ่านยุโรป รัสเซีย จีน ลาว ไทย มาเลเซีย และสิงคโปร์ โดยการเปิดให้บริการของทางรถไฟจีน–ลาวในปี 2021 เป็นส่วนสำคัญที่ทำให้การเชื่อมต่อระหว่างจีนกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีความเป็นไปได้มากขึ้น

แต่มีข้อสำคัญมาก

มันไม่ใช่รถไฟขบวนเดียวที่ออกจากโปรตุเกสแล้ววิ่งถึงสิงคโปร์

ผู้เดินทางต้องเปลี่ยนขบวนรถไฟหลายครั้ง และต้องจัดการการเดินทางข้ามประเทศหลายช่วง อีกทั้งสถานการณ์การเดินทางผ่านรัสเซียทำให้เส้นทางดังกล่าวไม่สามารถถูกนำเสนออย่างง่าย ๆ ว่าเป็น “รถไฟสายตรงโปรตุเกส–สิงคโปร์” ได้

เทียบให้เห็นภาพ

ตัวเลขและคำจำกัดความจึงไม่ควรถูกนำมาเปรียบเทียบแบบตรง ๆ ว่าเส้นหนึ่ง “ล้มแชมป์” อีกเส้นหนึ่ง เพราะกำลังวัดคนละประเภทของเส้นทาง

เรื่องนี้จึงมีคำตอบอยู่ 2 แบบ

ถ้าคำถามคือ

“ทางรถไฟสายหลักที่มีความยาวมากที่สุดในโลกคืออะไร?”

คำตอบคือ Trans-Siberian Railway โดยเส้นทางมอสโก–วลาดิวอสต็อกมีความยาวประมาณ 9,288.2 กิโลเมตร

แต่ถ้าถามว่า

“การเดินทางด้วยรถไฟที่สามารถเชื่อมต่อเป็นระยะทางไกลมากที่สุดคืออะไร?”

จะเริ่มเข้าสู่อีกหมวดหนึ่ง ซึ่งมีการพูดถึงเส้นทาง โปรตุเกส–สิงคโปร์ ระยะทางประมาณ 18,755 กิโลเมตร

อย่างไรก็ตาม เส้นทางหลังนี้เป็นการนำรถไฟหลายระบบมาต่อกัน ไม่ใช่ทางรถไฟสายเดียว และไม่ใช่รถไฟขบวนเดียวตลอดระยะทาง

ทำไม Trans-Siberian ถึงยังน่าสนใจ แม้มีเส้นทางที่ไกลกว่า

เพราะความโดดเด่นของ Trans-Siberian อยู่ที่ ความยาวของโครงข่ายและเส้นทางหลักที่ต่อเนื่องภายในประเทศเดียว

จากมอสโกไปวลาดิวอสต็อกคือการเดินทางข้ามรัสเซียจากฝั่งยุโรปไปถึงตะวันออกไกล โดยผ่านภูมิประเทศที่เปลี่ยนแปลงอย่างมากตลอดเส้นทาง

มันจึงเป็นมากกว่าการถามว่า “รถไฟวิ่งได้ไกลแค่ไหน”

แต่เป็นเรื่องของการเดินทางข้ามพื้นที่ขนาดมหาศาลด้วยระบบรางที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อเชื่อมส่วนต่าง ๆ ของประเทศเข้าด้วยกัน

และนี่คือเหตุผลที่ชื่อ Trans-Siberian Railway ยังคงเป็นชื่อแรก ๆ ที่ปรากฏขึ้นเมื่อพูดถึง ทางรถไฟที่ยาวที่สุดในโลก

สรุปแบบสั้น ๆ

Trans-Siberian Railway คือคำตอบสำหรับทางรถไฟสายหลักที่ยาวที่สุดในโลก โดยเส้นทางมอสโก–วลาดิวอสต็อกมีระยะทางประมาณ 9,288 กิโลเมตร

ส่วนตัวเลข 18,755 กิโลเมตร ที่เราอาจเห็นในข่าวหรือบทความออนไลน์นั้น เป็นแนวคิดของการเดินทางด้วยรถไฟจากโปรตุเกสไปสิงคโปร์ผ่านเครือข่ายรถไฟหลายประเทศ ไม่ใช่รถไฟขบวนเดียวหรือทางรถไฟสายเดียว

ดังนั้นก่อนจะถามว่า “อะไรยาวที่สุด” อาจต้องถามก่อนว่า เรากำลังวัดความยาวของทางรถไฟ หรือกำลังวัดระยะทางของการเดินทางด้วยรถไฟกันแน่

เพียงเปลี่ยนคำถามหนึ่งคำ คำตอบก็เปลี่ยนได้ทันที