มือถือทำให้สิวขึ้นจริงหรือ?

โทรศัพท์มือถือเป็นของชิ้นหนึ่งที่อยู่ใกล้ใบหน้าแทบทุกวัน หน้าจอถูกแตะด้วยมือที่เพิ่งจับราวรถไฟฟ้า ลูกบิดประตู โต๊ะอาหาร หรือสิ่งของสารพัดอย่าง จากนั้นก็ถูกยกมาแนบแก้ม รับสาย วางบนหมอน และบางครั้งถูกพกเข้าไปในห้องน้ำ คราบมันจากผิว เหงื่อ ฝุ่น เครื่องสำอาง และเศษอาหารจึงค่อย ๆ เกาะอยู่บนพื้นผิวโดยไม่รู้ตัว

พาดหัวที่บอกว่าโทรศัพท์สกปรกกว่าฝารองนั่งชักโครกสิบเท่า มีที่มาจากการเปรียบเทียบการปนเปื้อนของโทรศัพท์กับพื้นผิวบางชนิดในงานสำรวจบางชุด แต่ตัวเลขนี้ไม่ใช่ค่ามาตรฐานที่ใช้ได้กับโทรศัพท์ทุกเครื่อง เพราะผลตรวจเปลี่ยนไปตามจำนวนครั้งที่ใช้งาน สถานที่เก็บตัวอย่าง วิธีเช็ดตัวอย่าง ชนิดของพื้นผิว และช่วงเวลาที่ตรวจ โทรศัพท์บางเครื่องอาจมีเชื้อจุลินทรีย์จำนวนมาก ขณะที่บางเครื่องสะอาดกว่ามากหลังได้รับการเช็ดอย่างถูกวิธี

โทรศัพท์มีเชื้อโรคได้จริง แต่ไม่ได้แปลว่าทุกเครื่องเป็นแหล่งอันตราย

โทรศัพท์เป็นพื้นผิวที่มือสัมผัสบ่อยและแทบไม่ค่อยได้ล้างพร้อมสบู่เหมือนมือ จึงมีโอกาสสะสมเชื้อจุลินทรีย์จากสิ่งแวดล้อม รวมถึงจุลินทรีย์ประจำผิวของเจ้าของเครื่อง งานศึกษาหลายชิ้นตรวจพบแบคทีเรียบนโทรศัพท์ และบางงานพบปริมาณจุลินทรีย์สูงกว่าพื้นผิวอื่นที่นำมาเปรียบเทียบในชุดทดลองนั้น

ถึงจะพบแบคทีเรีย ก็ยังสรุปไม่ได้ทันทีว่าจะทำให้เกิดโรคหรือสิว เพราะแบคทีเรียจำนวนมากเป็นเชื้อที่อยู่บนผิวตามปกติและไม่ก่อปัญหาในคนสุขภาพดี สิวเองก็ไม่ได้เกิดจากความสกปรกเพียงอย่างเดียว กลไกหลักเกี่ยวข้องกับการผลิตน้ำมัน การอุดตันของรูขุมขน การสะสมของเซลล์ผิวที่ตายแล้ว การอักเสบ ฮอร์โมน พันธุกรรม และผลิตภัณฑ์ที่สัมผัสผิว

ทำไมโทรศัพท์จึงทำให้สิวบริเวณแก้มเห่อได้

เวลายกโทรศัพท์แนบแก้ม หน้าจอและขอบเครื่องจะกดทับผิวเป็นเวลานาน ความร้อนจากเครื่องรวมกับเหงื่อและน้ำมันบนใบหน้าอาจทำให้บริเวณนั้นอับชื้นขึ้น หากมีฝุ่น เครื่องสำอาง หรือคราบมันติดอยู่บนจอ สิ่งเหล่านี้ก็จะถูกกดให้แนบกับผิวพร้อมแรงเสียดสีทุกครั้งที่ขยับเครื่อง

กลไกนี้คล้ายสิวที่เกิดจากแรงกดและการเสียดสี หรือที่วงการผิวหนังเรียกว่าสิวจากการระคายเคืองเชิงกล ไม่ได้หมายความว่าเชื้อบนโทรศัพท์เป็นต้นเหตุเพียงหนึ่งเดียว บางคนมีผิวมันหรือมีแนวโน้มเป็นสิวอยู่แล้ว เมื่อเจอความร้อน แรงกด และคราบบนเครื่องซ้ำ ๆ จึงเห็นสิวบริเวณแก้ม ขากรรไกร หรือข้างใบหน้าเด่นขึ้น

การแนบโทรศัพท์ยังทำให้มือเผลอแตะหน้าอยู่บ่อยขึ้นด้วย มือที่จับโทรศัพท์แล้วไปเกาบริเวณสิวสามารถเพิ่มการระคายเคือง พาเหงื่อและน้ำมันไปบนผิว และทำให้ตุ่มอักเสบหายช้าลง การบีบหรือแกะสิวซ้ำยังเพิ่มโอกาสเกิดรอยดำ แผล และแผลเป็น

วิธีลดคราบบนโทรศัพท์และลดการเสียดสีกับผิว

เริ่มจากทำความสะอาดมือด้วยสบู่และน้ำก่อนสัมผัสใบหน้า โดยเฉพาะหลังเดินทาง กินอาหาร ออกกำลังกาย หรือเข้าห้องน้ำ จากนั้นเช็ดโทรศัพท์เป็นประจำตามคำแนะนำของผู้ผลิต ใช้ผ้านุ่มที่ไม่ทิ้งขุยหรือผลิตภัณฑ์เช็ดอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ระบุว่าใช้กับหน้าจอได้ ถอดสายชาร์จและปิดเครื่องก่อนเช็ดเสมอ ห้ามฉีดน้ำยาลงบนโทรศัพท์โดยตรง และอย่าให้น้ำไหลเข้าไมโครโฟน ลำโพง หรือช่องเชื่อมต่อ

เคสโทรศัพท์ก็ต้องทำความสะอาดด้วย เพราะคราบมันมักสะสมตามขอบและร่องด้านใน หากใช้เคสที่ถอดล้างได้ ควรถอดออกมาเช็ดหรือล้างตามชนิดวัสดุแล้วปล่อยให้แห้งสนิทก่อนใส่กลับ หลีกเลี่ยงการวางโทรศัพท์บนพื้นสกปรก โต๊ะในห้องน้ำ หรือใกล้ภาชนะอาหาร และไม่ควรนำโทรศัพท์เข้าไปใช้ระหว่างนั่งส้วม เพราะละอองและการสัมผัสพื้นผิวรอบตัวเพิ่มโอกาสให้คราบติดเครื่อง

ในวันที่ผิวกำลังอักเสบ ลองใช้ลำโพง หูฟัง หรือเปิดเสียงสนทนาแทนการแนบเครื่องกับแก้ม เปลี่ยนข้างเป็นระยะ และเช็ดเหงื่อออกด้วยผ้าสะอาด การลดเวลาที่เครื่องกดทับผิวมักช่วยลดการเสียดสีได้มากกว่าการพยายามฆ่าเชื้อทุกชนิดบนโทรศัพท์จนเกินจำเป็น

สิวเรื้อรังไม่ควรโทษโทรศัพท์อย่างเดียว

ถ้าสิวขึ้นซ้ำที่เดิมหลังรับสายเป็นเวลานาน โทรศัพท์อาจเป็นตัวกระตุ้นที่ควรจัดการ แต่สิวอักเสบเรื้อรังอาจมีปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น ฮอร์โมน การนอนหลับ ความเครียด ยาบางชนิด ผลิตภัณฑ์ดูแลผิวที่อุดตันรูขุมขน หรือการรักษาที่ไม่เหมาะกับชนิดของสิว การล้างหน้าแรง ๆ และการใช้แอลกอฮอล์เช็ดหน้าก็อาจทำให้ผิวระคายเคืองจนแย่ลงได้

ถ้ามีตุ่มแดงเจ็บลึก ก้อนหนอง สิวขึ้นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ มีรอยแผลเป็น หรือดูแลเบื้องต้นแล้วไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อแยกสิวจากภาวะอื่น เช่น รูขุมขนอักเสบหรือผื่นระคายเคือง แพทย์จะเลือกการรักษาตามชนิดและความรุนแรงของผื่น การเช็ดโทรศัพท์ให้สะอาดเป็นนิสัยช่วยลดสิ่งกระตุ้นรอบตัวได้ แต่ไม่ควรใช้แทนการวินิจฉัยและการรักษาเมื่ออาการเป็นเรื้อรัง

โทรศัพท์จึงเป็นพื้นผิวที่ควรดูแล เพราะสัมผัสมือและใบหน้าบ่อยมาก ส่วนตัวเลขสิบเท่าควรมองเป็นผลจากการเปรียบเทียบในบางการศึกษา ไม่ใช่คำตัดสินว่าโทรศัพท์ทุกเครื่องสกปรกกว่าชักโครกหรือเป็นต้นเหตุหลักของสิว การทำความสะอาดเครื่องอย่างปลอดภัย ลดการแนบแก้ม และดูแลผิวตามสภาพจริง จะช่วยตัดวงจรคราบ เหงื่อ ความร้อน และแรงเสียดสีที่ทำให้สิวกำเริบได้