น้ำท่วมมาแล้วควรตั้งสติอย่างไร

น้ำที่ค่อย ๆ คลานเข้าบ้านทำให้ใจเต้นแรงได้เสมอ เสียงฝนกระหน่ำ เสียงแจ้งเตือนจากโทรศัพท์ รถเริ่มติด คนในบ้านเริ่มถามกันว่าจะเอาของไปไว้ไหนก่อน นาทีแบบนี้ความรีบมีประโยชน์ก็ต่อเมื่อยังคิดเป็นลำดับ เพราะการวิ่งหยิบทุกอย่างพร้อมกันมักทำให้ลืมเรื่องใหญ่ที่สุดไปก่อน นั่นคือชีวิตของคนในบ้าน ตั้งหลักด้วยการนับคน ไม่ใช่นับของ เช็กให้รู้ว่าเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย สัตว์เลี้ยง และคนที่ติดต่อไม่ได้อยู่ตรงไหนบ้าง กำหนดจุดรวมตัวที่สูงและเดินถึงง่าย เช่น ชั้นบนของบ้าน บ้านญาติใกล้เคียง หรือศูนย์พักพิงที่หน่วยงานท้องถิ่นประกาศไว้ หากบ้านอยู่ชั้นเดียว ให้เลือกทางออกที่ไม่ต้องฝ่าน้ำลึกและบอกกันชัด ๆ ว่าถ้าสัญญาณโทรศัพท์หายจะไปเจอกันที่ใด จากนั้นแยกการตัดสินใจออกเป็นสามกอง กองแรกคือหนีอันตราย กองที่สองคือกันไฟและทรัพย์สิน กองที่สามคือของจำเป็นสำหรับอยู่ต่อ อย่าสลับลำดับเพราะตู้เย็น ทีวี หรือเฟอร์นิเจอร์ชิ้นใหญ่ซื้อใหม่ได้ แต่เวลาที่เสียไปเพราะลังเลตอนน้ำแรงขึ้นไม่ย้อนกลับมา ก่อนแตะต้องอะไรในบ้าน ให้มองเรื่องไฟฟ้าก่อนเสมอ ถ้าน้ำยังไม่ถึงปลั๊กและตู้เมนอยู่ในจุดแห้ง ปิดเบรกเกอร์หลักแล้วถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ทำได้อย่างปลอดภัย ห้ามยืนแช่น้ำแล้วเอื้อมมือไปสับคัตเอาต์ ห้ามจับสายไฟที่ตกหรือเสาไฟที่มีประกาย และอย่าเชื่อว่าน้ำใสจึงปลอดภัย น้ำท่วมอาจพากระแสไฟรั่วมาจากบ้านข้างเคียงได้ไกลกว่าที่เห็น ถ้ามีน้ำล้อมบ้านจนออกเองลำบาก อย่าฝืนลุยเพราะกระแสน้ำตื้นระดับเข่าก็พยุงตัวคนโตได้ยาก โดยเฉพาะบริเวณฝาท่อ ร่องระบายน้ำ ขอบฟุตปาธ และทางแยกที่มองไม่เห็นพื้น ใช้ไม้หรือร่มแข็ง ๆ แตะสำรวจเส้นทางก่อนก้าว เด็กไม่ควรถูกปล่อยให้เดินนำหรือเล่นน้ำ และไม่ควรเดินคนเดียวตอนกลางคืน หากต้องออกจากบ้าน ให้สวมรองเท้าหุ้มส้นที่ยึดเท้าอยู่ ไม่ใส่รองเท้าแตะที่หลุดง่าย รถยนต์ก็เป็นกับดักที่คนมักประเมินต่ำไป น้ำไหลแรงทำให้รถเสียการทรงตัวได้เร็วกว่าที่คาด เมื่อระดับน้ำสูงขึ้นต่อเนื่องหรือรถเริ่มดับ อย่าพยายามขับฝ่าจุดเสี่ยงเพื่อรักษารถไว้ ให้หาที่จอดสูงก่อนน้ำมา หากอยู่ในรถแล้วน้ำเริ่มเข้าห้องโดยสาร ให้ปลดเข็มขัด เปิดกระจกทันทีถ้ายังเปิดได้ และออกจากรถไปยังที่สูง อย่ารอจนแรงดันน้ำทำให้ประตูเปิดยาก กระเป๋าฉุกเฉินใบเล็กช่วยลดความวุ่นวายได้มาก ควรหยิบเอกสารสำคัญใส่ซองกันน้ำ เช่น บัตรประชาชน สำเนาทะเบียนบ้าน สมุดบัญชี ใบสั่งยา เอกสารประกัน และเบอร์ติดต่อญาติ เก็บเงินสดจำนวนพอใช้ ยาประจำตัว หน้ากาก น้ำดื่ม อาหารแห้ง ไฟฉาย ถ่านสำรอง ที่ชาร์จหรือแบตเตอรี่สำรอง เสื้อผ้าแห้ง และผ้าอนามัยสำหรับคนที่ต้องใช้ อย่าใส่ของหนักจนกลายเป็นภาระตอนต้องย้ายตัว โทรศัพท์หนึ่งเครื่องควรมีแบตและข้อมูลครบกว่าหลายเครื่องที่แบตใกล้หมด ถ่ายรูปเอกสารเก็บไว้ ส่งพิกัดบ้านให้ญาติที่อยู่นอกพื้นที่ และพิมพ์เบอร์ติดต่อสำคัญลงกระดาษเผื่อเครือข่ายล่ม ตั้งข้อความสั้น ๆ สำหรับแจ้งสถานะ เช่น ปลอดภัย อยู่ที่ชั้นสอง ต้องการน้ำดื่ม หรือกำลังไปจุดนัดพบ ข้อความกระชับช่วยให้คนรับข่าวตัดสินใจช่วยได้เร็วกว่าแชตยาว ๆ เมื่อน้ำเข้าบ้านแล้ว อย่าปล่อยให้น้ำดื่มและอาหารปนเปื้อนง่าย ยกของกิน น้ำสะอาด ยา และอุปกรณ์ปฐมพยาบาลให้พ้นระดับน้ำ ใช้น้ำต้มสุกหรือน้ำบรรจุขวดสำหรับดื่มและแปรงฟัน หลีกเลี่ยงอาหารที่แช่น้ำ แม้แพ็กเกจยังดูปิดสนิท เพราะน้ำท่วมมักปนดิน น้ำเสีย และเชื้อโรค ล้างมือก่อนกินอาหารทุกครั้ง โดยเฉพาะหลังเก็บกวาดหรือจับสิ่งของที่ลอยมากับน้ำ แผลเล็ก ๆ ก็ไม่ควรมองข้าม ล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ ซับให้แห้งแล้วปิดแผล หากมีไข้ ปวดเมื่อยผิดปกติ ตาแดง ปัสสาวะน้อย แผลบวมแดง หรือโดนสัตว์กัด ให้ไปพบแพทย์ตามความเหมาะสม ผู้ป่วยที่ต้องใช้เครื่องออกซิเจน ไตเทียม ยาอินซูลิน หรือยาควบคุมอาการประจำ ควรแจ้งหน่วยกู้ภัยหรือโรงพยาบาลใกล้บ้านตั้งแต่ยังเดินทางได้ ไม่รอจนการเข้าถึงพื้นที่ยากขึ้น บ้านที่น้ำลดแล้วก็ยังไม่ใช่บ้านที่ปลอดภัยทันที เปิดประตูและหน้าต่างระบายอากาศก่อนเข้า สำรวจรอยร้าว พื้นทรุด เพดานแอ่น และสายไฟด้วยสายตา อย่าเปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เคยโดนน้ำจนกว่าช่างที่มีความชำนาญจะตรวจให้เรียบร้อย เก็บภาพความเสียหายก่อนเคลื่อนย้ายของไว้ใช้กับประกันหรือการขอความช่วยเหลือ สวมถุงมือ รองเท้าบูต และหน้ากากระหว่างทำความสะอาด เพราะโคลนที่ค้างอยู่มีทั้งเศษแก้ว ตะปู และเชื้อโรค หลังผ่านเหตุการณ์ ความรู้สึกตกใจ เหนื่อยล้า หรือหงุดหงิดเกิดขึ้นได้ง่าย อย่าบังคับให้ทุกคนต้องนิ่งตลอดเวลา แบ่งหน้าที่เล็ก ๆ ให้ทำทีละอย่าง เช่น คนหนึ่งดูรายชื่อคนในบ้าน คนหนึ่งชาร์จอุปกรณ์ คนหนึ่งแพ็กยา คนหนึ่งติดตามประกาศ น้ำท่วมทำให้ชีวิตเหมือนหลุดจากแผนเดิม แต่การพูดกันให้ชัดและทำตามลำดับช่วยดึงสติกลับมาได้ การรับมือที่ดีไม่ได้แปลว่าต้องเตรียมบ้านเหมือนป้อมปราการ แค่รู้ว่าตอนไหนต้องปิดไฟ ตอนไหนต้องหยุดขับรถ ตอนไหนควรออกจากพื้นที่ และตอนไหนควรขอความช่วยเหลือ เมื่อใจเริ่มนิ่ง การตัดสินใจก็จะไม่พาครอบครัวไปเสี่ยงเกินจำเป็น