เมื่อน้ำเริ่มเข้าบ้าน สิ่งแรกที่ควรทำอาจไม่ใช่การรีบขนของ

เมื่อน้ำเริ่มเข้าบ้าน สิ่งแรกที่ควรทำอาจไม่ใช่การรีบขนของ

น้ำที่ค่อย ๆ คลานเข้าบ้านทำให้ใจเต้นแรงได้เสมอ เสียงฝนกระหน่ำ เสียงแจ้งเตือนจากโทรศัพท์ รถเริ่มติด คนในบ้านเริ่มถามกันว่าจะเอาของไปไว้ไหนก่อน

นาทีแบบนี้ความรีบมีประโยชน์ก็ต่อเมื่อยังคิดเป็นลำดับ เพราะการวิ่งหยิบทุกอย่างพร้อมกันมักทำให้ลืมเรื่องใหญ่ที่สุดไปก่อน นั่นคือชีวิตของคนในบ้าน

ตั้งหลักด้วยการนับคน ไม่ใช่นับของ

เช็กให้รู้ว่าเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย สัตว์เลี้ยง และคนที่ติดต่อไม่ได้อยู่ตรงไหนบ้าง กำหนดจุดรวมตัวที่สูงและเดินถึงง่าย เช่น ชั้นบนของบ้าน บ้านญาติใกล้เคียง หรือศูนย์พักพิงที่หน่วยงานในพื้นที่ประกาศไว้

หากบ้านอยู่ชั้นเดียว ให้เตรียมทางออกไปยังพื้นที่ปลอดภัยไว้ก่อน และบอกกันชัด ๆ ว่าถ้าสัญญาณโทรศัพท์หายจะไปเจอกันที่ใด โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียง และกลุ่มที่ช่วยเหลือตัวเองได้ยาก ควรเป็นกลุ่มแรก ๆ ที่ได้รับการดูแลเมื่อสถานการณ์เริ่มมีความเสี่ยง กรมอนามัยก็แนะนำให้กลุ่มเปราะบางออกไปยังพื้นที่ปลอดภัยตั้งแต่ยังสามารถเดินทางได้

จากนั้นแยกการตัดสินใจออกเป็นสามกอง กองแรกคือหนีอันตราย กองที่สองคือกันไฟและทรัพย์สิน กองที่สามคือของจำเป็นสำหรับอยู่ต่อ

อย่าสลับลำดับ เพราะตู้เย็น ทีวี หรือเฟอร์นิเจอร์ชิ้นใหญ่ซื้อใหม่ได้ แต่เวลาที่เสียไปเพราะลังเลตอนน้ำแรงขึ้นไม่ย้อนกลับมา

ไฟฟ้าต้องมาก่อนของในบ้าน

ก่อนแตะต้องอะไร ให้มองเรื่องไฟฟ้าก่อนเสมอ หากยังสามารถเข้าถึงตู้เมนหรือเบรกเกอร์จากบริเวณที่แห้งและปลอดภัย ให้ตัดกระแสไฟก่อนน้ำเข้าถึงระบบไฟฟ้า พร้อมย้ายเครื่องใช้ไฟฟ้าขึ้นที่สูงเท่าที่ทำได้อย่างปลอดภัย

การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแนะนำว่า หากน้ำท่วมบ้านควรตัดกระแสไฟและขนย้ายเครื่องใช้ไฟฟ้าขึ้นที่สูง รวมถึงไม่ควรนำอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เปียกน้ำกลับมาใช้งานทันที

แต่ถ้าตู้เมนหรือบริเวณนั้นเปียก มีน้ำขัง หรือจำเป็นต้องยืนแช่น้ำเพื่อเข้าไปถึง อย่าเสี่ยงเข้าไปสับเบรกเกอร์เอง และอย่าจับสายไฟ เสาไฟ หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าที่ชำรุด

น้ำท่วมกับไฟฟ้าเป็นเรื่องที่ประเมินด้วยสายตาอย่างเดียวไม่ได้

น้ำไหลแรง อย่าฝืนลุยเพียงเพราะดูไม่ลึก

ถ้ามีน้ำล้อมบ้านจนออกเองลำบาก อย่าฝืนเดินผ่านบริเวณที่มีกระแสน้ำแรง โดยเฉพาะจุดที่มองไม่เห็นพื้น เช่น ฝาท่อ ร่องระบายน้ำ ขอบฟุตปาธ และทางแยก

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยเตือนว่ากระแสน้ำที่ไหลเชี่ยวอาจทำให้ร่างกายต้านแรงน้ำไม่ไหว และควรดูแลเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่ช่วยเหลือตัวเองได้ยากอย่างใกล้ชิด

เด็กไม่ควรถูกปล่อยให้เดินนำหรือเล่นน้ำ และไม่ควรออกไปลุยน้ำเพียงลำพัง โดยเฉพาะในเวลากลางคืน

หากจำเป็นต้องสัมผัสน้ำท่วม ควรใช้รองเท้าบูตหรือรองเท้าที่ปกป้องเท้าได้ดี เมื่อถึงพื้นที่ปลอดภัยแล้วให้ล้างร่างกายด้วยน้ำสะอาดและสบู่ แล้วเช็ดให้แห้ง

รถยนต์อย่าเอาไปแลกกับความเสี่ยง

รถยนต์ก็เป็นกับดักที่คนมักประเมินต่ำไป หากพบเส้นทางน้ำท่วมสูง น้ำไหลแรง หรือมองสภาพถนนข้างหน้าไม่ชัด อย่าฝืนขับผ่านเพื่อรักษารถหรือเพื่อประหยัดเวลา

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแนะนำให้ประเมินสถานการณ์ก่อน หากเส้นทางไม่ปลอดภัยควรเปลี่ยนเส้นทาง และไม่ฝืนขับผ่านบริเวณที่มีน้ำลึกหรือไหลเชี่ยว เพราะรถอาจเสียการควบคุมหรือถูกกระแสน้ำพัดได้

ถ้ามีเวลาและสถานการณ์ยังปลอดภัย การย้ายรถไปจอดในพื้นที่สูงก่อนน้ำมาถึงย่อมดีกว่ารอจนต้องตัดสินใจตอนน้ำกำลังขึ้น

แต่เมื่อสถานการณ์เริ่มคุกคามชีวิต ให้รักษาคนก่อนรักษารถเสมอ

กระเป๋าฉุกเฉินควรเบา แต่มีของที่ขาดไม่ได้

กระเป๋าฉุกเฉินใบเล็กช่วยลดความวุ่นวายได้มาก ควรหยิบเอกสารสำคัญใส่ซองกันน้ำ เช่น บัตรประชาชน สำเนาทะเบียนบ้าน สมุดบัญชี ใบสั่งยา เอกสารประกัน และเบอร์ติดต่อญาติ

เก็บเงินสดจำนวนพอใช้ ยาประจำตัว หน้ากาก น้ำดื่ม อาหารแห้ง ไฟฉาย ถ่านสำรอง ที่ชาร์จหรือแบตเตอรี่สำรอง เสื้อผ้าแห้ง และของใช้เฉพาะบุคคลที่จำเป็น

อย่าใส่ของหนักจนกระเป๋ากลายเป็นภาระตอนต้องย้ายตัว

โทรศัพท์หนึ่งเครื่องที่มีแบตและข้อมูลครบ อาจมีประโยชน์กว่าหลายเครื่องที่แบตใกล้หมด ถ่ายรูปเอกสารสำคัญเก็บไว้ ส่งตำแหน่งที่อยู่ให้ญาติหรือคนที่อยู่นอกพื้นที่ และเขียนเบอร์ติดต่อสำคัญลงกระดาษเผื่อโทรศัพท์หรือเครือข่ายมีปัญหา

ตั้งข้อความสั้น ๆ สำหรับแจ้งสถานะ เช่น “ปลอดภัย อยู่ชั้นสอง” “ต้องการน้ำดื่ม” หรือ “กำลังไปจุดนัดพบ”

ข้อความกระชับช่วยให้คนที่ได้รับข่าวเข้าใจสถานการณ์ได้เร็วกว่าแชตยาว ๆ

น้ำเข้าบ้านแล้ว เรื่องกินและดื่มต้องระวังมากขึ้น

เมื่อน้ำเข้าบ้าน อย่าปล่อยให้น้ำดื่ม อาหาร ยา และอุปกรณ์ปฐมพยาบาลอยู่ใกล้ระดับน้ำ ยกขึ้นไว้ในบริเวณที่แห้งและสะอาด

น้ำสำหรับดื่มและประกอบอาหารควรเป็นน้ำสะอาดที่ปลอดภัย กรมอนามัยแนะนำให้เก็บน้ำในภาชนะสะอาดที่มีฝาปิด และหากจำเป็นต้องเตรียมน้ำจากแหล่งที่ไม่มั่นใจ ควรผ่านกระบวนการทำให้สะอาดและฆ่าเชื้ออย่างเหมาะสม เช่น การต้ม

อาหารที่สัมผัสน้ำท่วมโดยตรงไม่ควรนำมารับประทานง่าย ๆ เพราะน้ำท่วมอาจปนเปื้อนสิ่งสกปรกและเชื้อโรค ควรเลือกอาหารที่สะอาด ปรุงสุก และตรวจสภาพบรรจุภัณฑ์ก่อนกิน

ล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาดก่อนกินอาหารและหลังสัมผัสน้ำหรือสิ่งสกปรกจากพื้นที่น้ำท่วม

แผลเล็ก ๆ หลังลุยน้ำก็อย่าปล่อยผ่าน

หากมีแผลหรือรอยถลอก ให้ทำความสะอาดด้วยน้ำสะอาดและสบู่ เช็ดให้แห้ง และพยายามหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำท่วมซ้ำ

หลังสัมผัสน้ำขังหรือโคลน หากต่อมามีไข้สูง ปวดศีรษะ หนาวสั่น ตาแดง หรือปวดกล้ามเนื้อมาก โดยเฉพาะบริเวณน่องและโคนขา ควรไปพบแพทย์และแจ้งประวัติการสัมผัสน้ำหรือดินชื้น เพราะเป็นอาการที่กรมควบคุมโรคแนะนำให้เฝ้าระวังโรคเลปโตสไปโรสิสหรือโรคไข้ฉี่หนู

ผู้ป่วยที่ต้องใช้ออกซิเจน ยาอินซูลิน การฟอกไต หรือยาควบคุมอาการประจำ ควรเตรียมยาและข้อมูลการรักษาไว้ล่วงหน้า และประสานหน่วยงานช่วยเหลือหรือสถานพยาบาลตั้งแต่การเดินทางยังทำได้

อย่ารอจนพื้นที่เข้าถึงยากแล้วจึงเริ่มหาทางออก

น้ำลดแล้วก็ยังไม่ควรรีบเปิดไฟ

บ้านที่น้ำลดแล้วไม่ได้หมายความว่าปลอดภัยทันที

ก่อนเข้าไปจัดของ ให้ดูสภาพบ้านจากภายนอกและภายในอย่างระมัดระวัง ตรวจรอยร้าว พื้นทรุด เพดานที่ผิดรูป และอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เคยถูกน้ำ

เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ถูกน้ำท่วมไม่ควรนำกลับมาเปิดทันที การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแนะนำให้ช่างไฟฟ้าที่มีความรู้ตรวจสอบก่อนใช้งาน และไม่ควรยืนในบริเวณที่ยังเปียกหรือน้ำขังขณะตรวจอุปกรณ์ไฟฟ้า

หากต้องเก็บหลักฐานความเสียหายเพื่อประกันหรือการขอความช่วยเหลือ ให้ถ่ายภาพไว้ก่อนเคลื่อนย้ายของเท่าที่ทำได้อย่างปลอดภัย

ระหว่างเก็บกวาดควรป้องกันมือและเท้า เพราะในโคลนอาจมีเศษแก้ว ตะปู ของมีคม และสิ่งปนเปื้อนที่มองไม่เห็น

เมื่อทุกอย่างดูวุ่น ให้กลับมาทำทีละเรื่อง

หลังผ่านเหตุการณ์ ความตกใจ เหนื่อยล้า หรือหงุดหงิดเกิดขึ้นได้ง่าย อย่าบังคับให้ทุกคนต้องนิ่งตลอดเวลา

แบ่งหน้าที่เล็ก ๆ ให้ทำทีละอย่าง เช่น คนหนึ่งดูรายชื่อคนในบ้าน คนหนึ่งชาร์จอุปกรณ์ คนหนึ่งแพ็กยา คนหนึ่งติดตามประกาศ

น้ำท่วมทำให้ชีวิตเหมือนหลุดจากแผนเดิม แต่การพูดกันให้ชัดและทำตามลำดับช่วยดึงสติกลับมาได้

การรับมือที่ดีไม่ได้แปลว่าต้องเตรียมบ้านเหมือนป้อมปราการ แค่รู้ว่าตอนไหนต้องตัดไฟ ตอนไหนต้องหยุดขับรถ ตอนไหนควรออกจากพื้นที่ และตอนไหนควรขอความช่วยเหลือ

เมื่อใจเริ่มนิ่ง การตัดสินใจก็จะไม่พาครอบครัวไปเสี่ยงเกินจำเป็น

SOURCES:

• การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) — คำแนะนำด้านความปลอดภัยทางไฟฟ้าระหว่างและหลังน้ำท่วม
• กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) — แนวทางการเดินทางและการใช้รถในพื้นที่น้ำท่วม
• กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข — แนวทางเรื่องน้ำดื่ม อาหาร สุขอนามัย และการดูแลกลุ่มเปราะบางช่วงน้ำท่วม
• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข — คำแนะนำเรื่องโรคเลปโตสไปโรสิสหลังสัมผัสน้ำหรือดินปนเปื้อน

REFERENCES:

• PEA — เตรียมรับมือฝนตกหนักและน้ำท่วมฉับพลัน
• PEA — ช่วงน้ำท่วม อย่ามองข้ามความปลอดภัยด้านไฟฟ้า
• กรมอนามัย — 4 วิธีสำรองน้ำรับมือน้ำท่วม
• กรมควบคุมโรค — ข้อมูลโรคเลปโตสไปโรสิส