Apple แซง Samsung ในตลาดสมาร์ตโฟนโลกด้วยพลังของ iPhone และระบบนิเวศ

ชื่อคลิปอาจฟังเหมือน Apple กำลังไล่ล่า Android จนใกล้สูญพันธุ์ แต่ภาพจริงของตลาดสมาร์ตโฟนซับซ้อนกว่านั้นมาก Android ยังครองจำนวนเครื่องทั่วโลกในสัดส่วนสูง เพราะมีผู้ผลิตตั้งแต่รุ่นราคาประหยัดไปจนถึงรุ่นเรือธง ขณะที่ Apple มี iPhone เป็นแกนหลักเพียงสายเดียว ทว่าช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา น้ำหนักทางธุรกิจของ iPhone เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง จน Apple ขยับขึ้นเป็นผู้นำตลาดสมาร์ตโฟนโลกในปี 2025 ตามข้อมูลจาก Counterpoint Research

รายงานดังกล่าวประเมินว่า Apple มีส่วนแบ่งการจัดส่งสมาร์ตโฟนทั่วโลกประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ ส่วน Samsung อยู่ราว 19 เปอร์เซ็นต์ Xiaomi ตามมาประมาณ 13 เปอร์เซ็นต์ ตัวเลขนี้หมายถึงจำนวนเครื่องที่ส่งเข้าสู่ตลาด ไม่ใช่จำนวนผู้ใช้งานทั้งหมด และไม่ใช่รายได้รวมของแต่ละบริษัทด้วย ช่องว่างระหว่าง Apple กับ Samsung จึงไม่ได้กว้างจนเรียกว่าครองโลกทั้งใบ แต่มีความหมายเชิงกลยุทธ์ เพราะ Apple แซงคู่แข่งรายใหญ่ได้ในช่วงที่ตลาดรวมเติบโตเพียงเล็กน้อย

ความน่าสนใจอยู่ตรงโครงสร้างตลาดมากกว่าตัวเลขอันดับหนึ่ง Apple ไม่จำเป็นต้องขายโทรศัพท์ราคาถูกจำนวนมหาศาลเพื่อทำรายได้สูง iPhone รุ่น Pro และรุ่นท็อปมีราคาขายเฉลี่ยสูงกว่าสมาร์ตโฟนทั่วไป ผู้ซื้อจำนวนหนึ่งยังเลือกความเสถียรของระบบ กล้อง คุณภาพวิดีโอ อายุการอัปเดตซอฟต์แวร์ และมูลค่าขายต่อ มากกว่าการเลือกจากจำนวนกล้องหรือความเร็วชาร์จเพียงอย่างเดียว เมื่อเครื่องหนึ่งทำกำไรต่อหน่วยได้สูง Apple จึงใช้ยอดขายจำนวนไม่มากเท่าฝั่ง Android เพื่อสร้างรายได้และกำไรในระดับมหาศาล

จุดแข็งอีกด้านคือระบบนิเวศ คนที่ใช้ iPhone มักมี AirPods, Apple Watch, iPad, Mac หรือใช้บริการอย่าง iCloud และ Apple TV ต่อเนื่อง เมื่อข้อมูล รูปภาพ รายชื่อ งานเอกสาร และการสนทนาเดินทางข้ามอุปกรณ์ได้ลื่น การเปลี่ยนไปใช้โทรศัพท์ยี่ห้ออื่นย่อมมีต้นทุนทางความรู้สึกและเวลา แม้ Android จะมีทางเลือกหลากหลายกว่า แต่ผู้ใช้ต้องเรียนรู้วิธีเชื่อมต่ออุปกรณ์และบริการใหม่หลายจุด เครือข่ายแบบนี้ทำให้ iPhone ไม่ได้ขายแค่โทรศัพท์หนึ่งเครื่อง แต่ขายประสบการณ์ต่อเนื่องที่ผูกกับชีวิตประจำวัน

Apple ยังได้แรงส่งจากตลาดพรีเมียมในสหรัฐฯ ญี่ปุ่น ยุโรป และเมืองใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อผู้บริโภคเปลี่ยนเครื่องในรอบสามถึงสี่ปี รุ่นราคาแพงมักได้รับความสนใจมากขึ้น เพราะผู้ซื้อคาดหวังว่าจะใช้งานได้นานและรับการอัปเดตต่อเนื่อง การวางขายรุ่นใหม่ในช่วงปลายปีช่วยสร้างกระแสการอัปเกรด ขณะเดียวกัน iPhone รุ่นเก่ายังไหลเข้าสู่ตลาดมือสอง ทำให้คนที่มีงบจำกัดเข้าถึงผลิตภัณฑ์ Apple ได้ง่ายกว่าเดิม และกลายเป็นผู้ใช้รายใหม่ในระบบนิเวศ

ตลาดอินเดียและประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ก็เริ่มมีบทบาทมากขึ้น Apple ใช้การประกอบในอินเดีย การผ่อนชำระ โปรโมชั่นจากเครือข่ายโทรศัพท์ และการจำหน่ายรุ่นเก่าในราคาที่เข้าถึงง่าย เพื่อขยายฐานลูกค้า กลยุทธ์นี้ต่างจากภาพจำเดิมที่ iPhone เป็นสินค้าสำหรับประเทศร่ำรวยเท่านั้น แม้ราคายังสูงกว่าสมาร์ตโฟน Android หลายรุ่น แต่การซื้อแบบผ่อนและตลาดเครื่องมือสองช่วยลดกำแพงราคา

ฝั่ง Android ไม่ได้มีผู้เล่นเพียงรายเดียว Samsung, Xiaomi, vivo, OPPO, HONOR, Motorola, Google และแบรนด์อื่นแข่งขันกันเองในหลายระดับราคา ความหลากหลายช่วยให้ Android ครองตลาดจำนวนเครื่องได้ดี แต่ก็สร้างปัญหาเรื่องภาพรวม แบรนด์หนึ่งอาจทำกล้องเก่ง อีกแบรนด์ทำราคาดี อีกรายมีระบบชาร์จเร็ว แต่ประสบการณ์รวมจึงไม่เป็นหนึ่งเดียวแบบ Apple ผู้ผลิต Android ยังต้องแบ่งงบการตลาดและการพัฒนาระหว่างหลายรุ่น ทำให้บางรุ่นได้รับการอัปเดตไม่นานเท่าที่ผู้บริโภคต้องการ

การมาถึงของปัญญาประดิษฐ์กลายเป็นสนามใหม่ที่ทั้งสองฝ่ายต้องพิสูจน์ตัวเอง Android หลายแบรนด์เปิดฟังก์ชัน AI ก่อน เช่น ลบวัตถุในภาพ แปลภาษา สรุปการสนทนา และช่วยค้นหาข้อมูลในเครื่อง Apple มีจุดแข็งด้านการควบคุมฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ และชิปของตัวเอง แต่การปล่อยฟังก์ชัน AI อย่างค่อยเป็นค่อยไปทำให้ผู้ใช้บางส่วนมองว่า Apple เดินช้ากว่าคู่แข่ง ประเด็นนี้อาจกลายเป็นตัวแปรสำคัญในรอบเปลี่ยนเครื่องถัดไป เพราะลูกค้าไม่ได้ถามแค่โทรศัพท์ถ่ายรูปดีหรือไม่ แต่ถามว่ามือถือช่วยจัดการงานและข้อมูลส่วนตัวได้ฉลาดเพียงใด

ตัวเลขส่วนแบ่งตลาดก็ต้องอ่านด้วยความระมัดระวัง StatCounter ซึ่งวัดการใช้งานจากอุปกรณ์ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต แสดงภาพอีกแบบหนึ่ง โดย Apple มีสัดส่วนสูงในบางประเทศและบางช่วงเวลา ขณะที่ข้อมูลจาก IDC หรือ Counterpoint เน้นยอดจัดส่งเครื่องใหม่ แต่ละสำนักใช้วิธีเก็บข้อมูลต่างกัน จึงไม่ควรนำตัวเลขจากคนละระบบมาบวกหรือตัดสินว่า iPhone มีผู้ใช้มากกว่า Android ทั่วโลกแล้ว

ภาพที่ชัดกว่าคือ Apple กำลังชนะในพื้นที่ที่สร้างมูลค่าสูง ส่วน Android ยังชนะในเรื่องขนาดตลาด ความหลากหลาย และการเข้าถึงผู้ซื้อหลายระดับราคา หากมองเฉพาะตลาดพรีเมียม อำนาจของ iPhone หนักแน่นกว่าส่วนแบ่งยอดขายรวมมาก ผู้พัฒนาแอปจึงให้ความสำคัญกับผู้ใช้ iOS เพราะกลุ่มนี้มีแนวโน้มซื้อแอป สมัครบริการ และใช้จ่ายผ่านมือถือสูงกว่าในหลายตลาด รายได้จากบริการช่วยให้ Apple ไม่ต้องพึ่งยอดขายฮาร์ดแวร์เพียงอย่างเดียว

การบอกว่า iPhone กำลังฆ่า Android จึงเหมาะกับการตั้งคำถามมากกว่าการใช้เป็นข้อสรุป Android ยังมีฐานผู้ใช้ขนาดใหญ่และมีข้อได้เปรียบด้านราคา ฟีเจอร์ทดลอง ความยืดหยุ่น และการแข่งขันจากผู้ผลิตจำนวนมาก ส่วน Apple กำลังทำให้ตลาดสมาร์ตโฟนมีลักษณะสองชั้นชัดขึ้น ชั้นแรกคือสงครามจำนวนเครื่องที่ Android ยังแข็งแรง ชั้นที่สองคือสงครามกำไร ความภักดีของลูกค้า และบริการระยะยาวที่ Apple เด่นมากกว่า

สิ่งที่ต้องติดตามต่อจากนี้ไม่ใช่แค่ว่าใครขายได้กี่ล้านเครื่อง แต่คือใครสร้างเหตุผลให้ผู้ใช้เปลี่ยนเครื่องรุ่นใหม่ได้สำเร็จ ใครควบคุมชิป ระบบปฏิบัติการ ร้านแอป อุปกรณ์เสริม และบริการได้แน่นกว่า รวมถึงใครรับมือกับต้นทุนหน่วยความจำและชิ้นส่วนที่สูงขึ้นได้ดีกว่า หาก Apple รักษาความได้เปรียบในตลาดพรีเมียม พร้อมขยาย iPhone ไปยังประเทศที่กำลังเติบโตได้ต่อเนื่อง Android อาจยังครองจำนวนเครื่อง แต่ Apple จะยังคงเก็บส่วนแบ่งมูลค่าของตลาดไว้ในมืออย่างหนักแน่น