เปิด 8 ศิษย์เก่าสวนกุหลาบ ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีไทย ตั้งแต่คนที่ 1 ถึงคนที่ 24

ถ้าพูดถึงโรงเรียนเก่าแก่ของไทยที่มีชื่อปรากฏอยู่ในประวัติศาสตร์การเมือง ชื่อ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย คงเป็นหนึ่งในโรงเรียนที่หลายคนนึกถึง

แต่สิ่งที่น่าสนใจกว่าชื่อเสียงของโรงเรียน คือมีข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์การศึกษาไทยของโรงเรียนระบุว่า ศิษย์เก่าสวนกุหลาบที่เคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของประเทศไทยมีทั้งหมด 8 คน และรายชื่อเหล่านี้ครอบคลุมตั้งแต่นายกรัฐมนตรีคนแรกของประเทศ ไปจนถึงนายกรัฐมนตรีคนที่ 24

ที่น่าสนใจคือทั้ง 8 คนไม่ได้มีเส้นทางชีวิตเหมือนกัน บางคนเรียนสวนกุหลาบเพียงช่วงสั้น ๆ ขณะที่บางคนเรียนจนจบระดับมัธยม และเมื่อมองย้อนกลับไป รายชื่อเหล่านี้ก็พาเราเดินผ่านประวัติศาสตร์การเมืองไทยหลายยุคเลยทีเดียว

8 ศิษย์เก่าสวนกุหลาบที่เคยเป็นนายกรัฐมนตรี

1. พระยามโนปกรณ์นิติธาดา — นายกรัฐมนตรีคนที่ 1

ชื่อเดิมคือ ก้อน หุตะสิงห์ และได้รับการยกให้เป็นนายกรัฐมนตรีคนแรกของประเทศไทยภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

เส้นทางการศึกษาของท่านผ่านหลายสถาบัน โดยเริ่มจากวัดราชบูรณะ ก่อนเข้าศึกษาที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย แล้วจึงไปศึกษาต่อที่โรงเรียนอัสสัมชัญและโรงเรียนกฎหมายกระทรวงยุติธรรม

เกร็ดที่น่าสนใจคือ แหล่งข้อมูลประวัติระบุว่าท่านเรียนที่สวนกุหลาบเพียงประมาณ 4 เดือน ก่อนย้ายไปศึกษาต่อที่อื่น

ดังนั้นคำว่า “ศิษย์เก่าสวนกุหลาบ” ในกรณีนี้ ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องเรียนอยู่จนจบการศึกษาที่โรงเรียนแห่งนี้

2. ทวี บุณยเกตุ — นายกรัฐมนตรีคนที่ 5

ทวี บุณยเกตุ เป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญของการเมืองไทยช่วงเปลี่ยนผ่านหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 5

เส้นทางการศึกษาของทวีเริ่มจากโรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดจันทบุรี ก่อนเข้าศึกษาที่สวนกุหลาบวิทยาลัย แล้วจึงย้ายไปโรงเรียนราชวิทยาลัย หลังจากนั้นเดินทางไปศึกษาต่อที่อังกฤษและฝรั่งเศส

ชื่อของทวีมักถูกพูดถึงพร้อมกับสถิติการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีที่สั้นมาก โดยรัฐบาลของเขาดำรงอยู่เพียง 17 วัน ในเดือนสิงหาคม–กันยายน พ.ศ. 2488

แต่ถ้ามองชีวิตการเมืองทั้งหมด ทวีมีบทบาทมากกว่าการเป็นนายกรัฐมนตรีช่วงสั้น ๆ เพราะยังเกี่ยวข้องกับคณะราษฎรและขบวนการเสรีไทยด้วย

3. ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช — นายกรัฐมนตรีคนที่ 6

ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช เป็นทั้งนักกฎหมาย นักการทูต และนักการเมือง และดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในช่วงสำคัญของประวัติศาสตร์การเมืองไทย

เส้นทางการศึกษาของท่านผ่านโรงเรียนราชินีล่าง อัสสัมชัญ เทพศิรินทร์ และสวนกุหลาบวิทยาลัย ก่อนเดินทางไปศึกษาต่อที่อังกฤษ โดยศึกษาที่ Trent College และ Worcester College มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด

ชื่อของเสนีย์ยังเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เพราะท่านเคยดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทยประจำสหรัฐอเมริกา และมีบทบาททางการเมืองต่อเนื่องหลังจากนั้น

4. ปรีดี พนมยงค์ — นายกรัฐมนตรีคนที่ 7

ปรีดี พนมยงค์ เป็นอีกชื่อที่แทบแยกออกจากประวัติศาสตร์การเมืองไทยยุคเปลี่ยนแปลงการปกครองไม่ได้

ปรีดีศึกษาหลายแห่งตั้งแต่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โรงเรียนเบญจมบพิตร และโรงเรียนตัวอย่างมณฑลกรุงเก่า ก่อนเดินทางมาศึกษาต่อที่โรงเรียนสวนกุหลาบ

สิ่งที่น่าสนใจคือปรีดีไม่ได้อยู่สวนกุหลาบเป็นเวลานาน โดยแหล่งข้อมูลของสถาบันปรีดี พนมยงค์ระบุว่าเรียนอยู่ประมาณ 6 เดือน ก่อนลาออกกลับไปช่วยบิดาทำนา

ต่อมาปรีดีเดินทางเข้าสู่เส้นทางกฎหมายและการเมือง และในปี พ.ศ. 2489 ได้ขึ้นเป็น นายกรัฐมนตรีคนที่ 7 ของประเทศไทย

5. ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช — นายกรัฐมนตรีคนที่ 13

ถ้าพูดถึงศิษย์เก่าสวนกุหลาบที่มีหลายบทบาทในคนเดียว ชื่อของ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช โดดเด่นมาก

ท่านเป็นทั้งนักการเมือง นักเขียน นักหนังสือพิมพ์ และนักคิดทางสังคม ก่อนขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของไทย

คึกฤทธิ์เริ่มเรียนที่โรงเรียนวังหลัง ก่อนเข้าศึกษาที่สวนกุหลาบวิทยาลัย และต่อมาเดินทางไปศึกษาที่ประเทศอังกฤษ จากนั้นเข้าศึกษาที่ Queen’s College มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด

ชื่อของคึกฤทธิ์จึงไม่ได้อยู่ในประวัติศาสตร์การเมืองเพียงอย่างเดียว แต่ยังอยู่ในประวัติศาสตร์วรรณกรรมและสื่อไทยด้วย

6. ธานินทร์ กรัยวิเชียร — นายกรัฐมนตรีคนที่ 14

ธานินทร์ กรัยวิเชียร เป็นนักกฎหมายและผู้พิพากษาที่มีบทบาทสำคัญในระบบกฎหมายไทย

ท่านสำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยในปี พ.ศ. 2484 ก่อนศึกษาต่อด้านกฎหมายที่มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง และเดินทางไปศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยลอนดอน ประเทศอังกฤษ

ต่อมาในปี พ.ศ. 2519 ธานินทร์เข้ารับตำแหน่ง นายกรัฐมนตรีคนที่ 14 ภายหลังเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงทางการเมืองในเดือนตุลาคมปีเดียวกัน

นี่จึงเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของศิษย์สวนกุหลาบที่เติบโตจากสายกฎหมายเข้าสู่ตำแหน่งผู้นำรัฐบาล

7. พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ — นายกรัฐมนตรีคนที่ 16

พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ เป็นศิษย์เก่าสวนกุหลาบที่มีเส้นทางชีวิตโดดเด่นทั้งด้านทหารและการเมือง

ท่านเริ่มต้นการศึกษาที่โรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา ก่อนเข้าศึกษาต่อระดับมัธยมศึกษาตอนปลายที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และต่อมาเข้าสู่สายทหาร

ในปี พ.ศ. 2523 พลเอกเปรมขึ้นเป็น นายกรัฐมนตรีคนที่ 16 และต่อมาดำรงตำแหน่งประธานองคมนตรีและได้รับการยกย่องเป็นรัฐบุรุษ

ชื่อของเปรมจึงถือเป็นหนึ่งในบุคคลที่เชื่อมประวัติศาสตร์ของสวนกุหลาบเข้ากับประวัติศาสตร์การเมืองไทยช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ได้อย่างชัดเจน

8. พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ — นายกรัฐมนตรีคนที่ 24

รายชื่อสุดท้ายในกลุ่ม 8 คนคือ พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์

เส้นทางการศึกษาของท่านเริ่มจากโรงเรียนเซนต์ฟรังซิสซาเวียร์คอนแวนต์ ต่อด้วยโรงเรียนเซนต์คาเบรียล และเข้าศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย โดยสำเร็จมัธยมศึกษาปีที่ 6 ในปี พ.ศ. 2500

หลังจากนั้นเข้าสู่โรงเรียนเตรียมทหารและโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ก่อนสร้างเส้นทางในกองทัพและเข้าสู่การเมือง

ในปี พ.ศ. 2549 พลเอกสุรยุทธ์ได้รับแต่งตั้งเป็น นายกรัฐมนตรีคนที่ 24 ของประเทศไทย

จากนายกฯ คนที่ 1 ถึงคนที่ 24 มี “สวนกุหลาบ” อยู่ตรงกลาง

เมื่อเรียงรายชื่อทั้ง 8 คนตามลำดับนายกรัฐมนตรี จะเห็นภาพที่น่าสนใจมาก

คนที่ 1 → คนที่ 5 → คนที่ 6 → คนที่ 7 → คนที่ 13 → คนที่ 14 → คนที่ 16 → คนที่ 24

นั่นหมายความว่า รายชื่อศิษย์เก่าสวนกุหลาบไม่ได้กระจุกตัวอยู่เพียงยุคใดยุคหนึ่ง แต่กระจายผ่านหลายช่วงของประวัติศาสตร์การเมืองไทย

และที่น่าสนใจยิ่งกว่านั้นคือ เส้นทางการเรียนของทั้ง 8 คนแตกต่างกันมาก

บางคนอย่างพระยามโนปกรณ์นิติธาดาเรียนสวนกุหลาบเพียงประมาณ 4 เดือน ขณะที่ปรีดีเรียนประมาณ 6 เดือน ส่วนเปรมและสุรยุทธ์เรียนต่อในระดับมัธยมศึกษาตอนปลายที่สวนกุหลาบ

จึงไม่ควรมองคำว่า “ศิษย์เก่าสวนกุหลาบ” ว่าทั้ง 8 คนมีประสบการณ์ในโรงเรียนเหมือนกันทั้งหมด

แล้วปัจจุบันมีศิษย์เก่าสวนกุหลาบในเวทีการเมืองอีกหรือไม่?

มี และนี่เป็นมุมที่ทำให้เรื่องนี้ยังเชื่อมโยงกับปัจจุบันได้

ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2569 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ ศิษย์เก่าสวนกุหลาบ รุ่นที่ 116 ได้กลับไปเยือนโรงเรียนในฐานะ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และก่อนหน้านั้นยังมีชื่อเป็นแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรคเพื่อไทยด้วย

แต่ต้องแยกให้ชัดว่า ยศชนันยังไม่ใช่หนึ่งใน 8 ศิษย์เก่าที่เคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ตามรายชื่อของพิพิธภัณฑ์การศึกษาของโรงเรียน

ดังนั้น ตัวเลข “8 คน” ในบทความนี้จึงหมายถึงกลุ่มศิษย์เก่าที่เคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแล้ว ไม่ใช่จำนวนศิษย์เก่าสวนกุหลาบทั้งหมดที่เคยมีบทบาททางการเมือง

สวนกุหลาบกับ 8 นายกรัฐมนตรี

ถ้ามองรายชื่อทั้ง 8 คนแบบผ่าน ๆ อาจเห็นเพียงรายชื่อนายกรัฐมนตรี 8 คน

แต่เมื่อมองให้ลึกลงไป จะเห็นว่าพวกเขาอยู่คนละยุค คนละสายอาชีพ และมีเส้นทางชีวิตต่างกันอย่างมาก

มีทั้ง นักกฎหมาย นักการทูต นักเขียน นักการเมือง และนายทหาร

บางคนอยู่ในเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 บางคนเกี่ยวข้องกับช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 บางคนก้าวขึ้นมาจากสายกฎหมาย และบางคนมาจากเส้นทางทหาร

สิ่งที่เหมือนกันมีเพียงจุดหนึ่ง นั่นคือชื่อของพวกเขาล้วนเคยผ่าน โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และต่อมาก็มีชื่ออยู่ในประวัติศาสตร์การเมืองไทยในฐานะนายกรัฐมนตรี

นี่จึงเป็นเหตุผลที่คำว่า “8 นายกรัฐมนตรีจากสวนกุหลาบ” ไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขที่ใช้สร้างความภูมิใจของโรงเรียน แต่ยังเป็นอีกหนึ่งหน้าต่างที่ช่วยให้เราเห็นพัฒนาการของการเมืองไทยผ่านชีวิตของคน 8 รุ่นอีกด้วย