คนโบราณรักษาฟันกันอย่างไร?

ทุกวันนี้ถ้าปวดฟัน สิ่งที่คิดถึงคงเป็นคลินิกทันตกรรม ยาชา และเครื่องกรอฟัน แต่ถ้าย้อนกลับไปหลายพันปี คนที่ปวดฟันต้องพึ่งพาความรู้และเครื่องมือที่มีอยู่ในยุคนั้น ซึ่งบางวิธีก็น่าทึ่งกว่าที่คิด

หลักฐานทางโบราณคดีแสดงให้เห็นว่า มนุษย์รู้จักจัดการกับปัญหาฟันมานานมากแล้ว ที่น่าสนใจคือมีหลักฐานของการรักษาฟันตั้งแต่ช่วงปลายยุคหินใหม่ ก่อนที่การเกษตรจะเฟื่องฟูเสียอีก

หนึ่งในหลักฐานสำคัญพบที่ประเทศอิตาลี เป็นฟันของมนุษย์ที่มีอายุประมาณ 13,000 ปีก่อน นักวิจัยพบร่องรอยว่ามีการใช้เครื่องมือปลายแหลม ซึ่งน่าจะทำจากหิน ขูดและขยายบริเวณฟันผุ ก่อนนำ บิทูเมนหรือยางมะตอยธรรมชาติ มาใส่ลงในโพรงฟัน ลักษณะจึงคล้ายกับการกรอฟันแล้วอุดฟันในปัจจุบัน 

ส่วนในดินแดนอื่นก็พบหลักฐานที่น่าสนใจเช่นกัน มีฟันอายุราว 6,500 ปีจากบริเวณประเทศสโลวีเนียในปัจจุบัน ซึ่งพบวัสดุคล้ายขี้ผึ้งผึ้งอยู่ในบริเวณฟันที่แตก นักวิจัยเสนอว่าอาจถูกใช้เพื่อช่วยปกป้องบริเวณที่เสียหายและลดความเจ็บปวด 

แต่การรักษาฟันของคนโบราณไม่ได้มีแค่การอุดฟัน บางครั้งเมื่อเกิดอาการปวดหรือมีฟันที่สร้างปัญหา พวกเขาอาจใช้วัสดุแข็งอย่างกระดูกหรือก้านพืชเข้าไปแคะบริเวณฟัน หลักฐานจากฟันของนีแอนเดอร์ทัลในโครเอเชียเมื่อประมาณ 130,000 ปีก่อน มีร่องรอยที่สอดคล้องกับการใช้วัตถุคล้ายไม้จิ้มฟันเพื่อจัดการกับอาการระคายเคืองจากฟันกรามที่ขึ้นผิดตำแหน่ง 

แน่นอนว่าชีวิตของคนโบราณไม่ได้มีแต่การรักษา เพราะพวกเขายังต้องเผชิญกับฟันผุ ฟันสึก และการติดเชื้อด้วย โดยเฉพาะเมื่ออาหารมีแป้งและคาร์โบไฮเดรตมากขึ้น แบคทีเรียในช่องปากสามารถสร้างกรดที่ทำลายเคลือบฟัน และหากปล่อยไว้อาจลุกลามจนเกิดการติดเชื้อและสูญเสียฟันได้ 

หลักฐานเหล่านี้ทำให้เห็นว่า ความพยายามบรรเทาอาการปวดฟันไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นพร้อมกับคลินิกทันตกรรมสมัยใหม่ มนุษย์พยายามหาวิธีจัดการกับฟันที่เจ็บมานานนับหมื่นปีแล้ว เพียงแต่เครื่องมือในมือของคนแต่ละยุคแตกต่างกัน

จากหินแหลม ขี้ผึ้ง และวัสดุจากธรรมชาติ จนมาถึงเครื่องกรอฟันและวัสดุอุดฟันสมัยใหม่ เรื่องราวของฟันจึงเป็นอีกหลักฐานหนึ่งที่บอกว่า มนุษย์พยายามหาทางเอาชนะความเจ็บปวดมานานกว่าที่เราคิด