ทำไมเวลาเป็นหวัด จมูกถึงชอบ "สวิตช์ปิดการใช้งาน" เอง!

ไขความลับจมูกตัน: ทำไมเวลาเป็นหวัด จมูกถึงชอบ "สวิตช์ปิดการใช้งาน" เอง!

เคยไหมครับ? เวลาเป็นหวัดทีไร แค่จะสูดหายใจเข้าลึกๆ ยังรู้สึกเหมือนกำลังพยายามหายใจผ่านหลอดกาแฟอันจิ๋ว ยิ่งตอนนอนยิ่งแล้วใหญ่... ล้มตัวลงนอนตะแคงซ้าย จมูกซ้ายก็ตัน พอกลับมาตะแคงขวา น้ำมูกกับอาการตันก็พร้อมใจกัน "ไหลย้ายฝั่ง" ตามทันทีจนต้องยอมแพ้มานั่งอ้าปากหายใจแทน!

หลายคนมักเข้าใจผิดว่า อาการจมูกตันเกิดจาก "น้ำมูกกองโต" เข้าไปอุดจนเต็มโพรง แต่ความจริงแล้ว ตัวการหลักไม่ใช่แค่น้ำมูก... แต่คือเนื้อเยื่อในจมูกที่บวมขึ้นมาต่างหาก!

1. ส่งสัญญาณเตือนภัย: หลอดเลือดขยายตัวจัดเต็ม เมื่อไวรัสหวัดหลุดเข้าไปป่วนในเยื่อบุจมูก ร่างกายจะไม่ยอมอยู่เฉยๆ ระบบภูมิคุ้มกันจะรีบกดปุ่มเตือนภัยสีแดง แล้วหลั่งสารเคมีออกมาสั่งการให้ หลอดเลือดในโพรงจมูกขยายตัว ทันที เพื่อเป็นทางด่วนส่งกองทัพเม็ดเลือดขาวมาเร่งกำจัดเชื้อโรค

2. ผลข้างเคียงสุดอึดอัด: เยื่อบุจมูก "บวมน้ำ" พอหลอดเลือดขยายตัวและมีเลือดไหลเวียนมาเลี้ยงบริเวณนั้นจำนวนมาก เนื้อเยื่อบุจมูกที่เคยเรียบบางก็เกิดอาการบวมฉิ่ง นึกภาพท่อที่ถูกฟองน้ำข้างในพองตัวอัดแน่น รูทางเดินอากาศที่เคยโล่งโปร่งจึงแคบลงจนเกือบปิดสนิท

3. ดับเบิ้ลเอฟเฟกต์: น้ำมูกข้นร่วมด้วยช่วยตัน ต่อมสร้างเมือกถูกกระตุ้นให้ผลิต "น้ำมูก" ออกมาเยอะขึ้นเพื่อช่วยดักจับและชะล้างไวรัส พลอยทำให้ช่องทางเดินหายใจที่แคบอยู่แล้วจากอาการบวม เจอคราบน้ำมูกมาสมทบปิดทางเข้าออกอีกชั้น ผลลัพธ์คืออาการคัดจมูกแบบสมบูรณ์แบบ!

เกร็ดน่ารู้: ทำไมจมูกถึงสลับกันตันคนละข้าง?

ปกติแล้ว ร่างกายของเรามีระบบที่เรียกว่า "Nasal Cycle" หรือวงจรจมูก ซึ่งจมูกทั้งสองข้างจะสลับกันทำงานและพักผ่อนตลอด 24 ชั่วโมงโดยที่เราไม่รู้ตัว (ข้างหนึ่งจะขยายตัวและมีลมผ่านน้อยลง ส่วนอีกข้างจะหดตัวเพื่อให้ลมผ่านสะดวก)

แต่พอเราเป็นหวัดและเยื่อบุจมูกบวมอยู่แล้ว วงจรตามธรรมชาตินี้จะชัดเจนขึ้นเป็นพิเศษ ข้างที่กำลังอยู่ในช่วง "พักและบวม" ก็จะตันสนิทจนหายใจไม่เข้า พอเราย้ายท่านอนตะแคง แรงโน้มถ่วงก็ช่วยดึงให้เลือดไปเลี้ยงข้างที่อยู่ด้านล่างมากขึ้น อาการตันจึงย้ายฝั่งตามไปทันที

ครั้งหน้าถ้าเป็นหวัดแล้วจมูกตันจนอึดอัด ก็อย่าเพิ่งหัวเสียไปครับ ให้คิดเสียว่านั่นคือสัญญาณว่า "ร่างกายและกองทัพเม็ดเลือดขาวของเรากำลังทำงานอย่างหนักหน่วงเพื่อปกป้องเราอยู่" นั่นเอง!