ประเทศไหนยากจนที่สุดในเอเชีย? ทำไมดูแค่ตัวเลขรายได้ต่อเดือนไม่ได้

อัฟกานิสถานเป็นหนึ่งในประเทศเอเชียที่มีระดับ GDP ต่อหัวต่ำมาก โดยข้อมูลธนาคารโลกระบุว่า GDP ต่อหัวของอัฟกานิสถานอยู่ที่ประมาณ 416.9 ดอลลาร์สหรัฐในปี 2024 ขณะที่ประเทศยังเผชิญแรงกดดันจากความยากจน ความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ การว่างงาน และข้อจำกัดด้านการมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจของผู้หญิง

อย่างไรก็ตาม การระบุว่าอัฟกานิสถานคือ “ประเทศที่ยากจนที่สุดในเอเชีย” จำเป็นต้องระบุเกณฑ์และปีของข้อมูลให้ชัดเจน เพราะแต่ละประเทศมีข้อมูลล่าสุดไม่ตรงกัน เช่น ข้อมูล GDP ต่อหัวของซีเรียที่ธนาคารโลกเผยแพร่ล่าสุดอยู่ที่ประมาณ 1,056.8 ดอลลาร์สหรัฐในปี 2022 ขณะที่ข้อมูลของอัฟกานิสถานมีถึงปี 2024 ทำให้การนำตัวเลขมาต่อเป็นอันดับเดียวกันโดยตรงอาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้

ต้นฉบับเดิมระบุรายชื่อ 10 ประเทศ ได้แก่ อัฟกานิสถาน ซีเรีย เยเมน เมียนมาร์ ทาจิกิสถาน เนปาล คีร์กีซสถาน ปากีสถาน กัมพูชา และติมอร์-เลสเต พร้อมตัวเลขที่เรียกว่า “รายได้เฉลี่ยต่อเดือน” แต่ตัวเลขดังกล่าวไม่มีการระบุแหล่งข้อมูล ปีที่ใช้ หรือวิธีคำนวณ จึงไม่ควรนำเสนอเป็นอันดับปัจจุบันโดยไม่มีการตรวจสอบเพิ่มเติม

อีกจุดที่ควรแยกให้ชัดคือ GDP ต่อหัวไม่ใช่เงินเดือนหรือรายได้เฉลี่ยที่ประชาชนได้รับจริงในแต่ละเดือน โดยธนาคารโลกนิยาม GDP ต่อหัวจากมูลค่าผลผลิตทางเศรษฐกิจของประเทศหารด้วยจำนวนประชากร จึงเป็นตัวชี้วัดภาพรวมทางเศรษฐกิจมากกว่าตัวเลขเงินที่แต่ละคนได้รับจริง

ดังนั้น หากต้องการเปรียบเทียบว่า “ประเทศใดยากจนที่สุดในเอเชีย” ควรเลือกเกณฑ์เดียวกัน เช่น GDP ต่อหัว รายได้ประชาชาติต่อหัว หรืออัตราความยากจน และใช้ข้อมูลจากปีเดียวกันหรือช่วงเวลาใกล้เคียงกัน เพื่อให้การจัดอันดับมีความหมายและไม่ทำให้ผู้อ่านเข้าใจผิด