สีของปัสสาวะบอกอะไรเกี่ยวกับร่างกาย และสีไหนควรรีบไปพบแพทย์

แค่เข้าห้องน้ำแล้วก้มมองสีปัสสาวะ หลายคนก็พอเดาได้คร่าว ๆ ว่าวันนั้นดื่มน้ำน้อยไปหรือไม่ แต่สีของปัสสาวะไม่ได้มีไว้บอกเรื่องน้ำในร่างกายเท่านั้น เพราะอาหาร ยาบางชนิด วิตามิน การออกกำลังกาย รวมถึงความผิดปกติของไต ตับ ทางเดินปัสสาวะ และกล้ามเนื้อ ล้วนทำให้สีเปลี่ยนได้

สิ่งสำคัญคือ สีปัสสาวะเป็นเพียงเบาะแส ไม่ใช่เครื่องมือวินิจฉัยโรคด้วยตัวเอง ต้องดูร่วมกับอาการอื่น ระยะเวลาที่เปลี่ยน และสิ่งที่รับประทานหรือใช้ในช่วงนั้น

สีใสหรือเกือบใส มักเกิดจากการดื่มน้ำมาก ปัสสาวะจึงเจือจาง หากเกิดเป็นครั้งคราวมักไม่ใช่เรื่องน่ากังวล โดยเฉพาะหลังดื่มน้ำหลายแก้วหรือหลังออกกำลังกาย แต่ถ้าใสตลอดเวลาและเข้าห้องน้ำบ่อยมาก พร้อมกับกระหายน้ำผิดปกติ น้ำหนักลด หรืออ่อนเพลีย ควรปรึกษาแพทย์ เพราะอาจต้องตรวจระดับน้ำตาลและการทำงานของไต ไม่ควรฝืนดื่มน้ำจำนวนมากเพียงเพื่อให้ปัสสาวะใส

สีเหลืองอ่อนหรือสีฟาง เป็นสีที่พบได้ตามปกติ แสดงว่าปัสสาวะมีความเข้มข้นในระดับหนึ่งและร่างกายได้รับน้ำพอสมควร สีอาจเข้มขึ้นเล็กน้อยในปัสสาวะแรกหลังตื่นนอน เพราะร่างกายไม่ได้รับน้ำหลายชั่วโมงระหว่างนอนหลับ

สีเหลืองเข้มหรือสีอำพัน มักหมายถึงปัสสาวะเข้มข้นขึ้น สาเหตุที่พบบ่อยคือดื่มน้ำน้อย เหงื่อออกมาก อยู่กลางอากาศร้อน ออกกำลังกาย อาเจียน หรือท้องเสีย หากไม่มีข้อจำกัดเรื่องน้ำจากโรคหัวใจหรือโรคไต ให้ค่อย ๆ ดื่มน้ำเพิ่มแล้วสังเกตสีในช่วงถัดไป ถ้ายังเข้มมากแม้ดื่มน้ำเพียงพอ หรือมีเวียนศีรษะ ปากแห้ง ปัสสาวะน้อยมาก ควรประเมินภาวะขาดน้ำ

สีเหลืองสดหรือเหลืองสะท้อนแสง มักพบหลังรับประทานวิตามินบีรวม หรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบางชนิด สีลักษณะนี้ไม่ได้หมายความว่าไตมีปัญหาเสมอไป หากไม่มีอาการผิดปกติอื่นและสีสัมพันธ์กับยาหรือวิตามินที่เพิ่งรับประทาน มักไม่อันตราย แต่ไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งเอง

สีส้ม อาจเกิดจากการขาดน้ำอย่างมาก ยาบางชนิด หรือสีจากอาหารบางประเภท หากสีส้มยังคงอยู่หลายครั้งโดยไม่เกี่ยวกับอาหารและยา หรือมีตาเหลือง ผิวเหลือง อุจจาระสีซีด ปวดท้องด้านขวาบน หรืออ่อนเพลียมาก ควรพบแพทย์ เพราะอาจเกี่ยวข้องกับตับหรือระบบทางเดินน้ำดี

สีชมพูหรือสีแดง ต้องแยกให้ได้ว่าเป็นสีจากอาหารหรือเลือด บีตรูตและสีผสมอาหารบางชนิดทำให้ปัสสาวะออกชมพูได้ ขณะเดียวกันเลือดจากไต กระเพาะปัสสาวะ ท่อปัสสาวะ การติดเชื้อ นิ่ว ต่อมลูกหมาก หรือสาเหตุอื่นก็ทำให้ปัสสาวะเป็นสีชมพูหร