หมาเพื่อนบ้านหลุดมากัด เจ้าของอาจต้องชดใช้ค่าเสียหาย

คำว่า “หมาหลุดเอง” ไม่ได้ทำให้เจ้าของพ้นความรับผิดโดยอัตโนมัติ เพราะประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 433 วางหลักตรงกับกรณีนี้ว่า เมื่อสัตว์ก่อความเสียหาย เจ้าของสัตว์หรือผู้รับเลี้ยงรับรักษาไว้แทนเจ้าของต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทน เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าใช้ความระมัดระวังอันสมควรตามชนิดและวิสัยของสัตว์แล้ว หรือถึงระมัดระวังเพียงนั้นความเสียหายก็ยังต้องเกิดขึ้นอยู่ดี

- จุดสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่า “ตั้งใจปล่อยหรือไม่” แต่ต้องดูว่า “ควบคุมดูแลรัดกุมเพียงพอหรือยัง”

ถ้าสุนัขอยู่ในบ้านแล้ววิ่งออกจากประตูหรือรั้วไปกัดคนภายนอก เจ้าของจะอ้างเพียงว่าไม่ได้สั่ง ไม่ได้ปล่อย และสุนัขวิ่งออกไปเองไม่ได้ ต้องพิสูจน์ว่ามีมาตรการควบคุมที่เหมาะสมจริง เช่น รั้วและประตูป้องกันสุนัขออกได้ การเปิดปิดประตูมีการระวัง หรือสุนัขที่เคยมีพฤติกรรมดุได้รับการควบคุมตามสมควร

มีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2488/2523 ซึ่งใกล้เคียงมาก สุนัขหลุดออกไปขณะเจ้าของเปิดประตูแล้วไปกัดผู้อื่น ศาลเห็นว่าการที่สุนัขหลุดออกไปได้แสดงถึงการใช้ความระมัดระวังไม่เพียงพอ จึงให้เจ้าของชดใช้ทั้งค่ารักษาพยาบาล ค่าพาหนะ รวมถึงค่าเสียหายจากความตกใจและทุกข์ทรมานด้วย เพราะฉะนั้นคำว่า “มันหลุดไปเอง” อาจกลับกลายเป็นข้อเท็จจริงที่แสดงว่าการป้องกันไม่รัดกุมเสียด้วยซ้ำ

- ใครอาจต้องรับผิดทางแพ่ง

หนึ่ง เจ้าของสุนัข เป็นบุคคลที่มาตรา 433 กล่าวถึงโดยตรง

สอง ผู้รับเลี้ยงหรือรับรักษาสุนัขไว้แทนเจ้าของ หากช่วงเกิดเหตุเจ้าของฝากสุนัขไว้กับบุคคลอื่นและบุคคลนั้นมีหน้าที่ควบคุมดูแล ก็อาจอยู่ในกลุ่มผู้รับผิดตามมาตรานี้

สาม บุคคลอื่นที่มีการกระทำโดยประมาทหรือจงใจจนเป็นเหตุให้สุนัขหลุดหรือเข้าทำร้าย อาจมีความรับผิดตามหลักละเมิดทั่วไปด้วย ต้องพิจารณาว่าการกระทำนั้นเชื่อมโยงกับความเสียหายโดยตรงเพียงใด

ถ้ามีบุคคลไปเร้าหรือยั่วสุนัขโดยละเมิดจนเกิดเหตุ มาตรา 433 ยังเปิดทางให้ผู้ที่ต้องชดใช้ค่าเสียหายสามารถไล่เบี้ยจากผู้ที่ยั่วสัตว์ได้ด้วย ดังนั้นบางคดีจึงไม่ได้จบแค่การถามว่าใครเป็นเจ้าของสุนัข แต่ต้องดูว่าใครทำอะไรในช่วงก่อนเกิดเหตุ

- ค่าเสียหายไม่ได้มีแค่ค่าทำแผล

ค่ารักษาพยาบาลที่จำเป็นจากบาดแผลเป็นรายการพื้นฐาน รวมถึงค่าเดินทางไปรักษา ค่าใช้จ่ายติดตามอาการ และค่าใช้จ่ายต่อเนื่องที่พิสูจน์ได้ว่าเกิดจากเหตุสุนัขกัด

หากบาดเจ็บจนต้องหยุดงาน รายได้หาย หรือความสามารถทำงานลดลง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 444