ก่อนจะเป็น “ยาบ้า” เมทแอมเฟตามีนถือกำเนิดขึ้นได้อย่างไร

ยาบ้าเกิดขึ้นครั้งแรกที่ไหน

ถ้าพูดถึงต้นกำเนิดของ “ยาบ้า” ต้องแยกให้ออกก่อนระหว่าง แอมเฟตามีน (amphetamine) กับ เมทแอมเฟตามีน (methamphetamine) เพราะเป็นสารคนละชนิด แม้จะอยู่ในกลุ่มสารกระตุ้นที่เกี่ยวข้องกันก็ตาม

ยาบ้าที่พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยทั่วไปเป็นยาเม็ดที่มี เมทแอมเฟตามีนเป็นสารออกฤทธิ์สำคัญ และมักผสมกับคาเฟอีน

ต้นกำเนิดทางเคมีเริ่มที่ไหน?

จุดที่มักทำให้เกิดความสับสนคือข้อมูลที่ว่า “สังเคราะห์ครั้งแรกที่เยอรมนี” ซึ่งจริง ๆ แล้วหมายถึง แอมเฟตามีน ไม่ใช่เมทแอมเฟตามีน

แอมเฟตามีนถูกสังเคราะห์ขึ้นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1887 ที่เยอรมนี โดยนักเคมี Lazăr Edeleanu

ส่วน เมทแอมเฟตามีน ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับยาบ้าที่เรารู้จักในปัจจุบัน ถูกสังเคราะห์จากอีเฟดรีนขึ้นครั้งแรกใน ประเทศญี่ปุ่น เมื่อปี ค.ศ. 1893 โดยนักเคมีชาวญี่ปุ่น Nagayoshi Nagai (นากาโยชิ นากาอิ)

ต่อมาในปี ค.ศ. 1919 นักเคมีชาวญี่ปุ่น Akira Ogata (อากิระ โอกาตะ) สามารถพัฒนาเมทแอมเฟตามีนให้อยู่ในรูปผลึกของเมทแอมเฟตามีนไฮโดรคลอไรด์ ซึ่งมีความเสถียรและนำไปใช้ได้สะดวกกว่าเดิม

ดังนั้น หากถามว่า “เมทแอมเฟตามีนเกิดขึ้นครั้งแรกที่ไหน” คำตอบคือญี่ปุ่นในปี ค.ศ. 1893 ไม่ใช่เยอรมนี ส่วนที่เกิดขึ้นในเยอรมนีก่อนหน้านั้นคือการสังเคราะห์แอมเฟตามีน

แล้วประวัติยาบ้าในประเทศไทยล่ะ?

ประเทศไทยรู้จักยาในกลุ่มนี้มานาน โดยในอดีตมีชื่อเรียกอย่าง “ยาม้า” หรือ “ยาขยัน” ก่อนที่คำว่า “ยาบ้า” จะเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในเวลาต่อมา

ข้อมูลจากรายการ ความจริงไม่ตาย ของ Thai PBS ระบุว่า การจับกุม โรงงานผลิตยาบ้าครั้งแรกของประเทศไทยเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2530 และเหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นจุดสำคัญหนึ่งของประวัติปัญหายาบ้าในประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่เผยแพร่ต่อกันบนอินเทอร์เน็ตเกี่ยวกับชื่อบุคคลว่าเป็น “ผู้ให้กำเนิดยาบ้าคนแรกในไทย” รวมถึงรายละเอียดเรื่องการส่งลูกไปเรียนวิชาเคมีที่ไต้หวัน สูตรยา ตราสัญลักษณ์ และรายละเอียดการจับกุม ยังควรตรวจสอบกับเอกสารทางการหรือหลักฐานร่วมสมัยเพิ่มเติมก่อนนำมาเขียนเป็นข้อเท็จจริงเฉพาะบุคคล

สรุปง่าย ๆ คือ ต้นกำเนิดของเมทแอมเฟตามีนอยู่ที่ประเทศญี่ปุ่นในปี ค.ศ. 1893 ขณะที่ประวัติของ “ยาบ้า” ในประเทศไทยเป็นอีกเส้นเรื่องหนึ่ง ซึ่งเกิดขึ้นภายหลังและไม่ควรนำมาปะปนกับประวัติการค้นพบสารเมทแอมเฟตามีนในทางเคมี