ทำความรู้จัก "ราชกิจจานุเบกษา" คืออะไร ทำไมกฎหมายไทยต้องประกาศในนี้ก่อนถึงจะใช้ได้

เชื่อว่าหลายคนคงคุ้นหูกับคำว่า "ราชกิจจานุเบกษา" กันมาตั้งแต่เด็ก ๆ เวลาดูข่าวทีวีแล้วนักข่าวพูดว่า มีประกาศราชกิจจาฯ ออกมาเรื่องวันหยุดพิเศษ เรื่องภาษีใหม่ หรือเรื่องปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ พอได้ยินบ่อยเข้าก็อดสงสัยไม่ได้ว่า เจ้าเอกสารชื่อฟังดูขลัง ๆ นี้มันคืออะไรกันแน่ ทำไมไม่ว่าจะยุคสมัยไหน พอจะมีเรื่องใหญ่ ๆ ในบ้านเมืองทีไร ทุกคนก็ต้องรอดูประกาศจากที่นี่เป็นเสียงเดียวกันทุกที

ถ้าจะให้อธิบายแบบเข้าใจง่ายที่สุด "ราชกิจจานุเบกษา" ก็คือ "หนังสือพิมพ์ฉบับหลวงของรัฐบาล" นั่นเอง ทำหน้าที่เหมือนบอร์ดประกาศข่าวสารของประเทศที่รวบรวมเอาคำสั่ง กฎหมาย และเรื่องสำคัญของบ้านเมืองมาพิมพ์เผยแพร่ให้ประชาชนได้อ่าน จุดเริ่มต้นต้องย้อนไปไกลถึงสมัยรัชกาลที่ 4 นู่นเลย ยุคนั้นยังไม่มีทีวีหรืออินเทอร์เน็ต เวลาชาวบ้านจะรู้ข่าวอะไรส่วนใหญ่ก็ฟังเขาเล่าต่อ ๆ กันมา จนโดนพวกมิจฉาชีพยุคโบราณหลอกอ้างชื่อหลวงไปรังแก พระองค์ก็เลยโปรดเกล้าฯ ให้ทำหนังสือพิมพ์ข่าวราชการฉบับนี้ขึ้นมา เพื่อให้ทุกคนได้รู้ข่าวจริงตรงกันจากทางการโดยตรง

แล้วทำไมเวลามีกฎหมายใหม่ ๆ ออกมา ถึงต้องเอามาพิมพ์ลงในนี้ก่อนถึงจะบังคับใช้ได้? เรื่องนี้คิดง่าย ๆ เหมือนเวลาเราเล่นเกมแล้วมีกติกาหรือกฎใหม่ อยู่ดี ๆ กรรมการจะเดินมาปรับเราแพ้เลยไม่ได้ ถ้ายังไม่ได้บอกกฎนั้นให้ทุกคนรู้ก่อน ในทางกฎหมายก็เหมือนกัน รัฐบาลจะไปจับใครหรือลงโทษใครในเรื่องที่เพิ่งห้ามทำไม่ได้ ถ้ายังไม่ได้ประกาศให้ประชาชนรับรู้อย่างเป็นทางการ ราชกิจจานุเบกษาจึงทำหน้าที่เป็นจุดเริ่มต้นที่บอกว่า "กฎข้อนี้เริ่มใช้จริงแล้วนะทุกคน!"

อีกเหตุผลสำคัญคือเรื่อง "ความชัวร์และความปลอดภัย" ลองคิดดูว่าถ้าไม่มีเอกสารกลางแบบนี้ ต่างคนก็ต่างพูดไม่เหมือนกัน กฎหมายฉบับเดียวกันอาจถูกแก้เนื้อหาจนมั่วไปหมด การพิมพ์ลงในราชกิจจานุเบกษาจึงเหมือนเป็นการประทับตราการันตีว่า เนื้อหาในนี้แหละคือของจริง ฉบับจริง ที่ผ่านการอนุมัติมาอย่างถูกต้องเรียบร้อยแล้ว ใครจะมาแอบเนียนแก้ไขเอาเองไม่ได้เด็ดขาด

พอมาถึงยุคปัจจุบัน เราไม่ต้องไปตามหาเล่มกระดาษหนา ๆ มาเปิดอ่านกันแล้วนะ เพราะทางรัฐบาลเขาทำเป็นระบบออนไลน์ ให้เราเข้าไปดาวน์โหลดไฟล์ PDF อ่านฟรีได้ตลอด 24 ชั่วโมง สรุปง่าย ๆ ก็คือ ราชกิจจานุเบกษาเนี่ย เป็นเหมือนกระบอกเสียงหลักของประเทศที่ทำให้คนไทยทุกคนเข้าถึงกฎหมายฉบับเดียวกันได้อย่างเท่าเทียมกันนั่นเอง