วันสุนทรภู่ตรงกับวันที่ 26 มิถุนายน

วันสุนทรภู่ ตรงกับวันที่ 26 มิถุนายนของทุกปี

วันที่ 26 มิถุนายน ไม่ได้เป็นเพียงวันสำคัญในปฏิทินวรรณกรรมไทย แต่ตรงกับวันเกิดของ พระสุนทรโวหาร หรือ สุนทรภู่ กวีสำคัญที่ทิ้งผลงานไว้ให้ภาษาไทยมีชีวิตชีวามาจนถึงทุกวันนี้ สุนทรภู่เกิดเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2329 ในสมัยรัชกาลที่ 1 และภายหลังวันที่เกิดของกวีผู้นี้ได้รับการกำหนดให้เป็นวันสุนทรภู่

ทำไมต้องเป็นวันที่ 26 มิถุนายน

เหตุผลง่ายและตรงที่สุด คือวันนี้เป็น วันคล้ายวันเกิดของสุนทรภู่ การกำหนดวันสุนทรภู่จึงมีเป้าหมายเพื่อรำลึกถึงชีวิต ผลงาน และคุณูปการด้านภาษาและวรรณกรรม ไม่ใช่วันเสียชีวิตหรือวันที่มีผลงานเรื่องใดเรื่องหนึ่งเกิดขึ้นเป็นพิเศษ

สุนทรภู่มีชีวิตผ่านหลายรัชกาล และสร้างงานหลากหลายประเภท ทั้งนิราศ นิทาน คำสอน บทเสภา และบทละคร งานที่คนจำนวนมากคุ้นชื่อกันตั้งแต่ในห้องเรียน ได้แก่ พระอภัยมณี นิราศภูเขาทอง สุภาษิตสอนหญิง และนิราศเมืองแกลง ผลงานเหล่านี้ทำให้เห็นว่าภาษาไทยสามารถเล่าได้ตั้งแต่เรื่องรัก การเดินทาง ความคิดถึง การเมืองในชีวิตประจำวัน ไปจนถึงคำเตือนใจเรื่องการใช้ชีวิต

คำตอบคือ 26 มิถุนายนของทุกปี

วันสุนทรภู่ไม่ได้มีความหมายแค่การท่องจำวันเกิด

สิ่งที่น่าสนใจกว่าการจำตัวเลข คือการมองว่าสุนทรภู่ทำให้บทกวีเข้าใกล้ชีวิตคนธรรมดาได้มาก งานจำนวนไม่น้อยพูดถึงความรัก ความผิดหวัง การเดินทาง เงินทอง สุรา มิตรภาพ ความพลัดพราก และการสังเกตนิสัยมนุษย์ อ่านผ่านเวลาหลายร้อยปีก็ยังเจออารมณ์บางอย่างที่คุ้นเคย

ความสามารถอีกด้านคือการใช้คำที่มีจังหวะและภาพชัด หลายวรรคจึงหลุดออกจากหนังสือเรียนไปอยู่ในความทรงจำของสังคม กลายเป็นถ้อยคำที่คนหยิบมาอ้างถึงซ้ำๆ จุดนี้สำคัญ เพราะวรรณกรรมที่อยู่ได้นานไม่ใช่เพียงงานที่ภาษาไพเราะ แต่ต้องแตะประสบการณ์ร่วมของมนุษย์ได้ด้วย

แล้ววันที่ 26 มิถุนายนทำอะไรกันบ้าง

สถานศึกษาหลายแห่งใช้ช่วงวันสุนทรภู่จัดกิจกรรมเกี่ยวกับภาษาไทยและวรรณคดี รูปแบบแตกต่างกันไปตามแต่ละแห่ง เช่น

• ประกวดแต่งคำประพันธ์และกลอน

• ประกวดอ่านทำนองเสนาะ

• แสดงละครจากวรรณคดี

• จัดนิทรรศการประวัติและผลงานของสุนทรภู่

• แต่งกายเป็นตัวละครจากวรรณคดี

• ทำกิจกรรมตอบคำถามเกี่ยวกับภาษาไทยและผลงานวรรณกรรม

กิจกรรมเหล่านี้มีประโยชน์ตรงที่เปลี่ยนวรรณคดีจากข้อความในตำราให้กลายเป็นประสบการณ์ที่จับต้องได้ เด็กที่อาจจำชื่อเรื่องไม่ได้ทั้งหมดกลับจำตัวละคร ฉาก หรือถ้อยคำจากการแสดงได้ และนั่นอาจเป็นประตูบานแรกที่ทำให้อยากกลับไปอ่านต้นฉบับ

สุนทรภู่สำคัญในระดับนานาชาติอย่างไร

ชื่อของสุนทรภู่ยังเชื่อมโยงกับองค์การยูเนสโก โดยในวาระครบรอบ 200 ปีชาตกาล พ.ศ. 2529 มีการเฉลิมฉลองสุนทรภู่ในฐานะบุคคลสำคัญด้านวัฒนธรรม การยอมรับในระดับนี้ช่วยย้ำว่าคุณค่าของงานวรรณกรรมไทยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในแบบเรียน แต่เป็นส่วนหนึ่งของมรดกทางวัฒนธรรมที่สามารถนำเสนอแก่โลกได้

เมื่อลองมองวันสุนทรภู่แบบไม่ติดกรอบการสอบ วันที่ 26 มิถุนายนจึงเป็นโอกาสดีที่จะกลับมาดูว่า ภาษาไทยสามารถเล่าเรื่องได้งดงามและมีพลังเพียงใด ภาษาที่ใช้ทุกวันไม่ได้มีไว้เพียงสื่อสารข้อมูล แต่ใช้สร้างภาพ สร้างอารมณ์ เก็บความทรงจำ และส่งความคิดจากคนในอดีตมาถึงคนที่เกิดหลังจากนั้นหลายชั่วอายุคน

จำสั้นๆ วันสุนทรภู่ = 26 มิถุนายน