อุทยมาณพปุจฉา ที่ ๑๓
จาก โสฬสปัญหา ปารายนวรรค สุตตนิบาต ขุททกนิกาย พระสุตตันตปิฎก
๑. หนทางแห่งความบริสุทธิ์
อุทยมาณพ :
"ข้าแต่พระผู้มีพระภาค ข้าพระองค์มาเพื่อทูลถามพระองค์ผู้ทรงปราศจากธุลี (กิเลส) ทรงมีปกติประทับนั่งด้วยความเพ่งพินิจ (ฌาน) ขอพระองค์จงตรัสบอกข้อปฏิบัติอันเป็นเครื่องล่วงพ้นความโง่เขลา (อวิชชา) และการชำระใจให้บริสุทธิ์ด้วยเถิด พระเจ้าข้า"
พระพุทธเจ้า :
"ดูก่อนอุทยะ การชำระใจให้บริสุทธิ์ คือการละความพอใจในกามคุณเสียให้สิ้น และการขจัดโทมนัส (ความเสียใจ/ความขัดเคือง) เสียให้ได้ เป็นการบรรเทาความง่วงเหงาหาวนอน (ถีนมิทธะ) และการห้ามปรามความรำคาญใจ (อุทธัจจกุกกุจจะ)"
อรรถาธิบาย:
อุทยมาณพมุ่งเน้นถามถึงวิธีชำระจิตให้บริสุทธิ์จากอวิชชา พระพุทธองค์จึงทรงชี้ให้เห็นถึงการกำจัดนิวรณ์ (เครื่องกั้นจิตไม่ให้บรรลุความดี) เป็นด่านแรก คือต้องละกามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ และอุทธัจจกุกกุจจะ เพื่อเตรียมจิตให้พร้อมสู่ความสงบและบริสุทธิ์
๒. สติและอุเบกขา เครื่องทำลายอวิชชา
พระพุทธเจ้า (ตรัสเพิ่มเติม) :
"สติที่มีอุเบกขาเป็นบริวาร (อุเปกขาสติปาริสุทธิง) มีความตรึกธรรมเป็นเบื้องหน้า (ธัมมวิจยะ) เรากล่าวว่า นั่นคือธรรมเป็นเครื่องหลุดพ้นจากอวิชชา เป็นความทำลายเสียซึ่งความโง่เขลา"
อุทยมาณพ :
"โลกมีอะไรเป็นเครื่องผูกพันไว้ อะไรเป็นเครื่องสัญจรไปของโลกนั้น และเพราะละอะไรได้เด็ดขาด จึงเรียกว่า นิพพาน พระเจ้าข้า?"
พระพุทธ เจ้า :
"โลกมีความเพลิดเพลิน (นันทิ) เป็นเครื่องผูกพัน มีความตรึก (วิตก) เป็นเครื่องสัญจรไป เพราะละความทะยานอยาก (ตัณหา) เสียได้เด็ดขาด จึงเรียกว่า นิพพาน"
อรรถาธิบาย:
การเจริญสติที่สมบูรณ์ต้องประกอบด้วย "อุเบกขา" (ความวางเฉย ไม่ยินดียินร้าย) และการสอดส่องพิจารณาธรรม นี่คืออาวุธสำคัญในการทำลายอวิชชา พระองค์ยังทรงตอบปัญหาเชิงปรัชญาอย่างลึกซึ้งว่า โลกที่สัตว์เวียนว่ายอยู่นี้ถูกผูกมัดด้วย "ความเพลิดเพลิน" ขับเคลื่อนด้วย "ความคิดปรุงแต่ง" และการจะหลุดพ้นเข้าสู่นิพพานได้ มีเพียงหนทางเดียวคือ "การละตัณหา"
“โลกมีความเพลิดเพลินเป็นเครื่องผูกพัน เพราะละตัณหาเสียได้เด็ดขาด จึงเรียกว่า นิพพาน”
https://jarukittihome.github.io/young-man-thirteen/
ตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวกับมัสยิดกรือเซะ
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
รีวิวแกะกล่อง CAPTAIN AMERICA : THE FIRST AVENGERS กัปตันอเมริกา อเวนเจอร์สรุ่นที่ 1
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
ทำไมไม่ค่อยมีธงชาติสีม่วง
เเนวทางเลขสัญจร อ.ไม้เอก นาคา 1 ธันวาคม 2569
มดเดินเป็นแถวเพราะตามกลิ่นฟีโรโมน ไม่ใช่เพราะมีหัวหน้า
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ย้อนตำนาน "Seiko TV Watch" นาฬิกาดูทีวีเรือนแรกของโลกแห่งยุค 80
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
สนามบินแห่งเดียวของไทย ที่ตัวสนามบินตั้งอยู่ในเขต 2 จังหวัด
ทำไมคนสมัยก่อนถึงไม่ค่อยยิ้มเวลาถ่ายรูป? ความจริงเบื้องหลังใบหน้าเคร่งขรึมในภาพถ่ายโบราณ
มันมากกว่าแค่ “สมอง”
เปิด 6 ปรากฏการณ์ซีรีส์แนว Girl’s Love (GL) ของไทย ที่กำลังสร้างกระแสฟีเวอร์ไปทั่วเอเชียและโกยรายได้มหาศาล
ย้อนรอย 5 เหตุการณ์สารเคมีรั่วไหลและมลพิษทางน้ำครั้งใหญ่ในไทย บทเรียนราคาแพงที่ทำลายระบบนิเวศและวิถีชีวิตชาวบ้าน
เปิด 6 สารพิษอันตรายที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติ! สังเกตอย่างไร และส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวร้ายแรงแค่ไหน?