โตเทยยมาณพปุจฉา ที่ ๙
จาก โสฬสปัญหา ปารายนวรรค สุตตนิบาต ขุททกนิกาย พระสุตตันตปิฎก
๑. ความหลุดพ้นที่แท้จริง
โตเทยยมาณพ :
"กามทั้งหลาย ย่อมไม่มีแก่ผู้ใด ตัณหาของผู้ใดไม่มี และผู้ใดข้ามความสงสัยได้แล้ว ความพ้นกิเลสของผู้นั้น เป็นเช่นไร พระเจ้าข้า?"
พระพุทธเจ้า :
"ดูก่อนโตเทยยะ กามทั้งหลาย ย่อมไม่มีแก่ผู้ใด ตัณหาของผู้ใดไม่มี และผู้ใดข้ามความสงสัยได้แล้ว ความพ้นกิเลสของผู้นั้น ไม่ใช่อื่น (คือเป็นความหลุดพ้นที่สมบูรณ์ ไม่มีสภาวะอื่นยิ่งกว่า)"
อรรถาธิบาย:โตเทยยมาณพทูลถามถึงสภาวะจิตของผู้ที่ปราศจากกามคุณ ไม่มีความทะยานอยาก (ตัณหา) และหมดสิ้นซึ่งความลังเลสงสัย (วิจิกิจฉา) ว่าความหลุดพ้นของบุคคลเช่นนั้นมีลักษณะอย่างไร พระพุทธองค์ทรงตอบสั้นๆ แต่ลึกซึ้งว่า ความหลุดพ้นนั้น "ไม่ใช่อื่น" หมายความว่า สภาวะนั้นคือที่สุดแล้ว สมบูรณ์ในตัวเอง เป็นพระนิพพานที่เที่ยงแท้ ไม่มีความหลุดพ้นอื่นใดที่ยิ่งไปกว่านี้ หรือต้องแสวงหาอะไรเพิ่มเติมอีกต่อไป
๒. ลักษณะของมุนีผู้ไร้กังวล
โตเทยยมาณพ :
"ผู้นั้นมีความหวัง หรือว่าเป็นผู้ไม่มีความหวัง? ผู้นั้นมีปัญญา หรือว่าเป็นเพียงผู้ดับทิฏฐิด้วยปัญญา? ข้าแต่พระผู้มีพระภาค ข้าพระองค์จะรู้จักมุนีนั้นได้อย่างไร ขอพระองค์จงตรัสบอกแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด"
พระพุทธเจ้า :
"ผู้นั้นเป็นผู้ไม่มีความหวัง จะว่าเป็นผู้มีความหวังก็ไม่ใช่ ผู้นั้นเป็นผู้มีปัญญา ไม่ใช่เพียงดับทิฏฐิด้วยปัญญา ดูก่อนโตเทยยะ ท่านจงรู้จักมุนี ผู้ไม่มีกิเลสเครื่องกังวล ไม่ติดข้องอยู่ในกามและภพ อย่างนี้เถิด"
อรรถาธิบาย:ผู้ที่หลุดพ้นแล้วย่อม "ไม่มีความหวัง" เพราะความหวัง (อาสา) เกิดจากจิตที่ยังรู้สึกพร่องหรือต้องการผลลัพธ์ในอนาคต แต่พระอรหันต์นั้นเต็มเปี่ยมสมบูรณ์แล้วจึงไม่ต้องหวังสิ่งใดอีก และท่านเป็น "ผู้มีปัญญาแท้จริง" รู้แจ้งสัจธรรมอย่างหมดจด ไม่ใช่เพียงแค่ใช้ตรรกะปัญญามาข่มทิฏฐิ (ความเห็นผิด) ไว้ชั่วคราว พระพุทธองค์จึงสรุปหลักการสำคัญว่า มุนีคือผู้ที่ไม่ติดข้องในกาม (กามภพ) และไม่ยึดติดในภพ (รูปภพ อรูปภพ) ใดๆ ทั้งสิ้น
“ผู้ไม่มีกิเลสเครื่องกังวล ไม่ติดข้องอยู่ในกามและภพ ผู้นั้นแล คือมุนีผู้มีความหลุดพ้นอันสูงสุด”
https://jarukittihome.github.io/young-man-nine/
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
ตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวกับมัสยิดกรือเซะ
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
ทำไมไม่ค่อยมีธงชาติสีม่วง
เเนวทางเลขสัญจร อ.ไม้เอก นาคา 1 ธันวาคม 2569
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
รีวิวแกะกล่อง CAPTAIN AMERICA : THE FIRST AVENGERS กัปตันอเมริกา อเวนเจอร์สรุ่นที่ 1
สนามบินแห่งเดียวของไทย ที่ตัวสนามบินตั้งอยู่ในเขต 2 จังหวัด
เปิดลิสต์ 8 หมวดของจำเป็น จัดกระเป๋าฉุกเฉินให้คุ้มค่า เริ่มต้นงบหลักร้อย
ทำไมคนสมัยก่อนถึงไม่ค่อยยิ้มเวลาถ่ายรูป? ความจริงเบื้องหลังใบหน้าเคร่งขรึมในภาพถ่ายโบราณ
รู้หรือไม่? รองเท้าส้นสูงในอดีตไม่ได้สร้างมาเพื่อผู้หญิง แต่เริ่มต้นจากรองเท้าของผู้ชายและทหารม้า
มันมากกว่าแค่ “สมอง”
เปิด 6 ปรากฏการณ์ซีรีส์แนว Girl’s Love (GL) ของไทย ที่กำลังสร้างกระแสฟีเวอร์ไปทั่วเอเชียและโกยรายได้มหาศาล
ย้อนรอย 5 เหตุการณ์สารเคมีรั่วไหลและมลพิษทางน้ำครั้งใหญ่ในไทย บทเรียนราคาแพงที่ทำลายระบบนิเวศและวิถีชีวิตชาวบ้าน
เปิด 6 สารพิษอันตรายที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติ! สังเกตอย่างไร และส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวร้ายแรงแค่ไหน?