นันทมาณพปุจฉา ที่ ๗

เผยแพร่: 13 สิงหาคม 2569 เวลา 14:40 น.โพสท์โดย กัลยาณปุถุชน

จาก โสฬสปัญหา ปารายนวรรค สุตตนิบาต ขุททกนิกาย พระสุตตันตปิฎก

๑. ความหมายของคำว่า "มุนี"

นันทมาณพ :

"ข้าแต่พระผู้มีพระภาค ชนทั้งหลายในโลกกล่าวว่า มุนีมีอยู่ เขาเรียกคนว่าเป็นมุนีเพราะเหตุใด? เพราะมีความรู้ หรือเพราะรูปแบบการดำเนินชีวิต (ความเป็นอยู่) พระเจ้าข้า?"

พระพุทธเจ้า :

"ดูก่อนนันทะ ผู้ฉลาดในโลกนี้ ย่อมไม่กล่าวเรียกบุคคลว่าเป็นมุนี เพราะความเห็น เพราะการฟัง หรือเพราะความรู้ เรากล่าวว่า ผู้ใดกำจัดเสนาแห่งมารได้แล้ว เป็นผู้ไม่มีกิเลสเครื่องกังวล เที่ยวไป ผู้ไม่มีความหวังทะยานอยาก ผู้นั้นแลคือ มุนี"

อรรถาธิบาย:

พระพุทธองค์ทรงปรับความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนของโลก ว่าความเป็นปราชญ์หรือมุนีที่แท้จริงในทางพุทธศาสนา ไม่ได้วัดกันที่การสะสมความรู้ทางโลก การท่องจำ หรือวัตรปฏิบัติภายนอก แต่วัดกันที่ความบริสุทธิ์ภายใน คือการละทิ้งความยึดมั่นถือมั่นและดับตัณหาได้เด็ดขาด

๒. การข้ามพ้นโอฆะ (ห้วงน้ำแห่งวัฏสงสาร)

นันทมาณพ :

"สมณพราหมณ์บางพวก กล่าวถึงความบริสุทธิ์ด้วยความเห็น ด้วยการฟัง ด้วยศีลและพรต... ท่านเหล่านั้นประพฤติอยู่ในสิ่งเหล่านั้น จะสามารถข้ามพ้นความเกิดและความแก่ได้หรือไม่ พระเจ้าข้า?"

พระพุทธเจ้า :

"ถึงแม้สมณพราหมณ์เหล่านั้นจะกล่าวอ้างเช่นนั้น แต่ตราบใดที่พวกเขายังมีความยึดมั่น เรากล่าวว่า พวกเขายังไม่ข้ามพ้นความเกิดและความแก่ไปได้... สมณพราหมณ์ผู้ใด ละทิ้งความยึดถือในอารมณ์ทั้งปวง ไม่ว่าจะเป็นสิ่งลวงโลก หรือแม้แต่ทิฏฐิของตน ผู้ที่ไม่มีตัณหาในภพน้อยและภพใหญ่ เรากล่าวว่า ผู้นั้นแลข้ามห้วงน้ำใหญ่ได้แล้ว"

อรรถาธิบาย:

การถือศีลหรือบำเพ็ญตบะ หากกระทำด้วยความยึดติด (อุปาทาน) ว่าสิ่งนี้จะทำให้ตนวิเศษกว่าผู้อื่น ก็ยังคงติดอยู่ในกับดักแห่งวัฏสงสาร ผู้ที่จะข้ามพ้นได้ต้องปล่อยวางแม้กระทั่งความยึดติดในศีลพรตหรือทฤษฎีทางปัญญาของตนเอง

“ผู้ละความยึดถือทั้งปวง หมดความทะยานอยาก ผู้นั้นแล คือมุนีผู้ข้ามพ้นโอฆะ”

ขอบคุณเนื้อหา และสามารถติดตามเพิ่มเติมได้ที่:
https://jarukittihome.github.io/young-man-seven/

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม