ดาวพุธอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด

ดาวเคราะห์ที่มีวงโคจรอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุดคือ “ดาวพุธ” ซึ่งเป็นดาวเคราะห์ลำดับแรกเมื่อเรียงจากดวงอาทิตย์ออกไป ตามด้วยดาวศุกร์ โลก ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส และดาวเนปจูน

ระยะห่างเฉลี่ยระหว่างดาวพุธกับดวงอาทิตย์อยู่ที่ประมาณ 57.9 ล้านกิโลเมตร หรือประมาณ 0.39 หน่วยดาราศาสตร์ โดย 1 หน่วยดาราศาสตร์หมายถึงระยะเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ราว 149.6 ล้านกิโลเมตร ตัวเลขนี้ช่วยให้เห็นภาพชัดว่าดาวพุธโคจรอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์กว่าโลกมาก

วงโคจรของดาวพุธไม่ได้เป็นวงกลมสมบูรณ์ แต่มีลักษณะเป็นวงรีค่อนข้างชัด ระยะจากดวงอาทิตย์จึงเปลี่ยนไปตลอดการโคจร ช่วงที่เข้าใกล้ที่สุดอยู่ที่ประมาณ 46 ล้านกิโลเมตร ส่วนช่วงที่ห่างที่สุดอยู่ที่ประมาณ 69.8 ล้านกิโลเมตร ถึงอย่างนั้น ตลอดทั้งวงโคจรดาวพุธก็ยังคงเป็นดาวเคราะห์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดในระบบสุริยะ

ความใกล้นี้ทำให้ดาวพุธเคลื่อนที่รอบดวงอาทิตย์เร็วมาก ดาวพุธใช้เวลาประมาณ 88 วันของโลกในการโคจรรอบดวงอาทิตย์ครบหนึ่งรอบ ดังนั้นหนึ่ง “ปี” บนดาวพุธจึงสั้นกว่า 3 เดือนตามปฏิทินโลกเล็กน้อย

เรื่องที่ทำให้หลายคนสับสนคือ เมื่อดาวพุธอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด ก็น่าจะเป็นดาวเคราะห์ที่ร้อนที่สุดด้วย แต่ความจริงดาวเคราะห์ที่มีอุณหภูมิพื้นผิวเฉลี่ยสูงที่สุดคือดาวศุกร์ สาเหตุสำคัญมาจากบรรยากาศหนาแน่นของดาวศุกร์ที่มีคาร์บอนไดออกไซด์เป็นองค์ประกอบหลักและกักเก็บความร้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ดาวพุธกลับมีบรรยากาศเบาบางมากจนแทบไม่สามารถรักษาความร้อนไว้ได้ ด้านที่หันรับแสงอาทิตย์จึงร้อนจัด อุณหภูมิพื้นผิวในเวลากลางวันบางบริเวณอาจสูงประมาณ 430 องศาเซลเซียส ขณะที่ด้านกลางคืนสามารถลดลงถึงประมาณ -180 องศาเซลเซียส ความแตกต่างของอุณหภูมิระหว่างกลางวันกับกลางคืนจึงรุนแรงมาก

อีกจุดที่น่าสนใจคือดาวพุธหมุนรอบตัวเองค่อนข้างช้าเมื่อเทียบกับการโคจรรอบดวงอาทิตย์ ดาวพุธใช้เวลาประมาณ 58.6 วันของโลกในการหมุนรอบตัวเองหนึ่งรอบ และมีความสัมพันธ์แบบเรโซแนนซ์ 3 ต่อ 2 กล่าวคือ เมื่อดาวพุธโคจรรอบดวงอาทิตย์ครบ 2 รอบ ดาวพุธจะหมุนรอบตัวเองครบ 3 รอบ

เมื่อมองจากโลก ดาวพุธมักสังเกตได้ยากกว่าดาวเคราะห์สว่างหลายดวง เพราะอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์บนท้องฟ้าเสมอ จึงมักเห็นได้ในช่วงเวลาสั้น ๆ ใกล้ขอบฟ้าก่อนพระอาทิตย์ขึ้นหรือหลังพระอาทิตย์ตก ไม่ได้ปรากฏอยู่กลางท้องฟ้ายามดึกเหมือนดาวเคราะห์ที่มีวงโคจรอยู่ไกลจากดวงอาทิตย์กว่าโลก

ดาวพุธมีพื้นผิวเต็มไปด้วยหลุมอุกกาบาต คล้ายดวงจันทร์ในหลายมุมมอง เนื่องจากไม่มีบรรยากาศหนาแน่นมาช่วยเผาไหม้วัตถุขนาดเล็กก่อนกระแทกพื้นผิว และไม่มีกระบวนการทางธรณีวิทยาที่รุนแรงพอจะลบร่องรอยหลุมจำนวนมากออกไปอย่างรวดเร็ว ดาวพุธยังไม่มีดวงจันทร์บริวารและไม่มีวงแหวน

แม้จะอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มาก แต่บริเวณหลุมลึกบางแห่งใกล้ขั้วของดาวพุธมีพื้นที่ที่แสงอาทิตย์ส่องไม่ถึงโดยตรง นักวิทยาศาสตร์พบหลักฐานว่าบริเวณเหล่านี้มีน้ำแข็งอยู่ได้ เนื่องจากอุณหภูมิในเงาถาวรต่ำมาก จึงเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่าคำว่า “อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์” ไม่ได้หมายความว่าทุกพื้นที่บนดาวจะร้อนตลอดเวลา

ถ้าต้องจำคำตอบแบบสั้นที่สุด ให้เรียงเพียงสามดวงแรกก็พอ คือ ดวงอาทิตย์ → ดาวพุธ → ดาวศุกร์ → โลก ดังนั้นคำตอบของคำถามว่าดาวเคราะห์ดวงใดมีวงโคจรใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด คือ “ดาวพุธ” อย่างชัดเจน