โธตกมาณพปุจฉา ที่ ๕ โสฬสปัญหา

๑. การขอประทานธรรมเพื่อข้ามห้วงกิเลส

โธตกมาณพ :

"ข้าแต่พระองค์ผู้มีปัญญาอันเห็นแจ้ง ข้าพระองค์ขอทูลถาม ขอพระองค์ทรงโปรดแสดงธรรมเพื่อกำจัดความสงสัย ข้าพระองค์ต้องการฟังสุภาษิต เพื่อจะได้รู้แจ้งและข้ามพ้นห้วงกิเลสอันลึกซึ้งนี้"

พระพุทธเจ้า :

"ดูก่อนโธตกะ ท่านจงมีความเพียร มีสติ มีปัญญา ตั้งมั่นอยู่ในโลกนี้เถิด เมื่อท่านกำหนดรู้ธรรมทั้งปวงแล้ว ย่อมสามารถข้ามพ้นห้วงกิเลสอันลึกซึ้งนี้ไปได้"

อรรถาธิบาย: ความลังเลสงสัยเป็นเครื่องกีดกั้นการเติบโตทางจิตวิญญาณ พระพุทธองค์ทรงชี้แนะว่า การจะข้ามพ้นอุปสรรคนี้ไม่ได้อาศัยโชคชะตา แต่ต้องอาศัย "ความเพียร สติ และปัญญา" ที่ลงมือฝึกฝนอบรมด้วยตนเองภายในปัจจุบันขณะ

๒. ผู้ไร้ความกังวลและข้ามพ้นชาติชรา

พระพุทธเจ้า (ตรัสเพิ่มเติม) :

"เรากล่าวธรรมใดอันเป็นเครื่องบรรเทาความสงสัย ผู้ใดรู้แจ้งธรรมนั้น ผู้นั้นย่อมไม่มีกิเลสเครื่องข้อง เป็นผู้สงบระงับ ไม่มีกังวล และเป็นผู้ข้ามพ้นชาติและชราได้แล้ว"

อรรถาธิบาย: เมื่อบุคคลพัฒนาปัญญาจนรู้แจ้งสภาวะธรรมทั้งปวง จิตย่อมหลุดพ้นจากพันธนาการและความกังวลทั้งปวง สภาวะนั้นคือความสงบเย็นอันสมบูรณ์ เป็นชัยชนะเหนือความเกิดและความแก่โดยแท้จริง

“แสงสว่างใดเสมอด้วยปัญญาไม่มี ความมืดใดเสมอด้วยอวิชชาไม่มี”