แม่สีทางวัตถุธาตุประกอบด้วยสีแดง สีเหลือง และสีน้ำเงิน

แม่สีทางวัตถุธาตุ คือ สีแดง สีเหลือง และสีน้ำเงิน

คำตอบตามหลักศิลปะแบบดั้งเดิมคือ สีแดง สีเหลือง และสีน้ำเงิน หรือที่มักเรียกตามอักษรย่อว่า RYB ซึ่งย่อมาจาก Red, Yellow และ Blue แม่สีชุดนี้ใช้เป็นพื้นฐานในการเรียนเรื่องการผสมสีของสีวาดภาพ เช่น สีน้ำ สีโปสเตอร์ สีฝุ่น และสีทึบแสงหลายชนิด

ทำไมจึงเรียกว่าแม่สี

แนวคิดสำคัญอยู่ที่การใช้สีทั้งสามเป็นจุดตั้งต้นในการผสมสีอื่น ตามทฤษฎีสีที่ใช้กันในงานศิลปะแบบดั้งเดิม สีแดง สีเหลือง และสีน้ำเงินจึงทำหน้าที่เสมือนวัตถุดิบพื้นฐานบนจานสี เมื่อผสมกันเป็นคู่จะเกิดสีขั้นที่สอง

• สีแดง + สีเหลือง = สีส้ม

• สีเหลือง + สีน้ำเงิน = สีเขียว

• สีน้ำเงิน + สีแดง = สีม่วง

ภาพจำง่ายๆ คือมีสีเพียงสามกองอยู่บนจาน แล้วค่อยตักมาผสมกัน สีใหม่ก็เริ่มปรากฏขึ้น การเรียนแม่สีจึงไม่ได้มีไว้แค่ท่องว่าแดง เหลือง น้ำเงิน แต่เป็นประตูสู่ความเข้าใจความสัมพันธ์ของสีทั้งวงจร

แดง — เหลือง — น้ำเงิน
สามสีพื้นฐานของระบบ RYB

แม่สีทางวัตถุธาตุต่างจากแม่สีของแสง

จุดที่ทำให้สับสนบ่อยคือคำว่า แม่สี ไม่ได้มีคำตอบชุดเดียวในทุกบริบท ถ้าพูดถึงบทเรียนศิลปะแบบดั้งเดิมและระบบ RYB คำตอบคือแดง เหลือง น้ำเงิน แต่ถ้าพูดถึงแสงจากหน้าจอ โทรทัศน์ หรือจอคอมพิวเตอร์ จะใช้ระบบ RGB ซึ่งมี แดง เขียว น้ำเงิน เป็นแม่สีของแสง

เหตุผลที่ต่างกันมาจากธรรมชาติของการผสม สีบนกระดาษเกี่ยวข้องกับสารสีที่ดูดกลืนแสงบางช่วงแล้วสะท้อนบางช่วงกลับเข้าสู่ตา ส่วนหน้าจอสร้างสีด้วยการปล่อยแสงออกมาโดยตรง เมื่อกลไกคนละแบบ ระบบการสร้างสีก็ย่อมต่างกัน

แล้วงานพิมพ์ทำไมไม่ใช้แดง เหลือง น้ำเงิน

เครื่องพิมพ์สมัยใหม่มักใช้ระบบ CMYK ได้แก่ Cyan, Magenta, Yellow และ Key หรือ Black ระบบนี้เหมาะกับการควบคุมสีในงานพิมพ์มากกว่า RYB และให้ขอบเขตการสร้างสีที่ใช้งานจริงได้มีประสิทธิภาพกว่า

ตรงนี้ช่วยแยกคำว่าแม่สีออกจากความเข้าใจแบบท่องจำได้ดี เพราะแม่สีขึ้นอยู่กับว่า กำลังพูดถึงระบบสีอะไรและนำไปใช้กับอะไร ถ้าเป็นคำถามพื้นฐานในวิชาศิลปะว่า “แม่สีทางวัตถุธาตุประกอบด้วยสีอะไรบ้าง” คำตอบที่ต้องการโดยทั่วไปคือ สีแดง สีเหลือง และสีน้ำเงิน

จำแบบไม่สับสน

• งานศิลปะแบบดั้งเดิม RYB — แดง เหลือง น้ำเงิน

• แสงและหน้าจอ RGB — แดง เขียว น้ำเงิน

• งานพิมพ์ CMYK — ไซแอน มาเจนตา เหลือง และดำ

การแยกสามระบบนี้ออกจากกันทำให้เรื่องแม่สีชัดขึ้นทันที และยังช่วยอธิบายเรื่องใกล้ตัวได้อีกหลายอย่าง เช่น ทำไมสีบนหน้าจอกับสีที่พิมพ์ลงกระดาษอาจไม่เหมือนกันเป๊ะ หรือทำไมการผสมแสงหลายสีให้ผลไม่เหมือนการเอาสีระบายมาคนรวมกัน

ถ้าโจทย์ถามแม่สีทางวัตถุธาตุตามหลักศิลปะแบบดั้งเดิม
ตอบ แดง เหลือง น้ำเงิน