เสียงที่โทรมาหาเรา อาจไม่ใช่เสียงของคนที่เรารู้จัก

เคยไหม โทรศัพท์ดังขึ้น เห็นชื่อคนคุ้นเคยบนหน้าจอ พอรับสายก็ได้ยินเสียงที่คุ้นจนแทบไม่ต้องถามว่า “ใครโทรมา”

แต่วันนี้เรื่องง่ายๆ แบบนั้นอาจต้องคิดเพิ่มอีกนิด

เพราะเทคโนโลยี AI สามารถนำเสียงของคนจริงมาเลียนแบบ เพื่อสร้างเสียงที่ใช้ในสายโทรศัพท์หรือข้อความเสียงได้ และมิจฉาชีพกำลังนำวิธีนี้มาใช้ร่วมกับกลโกงแบบเดิมๆ โดยเฉพาะการสร้างสถานการณ์เร่งด่วนเพื่อให้เหยื่อตกใจแล้วโอนเงิน

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมของไทย รวมถึง ETDA ต่างมีคำเตือนเกี่ยวกับการใช้ AI Voice เลียนเสียงญาติ เพื่อน หรือคนรู้จักเพื่อหลอกขอยืมเงินหรือขอความช่วยเหลือด่วน

เมื่อ “เสียงที่คุ้น” ไม่ได้แปลว่า “คนที่คุ้น”

หลักการของ Voice Cloning ไม่ได้ซับซ้อนในแง่ของแนวคิด AI จะเรียนรู้ลักษณะของเสียง เช่น น้ำเสียง จังหวะ และรูปแบบการพูด ก่อนสร้างเสียงสังเคราะห์ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับเจ้าของเสียง

สิ่งที่น่ากังวลจึงไม่ใช่แค่การทำเสียงให้เหมือนคนดัง แต่รวมถึง เสียงของคนธรรมดาที่มีตัวอย่างเสียงเผยแพร่อยู่บนโลกออนไลน์ ด้วย

หน่วยงานไทยเตือนว่ามิจฉาชีพอาจนำเสียงที่เลียนแบบคนใกล้ตัวมาใช้ประกอบเรื่องราว เช่น อ้างว่าเกิดอุบัติเหตุ โทรศัพท์หาย มีปัญหาทางกฎหมาย หรือกำลังเดือดร้อนและต้องใช้เงินทันที

ตรงนี้เองที่กลโกงมีประสิทธิภาพ เพราะคนไม่ได้ตัดสินใจจาก “เสียง” เพียงอย่างเดียว แต่ตัดสินใจจาก ความสัมพันธ์และความห่วงใย ที่มีต่อคนในสาย

ถ้าเสียงนั้นเหมือนลูก เหมือนพ่อแม่ หรือเหมือนเพื่อนสนิท สมองของเราย่อมมีแนวโน้มที่จะเชื่อก่อนตั้งคำถาม

กลโกงมักไม่ได้เริ่มจากการขอเงินทันที

อีกจุดที่น่าสนใจคือ มิจฉาชีพอาจไม่ได้โทรมาแล้วพูดว่า “โอนเงินให้หน่อย” ตั้งแต่ประโยคแรก

ข้อมูลจาก Thai PBS Verify ที่เผยแพร่ในปี 2569 ระบุถึงรูปแบบหนึ่งที่คนร้ายอาจเริ่มจากการอ้างว่าเปลี่ยนเบอร์โทรศัพท์ใหม่ จากนั้นพูดคุยแบบธรรมดา แล้วค่อยกลับมาติดต่ออีกครั้งเพื่อสร้างเรื่องและหลอกลวงในขั้นต่อไป

นี่ทำให้เรื่องน่ากลัวขึ้นอีกระดับ เพราะ การสนทนาช่วงแรกอาจไม่ได้มีอะไรผิดปกติเลย

เมื่ออีกฝ่ายค่อยๆ สร้างความคุ้นเคยและความน่าเชื่อถือ เหยื่ออาจลดการระวังตัวลงโดยไม่รู้ตัว

แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าเสียงจริงหรือเสียง AI?

คำตอบที่สำคัญที่สุดคือ อย่าพยายามตัดสินจากเสียงอย่างเดียว

FBI เตือนว่าเสียงที่สร้างด้วย AI สามารถเลียนแบบบุคคลที่รู้จักได้ใกล้เคียงมาก และการฟังน้ำเสียงหรือคำพูดเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอในการยืนยันตัวตน

ดังนั้น หากมีสายที่ผิดปกติ สิ่งที่ควรสังเกตไม่ใช่แค่ “เสียงเหมือนหรือไม่เหมือน” แต่ให้ดูพฤติกรรมของสายด้วย

มีการเร่งให้ตัดสินใจหรือไม่?

มีการขอเงินหรือข้อมูลสำคัญหรือไม่?

อ้างเหตุฉุกเฉินจนไม่เปิดโอกาสให้เราตรวจสอบหรือไม่?

ขอให้เปลี่ยนไปคุยอีกช่องทางหรือใช้หมายเลขใหม่หรือไม่?

ถ้ามีหลายอย่างเกิดขึ้นพร้อมกัน ควรถือเป็นสัญญาณให้หยุดก่อน ไม่ใช่สัญญาณให้รีบช่วย

วิธีที่ง่ายที่สุด อาจไม่ใช่เทคโนโลยี แต่คือ “โทรกลับ”

สมมติว่ามีคนโทรมาและเสียงเหมือนคนในครอบครัวมาก พร้อมบอกว่ากำลังเดือดร้อนและต้องใช้เงิน

สิ่งที่ควรทำไม่ใช่ถามต่อไปเรื่อยๆ จนตัวเองมั่นใจว่าเสียงเหมือนจริง

แต่ให้ วางสาย แล้วโทรกลับไปยังหมายเลขที่เรามีอยู่เดิม

นี่เป็นวิธีที่หลายหน่วยงานแนะนำ เพราะการตรวจสอบผ่านช่องทางอื่นทำให้มิจฉาชีพไม่สามารถควบคุมเรื่องราวทั้งหมดได้จากสายเดียว

ถ้าคนในสายเป็นตัวจริง เรื่องที่พูดมาก็ควรตรวจสอบได้

แต่ถ้าเป็นมิจฉาชีพ การโทรกลับไปหาตัวจริงมักทำให้เรื่องทั้งหมดถูกเปิดเผยทันที

ครอบครัวสามารถตั้ง “คำยืนยัน” กันไว้ได้

อีกวิธีที่น่าสนใจคือการกำหนดคำหรือประโยคลับที่รู้กันเฉพาะในครอบครัว

ไม่จำเป็นต้องซับซ้อน อาจเป็นคำถามหรือคำตอบที่คนภายนอกเดาได้ยาก

เมื่อมีสายฉุกเฉินที่อ้างว่าเป็นคนในครอบครัว ก็สามารถใช้คำนี้เป็นหนึ่งในขั้นตอนตรวจสอบได้

แนวคิดนี้ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถป้องกัน AI ได้ทุกกรณี แต่ช่วยเพิ่ม “ขั้นตอนยืนยันตัวตน” ซึ่งสำคัญมากในสถานการณ์ที่อีกฝ่ายกำลังพยายามทำให้เราตกใจ

เพราะเป้าหมายของมิจฉาชีพไม่ได้มีแค่การทำเสียงให้เหมือน

แต่คือการทำให้เรา เชื่อเร็วพอที่จะลงมือทำก่อนตรวจสอบ

อย่าลืมว่าเบอร์โทรก็ปลอมได้

อีกเรื่องที่หลายคนอาจเข้าใจผิดคือ เห็นหมายเลขโทรศัพท์คุ้นๆ แล้วคิดว่าปลอดภัย

จริงๆ แล้วมิจฉาชีพสามารถใช้เทคนิคปลอมแปลงหมายเลขที่แสดงบนหน้าจอได้ กระทรวงดีอีเองเคยเตือนถึงการใช้ VoIP และการปลอมหมายเลขโทรศัพท์เพื่อทำให้สายดูเหมือนมาจากหมายเลขที่น่าเชื่อถือ

ดังนั้น ชื่อผู้โทร + เบอร์โทร + เสียงที่คุ้นเคย ก็ยังไม่ควรถือเป็นการยืนยันตัวตนแบบสมบูรณ์ หากสายดังกล่าวกำลังนำไปสู่การโอนเงินหรือเปิดเผยข้อมูลสำคัญ

สิ่งที่ควรจำเมื่อเจอสายแบบนี้

ถ้ามีคนโทรมาโดยใช้เสียงของคนที่เรารู้จักและขอให้ช่วยเรื่องเงิน สิ่งที่ทำได้ทันทีมีไม่กี่ข้อ

หยุดก่อน อย่ารีบโอน

วางสาย แล้วติดต่อคนตัวจริงผ่านหมายเลขเดิม

อย่าให้รหัสผ่าน รหัส OTP หรือข้อมูลทางการเงิน

หากอ้างเป็นธนาคารหรือหน่วยงานรัฐ ให้ติดต่อหน่วยงานผ่านช่องทางทางการด้วยตัวเอง

และที่สำคัญ อย่ารู้สึกผิดที่เลือกตรวจสอบก่อนช่วยเหลือ

เพราะในยุคที่ AI สามารถเลียนแบบเสียงคนได้ การตรวจสอบตัวตนไม่ใช่การไม่ไว้ใจกัน แต่เป็นการป้องกันไม่ให้ความไว้ใจถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือ

เสียงที่เราได้ยินอาจเหมือนคนที่เรารักมากที่สุดก็จริง

แต่ถ้าสายนั้นกำลังขอให้เรา “รีบโอนเงิน” สิ่งที่ควรเชื่อก่อนเสียง คือ ขั้นตอนการตรวจสอบ

เพราะบางครั้ง คนที่เรารู้จักจริงๆ อาจไม่ได้อยู่ปลายสายเลยก็ได้