ทำไมซาอุดีอาระเบียที่เต็มไปด้วยอูฐถึงเคยนำเข้าอูฐจากออสเตรเลีย

ประเทศแห่งทะเลทรายไม่ได้แปลว่าต้องมีอูฐเหลือเฟือทุกแบบ

ภาพจำของซาอุดีอาระเบียมักมาคู่กับทะเลทราย เนินทราย และอูฐ จึงฟังดูประหลาดทันทีเมื่อรู้ว่าในอดีตซาอุดีอาระเบียเคยนำเข้าอูฐจากออสเตรเลีย แต่เรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากการที่ซาอุดีอาระเบียไม่มีอูฐ และก็ไม่ใช่ว่าอูฐทุกตัวในประเทศต้องเดินทางมาจากอีกซีกโลก

อูฐมีอยู่แล้ว แต่ความต้องการก็มีมากเช่นกัน

อูฐผูกพันกับคาบสมุทรอาหรับมายาวนาน ทั้งด้านอาหาร การเลี้ยง การแข่งขัน และวัฒนธรรม ในซาอุดีอาระเบีย เนื้ออูฐยังเป็นอาหารที่มีตลาดจริง ขณะเดียวกันการเลี้ยงอูฐเพื่อเพาะพันธุ์และกิจกรรมอื่นก็สร้างความต้องการสัตว์ที่มีคุณลักษณะแตกต่างกัน

ช่วงหนึ่งซาอุดีอาระเบียเคยพึ่งแหล่งนำเข้าจากแอฟริกาเหนือ แต่ปัญหาโรคสัตว์ ภัยแล้ง และความไม่แน่นอนในบางพื้นที่ทำให้ผู้ซื้อเริ่มมองหาแหล่งอื่น การส่งออกอูฐจากออสเตรเลียไปยังซาอุดีอาระเบียเริ่มมีรายงานชัดเจนตั้งแต่ปี 2002 โดยมีทั้งตลาดเพื่อบริโภคและการส่งออกอูฐมีชีวิตในบางช่วง

จุดหักมุมอยู่ที่ออสเตรเลียไม่ได้มีอูฐมาตั้งแต่แรก

อูฐไม่ใช่สัตว์พื้นเมืองของออสเตรเลีย ช่วงศตวรรษที่ 19 มีการนำอูฐเข้าไปเพื่อช่วยขนส่งสินค้าและเดินทางผ่านพื้นที่แห้งแล้งภายในทวีป เพราะอูฐรับมือกับความร้อนและการขาดน้ำได้ดี รถไฟ ถนน และยานยนต์ยังเข้าไม่ถึงพื้นที่ห่างไกลเหมือนปัจจุบัน อูฐจึงทำหน้าที่คล้ายรถบรรทุกแห่งทะเลทราย

เมื่อระบบขนส่งสมัยใหม่เข้ามาแทนที่ อูฐจำนวนหนึ่งหลุดหรือได้รับการปล่อยสู่ธรรมชาติ แล้วขยายพันธุ์ได้ดีมากในพื้นที่ตอนกลางของออสเตรเลีย จนประเทศที่ไม่มีอูฐพื้นเมืองกลับกลายเป็นบ้านของประชากรอูฐป่าขนาดใหญ่มากแห่งหนึ่งของโลก

สำหรับออสเตรเลีย อูฐจำนวนมากกลับกลายเป็นปัญหา

ฝูงอูฐป่าสามารถสร้างแรงกดดันต่อแหล่งน้ำ เหยียบย่ำพืชพรรณ และสร้างความเสียหายต่อพื้นที่ธรรมชาติหรือโครงสร้างพื้นฐานในเขตแห้งแล้ง รัฐและชุมชนจึงต้องหาวิธีจัดการประชากรอูฐ ขณะเดียวกันก็เกิดแนวคิดนำสัตว์บางส่วนเข้าสู่อุตสาหกรรมเนื้อ นม การท่องเที่ยว และการส่งออกแทนการปล่อยให้จำนวนเพิ่มขึ้นโดยไม่มีการจัดการ

ตรงนี้เองที่ความต้องการของตะวันออกกลางมาเจอกับปัญหาของออสเตรเลียพอดี

สำหรับซาอุดีอาระเบีย อูฐคือสัตว์ที่มีมูลค่าทางอาหารและการเพาะเลี้ยง ส่วนออสเตรเลียมีอูฐป่าจำนวนมากเกินความต้องการภายในประเทศ การค้าจึงเกิดขึ้นได้โดยไม่ขัดแย้งกับความจริงที่ว่าซาอุดีอาระเบียเองก็มีอูฐจำนวนมากอยู่แล้ว

• ซาอุดีอาระเบียมีอูฐของตัวเอง และมีวัฒนธรรมการเลี้ยงอูฐมายาวนาน

• การนำเข้าไม่ได้แปลว่าขาดแคลนทั้งหมด แต่สะท้อนความต้องการในตลาดและการกระจายแหล่งจัดหา

• ออสเตรเลียมีอูฐป่าจำนวนมาก เพราะอูฐที่เคยนำเข้ามาใช้งานในอดีตแพร่พันธุ์ต่อในธรรมชาติ

• อูฐจากออสเตรเลียบางส่วนเข้าสู่ตลาดเนื้อและการส่งออกมีชีวิต รวมถึงการเพาะพันธุ์ในต่างประเทศ

เรื่องนี้ยังชวนให้มองเศรษฐกิจโลกแบบไม่ยึดติดกับภาพจำ ประเทศที่มีทรัพยากรชนิดหนึ่งอยู่มากก็ยังนำเข้าสินค้าชนิดเดียวกันได้ หากคุณภาพ ราคา ปริมาณ ช่วงเวลา หรือวัตถุประสงค์ต่างกัน ประเทศผู้ผลิตน้ำมันยังนำเข้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมบางประเภทได้ ประเทศเกษตรกรรมยังนำเข้าอาหาร และประเทศแห่งอูฐก็สามารถซื้ออูฐจากต่างประเทศได้เช่นกัน

ความย้อนแย้งจึงไม่ได้อยู่ที่ซาอุดีอาระเบียนำเข้าอูฐ แต่อยู่ที่ออสเตรเลียกลายเป็นแหล่งอูฐเสียเอง

สัตว์ที่มนุษย์นำเข้าไปเพื่อพิชิตพื้นที่แห้งแล้งเมื่อกว่าร้อยปีก่อน กลับปรับตัวจนเพิ่มจำนวนในธรรมชาติ แล้วบางส่วนเดินทางย้อนกลับมายังภูมิภาคต้นกำเนิดของอูฐในฐานะสินค้าอีกครั้ง เป็นวงจรประวัติศาสตร์ที่แปลกดี เพราะเส้นทางเริ่มจากเอเชียและตะวันออกกลางไปออสเตรเลีย ก่อนจะย้อนกลับจากออสเตรเลียมายังตลาดอาหรับในยุคการค้าสมัยใหม่