เรื่องจริง “ฉลามในบึงสนามกอล์ฟ” ฝูง Bull Shark ที่ติดอยู่กลางสนามนานถึง 17 ปี!

หากพูดถึงสนามกอล์ฟ หลายคนคงนึกถึงสนามหญ้าสีเขียวกว้างใหญ่ บ่อน้ำที่ใช้เป็นอุปสรรคในการเล่น และบรรยากาศเงียบสงบ แต่ที่ Carbrook Golf Club ใกล้เมืองบริสเบน รัฐควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลีย เคยมีเรื่องราวที่ไม่ธรรมดา เพราะทะเลสาบภายในสนามเคยเป็นที่อยู่อาศัยของ ฉลามหัวบาตร (Bull Shark) หลายตัวเป็นเวลายาวนานหลายปี

งานศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร Marine and Fishery Sciences ระบุว่า มีฉลามหัวบาตรอย่างน้อย 6 ตัว อาศัยอยู่ในทะเลสาบแห่งนี้พร้อมกัน และประชากรฉลามที่ติดอยู่ในพื้นที่ถูกแยกจากระบบแม่น้ำอย่างต่อเนื่องระหว่างปี 1996-2013 รวม 17 ปี ซึ่งผู้วิจัยระบุว่าเป็นช่วงเวลาต่อเนื่องในแหล่งน้ำความเค็มต่ำที่ยาวนานเป็นพิเศษสำหรับฉลามชนิดนี้

เรื่องทั้งหมดมีจุดเริ่มต้นจากน้ำท่วมในพื้นที่ แม่น้ำ Logan และ Albert ซึ่งอยู่ติดกับสนามกอล์ฟ งานวิจัยพบว่าสนามถูกน้ำท่วมหลายครั้งในช่วงปี 1991-1996 และแม้จะไม่สามารถยืนยันได้ว่าฉลามแต่ละตัวเข้ามาเมื่อใด แต่หลักฐานสนับสนุนว่าพวกมันน่าจะติดอยู่ในทะเลสาบหลังน้ำท่วมครั้งใหญ่ในปี 1996 เมื่อน้ำลดลงและแนวพื้นที่ดินระหว่างทะเลสาบกับแม่น้ำกลับมาขวางเส้นทางอีกครั้ง

ทะเลสาบแห่งนี้อยู่ห่างจากแม่น้ำ Logan เพียงราวครึ่งกิโลเมตร และโดยปกติมีแนวดินกว้างประมาณ 75-100 เมตรกั้นอยู่ ทำให้ปลาไม่สามารถเดินทางระหว่างทะเลสาบกับแม่น้ำได้เมื่อไม่มีน้ำท่วม น่าสนใจด้วยว่าทะเลสาบไม่ได้เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติทั้งหมด แต่มีต้นกำเนิดเกี่ยวข้องกับกิจกรรมทำเหมืองทรายในช่วงปลายทศวรรษ 1970

ถ้าเป็นฉลามทะเลหลายชนิด เรื่องอาจจบลงภายในเวลาไม่นาน แต่ ฉลามหัวบาตร Carcharhinus leucas มีคุณสมบัติเด่นคือสามารถปรับตัวต่อสภาพน้ำที่มีความเค็มแตกต่างกันได้ ตั้งแต่น้ำทะเลจนถึงแหล่งน้ำที่มีความเค็มต่ำ ความสามารถเช่นนี้เรียกว่า euryhalinity และเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ฉลามชนิดนี้สามารถพบได้ในแม่น้ำและแหล่งน้ำที่อยู่ห่างจากทะเล

อย่างไรก็ตาม ควรเรียกน้ำในทะเลสาบ Carbrook ว่า แหล่งน้ำความเค็มต่ำหรือเกือบน้ำจืด มากกว่าจะฟันธงว่าเป็นน้ำจืดบริสุทธิ์ เพราะงานวิจัยไม่ได้ตรวจวัดคุณภาพน้ำของทะเลสาบโดยตรง ผู้วิจัยเพียงประเมินว่าความเค็มน่าจะต่ำมากเนื่องจากทะเลสาบถูกตัดขาดจากอิทธิพลของน้ำขึ้นน้ำลงและได้รับน้ำฝนเจือจาง

เมื่อเวลาผ่านไป ฉลามที่เข้ามาในช่วงวัยอ่อนก็เติบโตขึ้น มีรายงานในปี 2013 ว่าฉลามในทะเลสาบมีความยาวประมาณ 1.8-3 เมตร แสดงให้เห็นว่าพวกมันสามารถเติบโตจนเข้าสู่ขนาดวัยเจริญพันธุ์ได้ แม้จะไม่มีหลักฐานน่าเชื่อถือว่าฉลามเหล่านี้เคยขยายพันธุ์ภายในทะเลสาบก็ตาม

แหล่งอาหารก็ไม่ได้ขาดแคลนอย่างที่อาจคิด ภายในทะเลสาบมีปลาหลายชนิดที่สามารถเป็นเหยื่อของฉลามหัวบาตรได้ ขณะที่เจ้าหน้าที่สนามเคยให้อาหารเพิ่มเติมเป็นครั้งคราว เช่น เนื้อไก่และหมู เพื่อให้ฉลามขึ้นมาใกล้ผิวน้ำ แต่การให้อาหารดังกล่าวไม่ได้ถูกมองว่าเป็นแหล่งอาหารหลักของพวกมัน

แทนที่จะกำจัดฉลามออกไป ทางสนามกอล์ฟกลับยอมรับการมีอยู่ของพวกมัน ฉลามกลายเป็นเหมือนมาสคอตและสัญลักษณ์ที่ผู้คนจดจำได้ ขณะเดียวกันก็มีการติดป้ายเตือนบริเวณทะเลสาบเพื่อลดความเสี่ยงต่อผู้ใช้สนาม

สำหรับนักกอล์ฟในช่วงนั้น อุปสรรคน้ำของ Carbrook จึงมีความหมายแตกต่างจากสนามทั่วไปอย่างสิ้นเชิง เพราะการรู้ว่ามีฉลามหัวบาตรขนาดใหญ่กำลังว่ายอยู่ในน้ำ ย่อมทำให้การคิดจะลงไปเก็บลูกกอล์ฟด้วยตัวเองเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาให้ดี

แล้วฉลามเหล่านี้หายไปไหน?

ปี 2013 เกิดน้ำท่วมอีกครั้ง เปิดโอกาสให้ฉลามบางตัวอาจว่ายกลับเข้าสู่ระบบแม่น้ำได้ หลังเหตุการณ์นั้นจำนวนฉลามที่พบในทะเลสาบลดลง แต่ไม่มีการติดเครื่องหมายประจำตัวสัตว์ จึงไม่สามารถบอกได้ว่าตัวใดออกไป ตัวใดตาย หรือมีฉลามตัวใหม่เข้ามาหรือไม่ มีรายงานการพบฉลามในทะเลสาบครั้งสุดท้ายใน ปี 2015 และผู้วิจัยระบุว่าชะตากรรมของฉลามที่เหลือยังคงเป็นปริศนา

จากน้ำท่วมที่เปิดทางให้ฉลามเข้ามาสู่พื้นที่ซึ่งโดยปกติถูกตัดขาดจากแม่น้ำ พวกมันกลับสามารถเติบโตและดำรงชีวิตในแหล่งน้ำความเค็มต่ำได้นานถึง 17 ปี เรื่องของฉลามที่ Carbrook Golf Club จึงไม่ใช่เพียงเรื่องแปลกในสนามกอล์ฟ แต่ยังเป็นกรณีศึกษาที่ช่วยให้เห็นขีดความสามารถในการปรับตัวของฉลามหัวบาตรได้อย่างชัดเจน — เรื่องจริงจากธรรมชาติที่แปลกไม่แพ้นิยายเลยทีเดียว