ใต้มหาสฟิงซ์มีห้องลับจริงไหม? สิ่งที่หลักฐานบอกเรา

มหาสฟิงซ์แห่งกิซา ประติมากรรมหินปูนขนาดมหึมาที่ตั้งตระหง่านบนที่ราบสูงกิซา ประเทศอียิปต์ ยังคงเป็นหนึ่งในโบราณสถานที่ชวนให้ผู้คนตั้งคำถามมากที่สุด ทั้งเรื่องอายุ ผู้สร้าง ตลอดจนสิ่งที่อาจซ่อนอยู่ใต้พื้นดิน แม้วิทยาศาสตร์และโบราณคดีสมัยใหม่จะช่วยให้เราเข้าใจสฟิงซ์มากขึ้น แต่ปริศนาบางส่วนยังคงเปิดกว้างสำหรับการศึกษา

หลักฐานทางโบราณคดีที่ได้รับการยอมรับในวงกว้างชี้ว่า มหาสฟิงซ์ถูกแกะสลักในราชวงศ์ที่ 4 และน่าจะสร้างขึ้นในรัชสมัยของ ฟาโรห์คาเฟร (Khafre) ราวกลางสหัสวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล หรือประมาณ 4,500 ปีก่อน ตำแหน่งของสฟิงซ์อยู่ติดกับวิหารหุบเขา ทางลาดพิธีกรรม และกลุ่มพีระมิดของคาเฟร ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญที่เชื่อมโยงโบราณสถานเหล่านี้เข้าด้วยกัน

อย่างไรก็ตาม เรื่องอายุของสฟิงซ์ไม่ได้ปราศจากข้อถกเถียง นักวิจัยบางกลุ่มเสนอว่ารูปแบบการผุกร่อนบนหินอาจเกิดจากน้ำฝนและอาจบ่งชี้ว่าส่วนหนึ่งของสฟิงซ์เก่าแก่กว่ายุคคาเฟร แต่ข้อเสนอนี้ยังไม่ได้รับการยอมรับเป็นข้อสรุป นักธรณีวิทยากลุ่มอื่นเสนอว่าลักษณะการผุกร่อนดังกล่าวสามารถเกิดขึ้นได้จากชนิดของชั้นหินและกระบวนการผุกร่อนในสภาพแวดล้อมแห้งแล้ง จึงยังไม่มีเหตุผลเพียงพอที่จะล้มล้างกรอบอายุในสมัยราชวงศ์ที่ 4

อีกปริศนาที่ได้รับความสนใจมากคือเรื่อง โพรงหรือห้องใต้ดินของสฟิงซ์ การสำรวจทางธรณีฟิสิกส์ด้วยคลื่นไหวสะเทือนที่ตีพิมพ์ในปี 1992 ตรวจพบความผิดปกติและโพรงบางแห่งบริเวณด้านข้างและระหว่างอุ้งเท้าของสฟิงซ์ รวมถึงความแตกต่างของการผุกร่อนใต้พื้นหิน

แต่การพบโพรงไม่ได้หมายความว่ามี “ห้องลับ” หรือ “หอจดหมายเหตุโบราณ” อยู่ข้างใต้ งานสำรวจดังกล่าวไม่ได้ระบุว่าความผิดปกติเหล่านั้นเป็นห้องที่มนุษย์สร้างขึ้น หรือพบหลักฐานของเอกสารและสมบัติที่ถูกซ่อนเอาไว้ ดังนั้นเรื่องราวเกี่ยวกับห้องลับใต้สฟิงซ์จึงยังเป็นข้อสันนิษฐานมากกว่าข้อเท็จจริงทางโบราณคดี

มหาสฟิงซ์จึงน่าสนใจไม่ใช่เพียงเพราะสิ่งที่อาจซ่อนอยู่ใต้ผืนทราย แต่ยังรวมถึงสิ่งที่มองเห็นอยู่ตรงหน้า รูปสลักที่มีร่างเป็นสิงโตและศีรษะมนุษย์สะท้อนแนวคิดเรื่องกษัตริย์และอำนาจในอียิปต์โบราณ ขณะที่ตำแหน่งของมันยังผูกโยงอย่างใกล้ชิดกับภูมิทัศน์พิธีกรรมและกลุ่มสุสานหลวงบนที่ราบสูงกิซา

การไขปริศนาของมหาสฟิงซ์จึงต้องอาศัยทั้งโบราณคดี ธรณีวิทยา และเทคโนโลยีสำรวจควบคู่กันไป สิ่งสำคัญคือการแยกระหว่างสิ่งที่หลักฐานตรวจพบจริง กับเรื่องเล่าหรือสมมติฐานที่ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ เพราะบางครั้ง “ความลับ” ที่น่าสนใจที่สุดของสฟิงซ์ อาจไม่ใช่ห้องที่ถูกซ่อนอยู่ใต้ดิน แต่คือเรื่องราวการสร้างและประวัติศาสตร์ของอนุสรณ์สถานที่ยังมีรายละเอียดให้ศึกษาต่อไปอีกมาก