ก่อน Facebook เกิดขึ้น ใครคือโซเชียลเน็ตเวิร์กแห่งแรกของโลก? ย้อนดู SixDegrees.com

ทุกวันนี้เราเปิดมือถือมาก็เจอ Facebook, Instagram, TikTok หรือ X แทบจะทันที แต่เชื่อไหมว่า แนวคิดของการมีโปรไฟล์ออนไลน์ เพิ่มเพื่อน และเชื่อมต่อกับคนอื่นผ่านเครือข่าย มีมาตั้งแต่ยุคที่โทรศัพท์มือถือยังไม่ได้ฉลาดแบบทุกวันนี้เสียอีก

ชื่อที่มักถูกยกขึ้นมาเมื่อพูดถึงจุดเริ่มต้นของโซเชียลเน็ตเวิร์กยุคใหม่คือ SixDegrees.com เว็บไซต์ที่เปิดตัวในปี 1997 โดย Andrew Weinreich

SixDegrees คืออะไร?

ลองนึกภาพ Facebook ในเวอร์ชันปี 1997 ดูครับ ผู้ใช้สามารถสร้าง โปรไฟล์ส่วนตัว เพิ่มรายชื่อเพื่อน และติดต่อกับคนอื่นในเครือข่าย ได้ ซึ่งองค์ประกอบเหล่านี้เองทำให้ SixDegrees แตกต่างจากเว็บไซต์ยุคก่อนหน้าที่มีเพียงเว็บบอร์ด ห้องแชต หรือหน้าเว็บส่วนตัว

นักวิชาการด้านสื่อออนไลน์อย่าง danah boyd และ Nicole Ellison อธิบายว่า SixDegrees เป็นหนึ่งในเว็บไซต์แรก ๆ ที่ทำให้แนวคิดของ Social Network Site ปรากฏออกมาอย่างเป็นรูปธรรม โดยรวม “โปรไฟล์ผู้ใช้” เข้ากับ “รายชื่อเพื่อนที่มองเห็นได้” และการเชื่อมต่อระหว่างสมาชิก

แล้วทำไมถึงหายไป?

นี่แหละครับคือส่วนที่น่าสนใจ เพราะการเป็น “คนแรก” ไม่ได้แปลว่าจะเป็นผู้ชนะ

SixDegrees เติบโตขึ้นในช่วงที่อินเทอร์เน็ตยังไม่แพร่หลายเท่าทุกวันนี้ ผู้คนจำนวนมากยังเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตผ่านคอมพิวเตอร์และโมเด็ม ความเร็วต่ำ และการใช้งานออนไลน์ก็ยังมีข้อจำกัดอีกมาก

ท้ายที่สุด SixDegrees ปิดบริการในปี 2001 แต่แนวคิดของมันไม่ได้หายไปไหน กลับถูกนำไปพัฒนาต่อโดยเว็บไซต์รุ่นหลังอย่าง Friendster และ MySpace ก่อนที่ Facebook จะเข้ามาเปลี่ยนเกมในปี 2004

เรื่องที่หลายคนเข้าใจผิด

คำว่า “โซเชียลแอปแรกของโลก” อาจไม่แม่นนัก หากหมายถึงแอปบนสมาร์ตโฟน เพราะ SixDegrees เกิดขึ้นในปี 1997 ซึ่งเป็นยุคก่อน App Store และก่อนสมาร์ตโฟนจะกลายเป็นอุปกรณ์ทั่วไป

ถ้าพูดให้ตรงกว่า ควรเรียกว่า “หนึ่งในเว็บไซต์โซเชียลเน็ตเวิร์กยุคแรก และมักถูกยกให้เป็นเว็บไซต์แรก ๆ ที่มีองค์ประกอบของ Social Network Site อย่างครบถ้วน”

สิ่งที่น่าทึ่งจึงไม่ใช่แค่ชื่อของ SixDegrees แต่คือแนวคิดที่มันฝากไว้ว่า คนบนอินเทอร์เน็ตไม่ได้ต้องการแค่ข้อมูล พวกเขาต้องการเชื่อมต่อกับคนอื่นด้วย

จากโปรไฟล์ธรรมดา ๆ และรายชื่อเพื่อนในปี 1997 แนวคิดนั้นเดินทางต่อมาอีกเกือบ 30 ปี จนกลายเป็นโลกโซเชียลที่เราใช้กันแทบทุกวัน

พูดง่าย ๆ ว่า ก่อนที่เราจะเคยกด Like, Follow หรือ Share บน Facebook และ Instagram นั้น มีใครบางคนเคยตั้งคำถามไว้แล้วว่า...

“ถ้าเราสร้างเครือข่ายของผู้คนบนอินเทอร์เน็ต จะเกิดอะไรขึ้น?”

คำตอบของคำถามนั้น เริ่มต้นขึ้นอย่างจริงจังจาก SixDegrees.com