โนเกียจากมือถือในความทรงจำ สู่ธุรกิจเครือข่ายปัญญาประดิษฐ์ที่กำลังโตแรงในยุคดาต้าเซ็นเตอร์

ถ้ายังจำโนเกียว่าเป็นมือถือปุ่มกด แข็งแรง แบตอึด ภาพนั้นไม่ได้ผิด แค่เก่าไปแล้วหลายรอบธุรกิจ เพราะโนเกียที่กำลังทำเงินในปี 2026 ไม่ได้วางตัวเป็นผู้ผลิตสมาร์ตโฟนสำหรับผู้บริโภคเป็นหลัก แต่กลายเป็นบริษัทโครงสร้างพื้นฐานเครือข่ายที่ขายของอยู่หลังฉาก ตั้งแต่เครือข่ายมือถือ ไฟเบอร์ อุปกรณ์จัดเส้นทางข้อมูล ระบบออปติคัล ไปจนถึงเครือข่ายสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ที่กำลังถูกเร่งสร้างเพราะกระแสปัญญาประดิษฐ์

จุดหักเหใหญ่เกิดหลังธุรกิจโทรศัพท์เสียความได้เปรียบให้ยุคสมาร์ตโฟน โนเกียตกลงขายธุรกิจอุปกรณ์และบริการให้ไมโครซอฟท์ในปี 2013 โดยดีลที่ประกาศมีวงเงินรวม 5.44 พันล้านยูโร แบ่งเป็นการซื้อธุรกิจ 3.79 พันล้านยูโร และการให้สิทธิใช้สิทธิบัตรอีก 1.65 พันล้านยูโร การขายเสร็จในปี 2014 ตรงนี้สำคัญมาก เพราะสิ่งที่หายไปคือธุรกิจเครื่องโทรศัพท์ก้อนใหญ่ ไม่ใช่ตัวบริษัทโนเกียทั้งหมด

หลังจากนั้นชื่อโนเกียเลยเหมือนหายจากสายตาคนทั่วไป แต่บริษัทค่อยๆ กลายร่างไปอยู่ในตลาดที่คนใช้ทุกวันแต่แทบไม่เห็นสินค้า เครือข่ายของผู้ให้บริการโทรคมนาคม สถานีฐาน ระบบส่งข้อมูลผ่านไฟเบอร์ อุปกรณ์จัดเส้นทางข้อมูลระดับผู้ให้บริการ และเทคโนโลยีที่เชื่อมดาต้าเซ็นเตอร์เข้าหากัน ของพวกนี้ไม่ได้วางขายหน้าร้าน แต่ราคาของมันขยับสูงขึ้นทันทีเมื่อโลกต้องส่งข้อมูลมหาศาลตลอดเวลา

พอปัญญาประดิษฐ์บูม เกมก็เข้าทางบริษัทโครงสร้างพื้นฐานแบบนี้ชัดขึ้น โมเดลปัญญาประดิษฐ์ไม่ได้ต้องการแค่ชิปแรง เซิร์ฟเวอร์หลายพันหรือหลายหมื่นตัวต้องคุยกันด้วยความเร็วสูงและหน่วงต่ำ ยิ่งคลัสเตอร์ใหญ่ เครือข่ายยิ่งกลายเป็นคอขวดได้ง่าย ต่อให้มีจีพียูราคาแพงเต็มห้อง ถ้าข้อมูลวิ่งระหว่างเครื่องไม่ทัน ประสิทธิภาพทั้งระบบก็หาย เงินที่เทลงดาต้าเซ็นเตอร์จึงไม่ได้จบที่ชิป แต่ไหลต่อไปยังสวิตช์ อุปกรณ์จัดเส้นทางข้อมูล และอุปกรณ์ออปติคัลด้วย

โนเกียเร่งเกมนี้ด้วยการซื้ออินฟิเนรา บริษัทสหรัฐที่เชี่ยวชาญเครือข่ายออปติคัล และปิดดีลเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2025 เป้าหมายคือเพิ่มขนาดธุรกิจออปติคัล เจาะลูกค้ากลุ่มเว็บสเกลและดาต้าเซ็นเตอร์มากขึ้น พร้อมรับปริมาณข้อมูลที่โตจากปัญญาประดิษฐ์ ถ้ามองภาพง่ายๆ นี่คือการซื้อความสามารถด้านทางด่วนข้อมูลเพิ่มในช่วงที่ทั้งโลกกำลังสร้างโรงงานปัญญาประดิษฐ์

อีกสัญญาณที่แรงมากเกิดปลายปี 2025 เมื่อเอ็นวิเดียประกาศลงทุนในหุ้นใหม่ของโนเกียวงเงิน 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 2.9% หลังรายการ และทั้งสองบริษัทประกาศความร่วมมือด้านเครือข่ายวิทยุผสานปัญญาประดิษฐ์ รวมถึงโครงสร้างเครือข่ายสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ ประเด็นนี้ไม่ได้แปลว่าโนเกียกลายเป็นบริษัทผลิตจีพียู แต่สะท้อนว่าเส้นแบ่งระหว่างชิป ประมวลผล เครือข่ายมือถือ และดาต้าเซ็นเตอร์กำลังเชื่อมกันแน่นขึ้น

ตัวเลขไตรมาส 2 ปี 2026 ยิ่งเห็นภาพ โนเกียรายงานยอดขายสุทธิ 4.815 พันล้านยูโร โต 8% จากปีก่อนตามตัวเลขรายงาน ขณะที่โครงสร้างพื้นฐานเครือข่ายโต 12% เมื่อคิดแบบสกุลเงินคงที่ ที่สะดุดตาคือยอดขายให้ลูกค้ากลุ่มปัญญาประดิษฐ์และคลาวด์โต 105% และยอดคำสั่งซื้อจากกลุ่มนี้ในไตรมาสเดียวอยู่ที่ 2.8 พันล้านยูโร ตัวเลขแบบนี้บอกได้ดีกว่าคำโฆษณาว่าปัญญาประดิษฐ์กำลังกลายเป็นเครื่องยนต์ใหม่ของธุรกิจเครือข่ายจริง

แต่คำว่า “กลับมาเกิดใหม่” ก็ต้องอ่านให้ครบ โนเกียยังไม่ใช่บริษัทที่โตแบบไร้ความเสี่ยง รายงานเดียวกันยังมีต้นทุนการปรับโครงสร้างสูง และกำลังตัดธุรกิจบางส่วนออกเพื่อโฟกัสเงินทุนไปยังจุดที่เห็นโอกาสมากกว่า บริษัทตั้งโครงสร้างหลักใหม่เป็นโครงสร้างพื้นฐานเครือข่ายกับโครงสร้างพื้นฐานมือถือ ตั้งแต่ต้นปี 2026 และวางปัญญาประดิษฐ์และคลาวด์เป็นหนึ่งในแกนเติบโตสำคัญ

เรื่องนี้น่าสนใจตรงที่โนเกียไม่ได้ชนะด้วยการพยายามย้อนกลับไปครองตลาดมือถืออีกครั้ง แต่ยอมทิ้งภาพจำที่เคยทำให้ดัง แล้วไปจับชิ้นส่วนที่จำเป็นต่อโลกดิจิทัลแทน เป็นการเปลี่ยนจากของที่ผู้ใช้จับอยู่ในมือ ไปเป็นระบบที่อยู่ในตู้แร็ก ห้องเซิร์ฟเวอร์ สถานีฐาน และสายไฟเบอร์

ถ้ามองธุรกิจเทคโนโลยีผ่านเคสนี้ มีบทเรียนอยู่ข้อหนึ่ง บริษัทเก่าไม่ได้ต้องฟื้นด้วยสินค้าชนิดเดิมเสมอ สิ่งสำคัญกว่าคือดูว่าความเชี่ยวชาญเดิมยังขายได้ตรงไหน โนเกียมีรากด้านเครือข่าย วิทยุ โทรคมนาคม ออปติคัล และสิทธิบัตรอยู่แล้ว พอความต้องการของตลาดย้ายจาก “ใครทำมือถือดีที่สุด” ไปสู่ “ใครทำให้ข้อมูลมหาศาลวิ่งได้เร็วและเสถียร” สนามก็เปลี่ยนโดยธรรมชาติ

ดังนั้นถ้าวันนี้ไม่เห็นมือถือโนเกียเต็มร้าน อย่าเพิ่งแปลว่าบริษัทหายไป ธุรกิจที่กำลังโตกลับเป็นของที่ซ่อนอยู่หลังหน้าจอเสียมากกว่า และยิ่งโลกสร้างปัญญาประดิษฐ์หนักขึ้นเท่าไร การแข่งขันเรื่องเครือข่ายที่เชื่อมชิป เซิร์ฟเวอร์ และดาต้าเซ็นเตอร์เข้าหากันก็ยิ่งมีราคาทางธุรกิจสูงขึ้นตรงนั้น