หญิงสาวชาวจีนที่ยืนกอดอกต่อหน้าทหารญี่ปุ่น

เบื้องหลังภาพ “เฉิงเปิ่นฮวา” หญิงสาวผู้กลายเป็นสัญลักษณ์ของการไม่ยอมจำนน

ภาพขาวดำภาพหนึ่งจากช่วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นถูกส่งต่อมานานหลายสิบปี ภาพนั้นเป็นภาพหญิงสาวชาวจีนยืนอยู่หน้ากลุ่มทหารญี่ปุ่น เธอสวมเสื้อผ้าธรรมดา ยืนตัวตรง กอดอก และมองตรงไปข้างหน้า ขณะที่ทหารที่อยู่ด้านหลังนั่งอยู่กับพื้น

สิ่งที่สะดุดตาที่สุดไม่ใช่อาวุธหรือสนามรบ แต่คือ สีหน้าและท่าทางของหญิงสาว เพราะแม้เธอจะอยู่ในฐานะเชลย แต่กลับไม่ได้แสดงท่าทีหวาดกลัวให้เห็นอย่างชัดเจน

หญิงสาวคนนี้ได้รับการระบุในแหล่งข้อมูลจีนว่า “เฉิงเปิ่นฮวา” (成本华)

 

🇨🇳 จากหญิงสาวธรรมดาสู่ผู้ต่อต้านการรุกราน

เฉิงเปิ่นฮวาเป็นชาว เหอเซี่ยน (和县) มณฑลอานฮุย ประเทศจีน และมีเรื่องราวเกี่ยวข้องกับการต่อต้านการรุกรานของญี่ปุ่นในช่วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง

ในปี 1938 กองทัพญี่ปุ่นรุกเข้าสู่พื้นที่ของจีนจำนวนมาก และเฉิงเปิ่นฮวาถูกจับกุมโดยทหารญี่ปุ่น

ภาพถ่ายที่ทำให้เธอกลายเป็นบุคคลที่ถูกจดจำ ถูกถ่ายในช่วงที่เธอตกเป็นเชลย โดยมีทหารญี่ปุ่นอยู่ด้านหลัง

แต่สิ่งที่ทำให้ภาพแตกต่างจากภาพเชลยทั่วไปคือ ท่าทางของเธอ

เธอยืนตัวตรง

กอดอก

และมองไปข้างหน้า

ราวกับกำลังบอกว่า แม้ร่างกายจะถูกควบคุม แต่เธอยังคงรักษาศักดิ์ศรีของตัวเองเอาไว้

 

📷 ภาพที่เดิมเป็นเพียงภาพสงคราม

ภาพนี้ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นในยุคปัจจุบันเพื่อเป็นสัญลักษณ์ทางการเมืองแต่อย่างใด แต่เป็นภาพที่เกี่ยวข้องกับการบันทึกเหตุการณ์ในช่วงสงคราม

ต่อมาภาพถูกเผยแพร่และถูกนำกลับมาพูดถึงอีกครั้งในจีน โดยเฉพาะหลังจากมีการค้นคว้าเกี่ยวกับประวัติของหญิงสาวในภาพ

ผู้คนจำนวนมากมองว่า ท่าทางกอดอกของเธอเป็นสัญลักษณ์ของการไม่ยอมจำนน

จึงเกิดฉายาที่ถูกเผยแพร่ในสื่อจีนว่า

“หญิงทหารต่อต้านญี่ปุ่นที่งดงามที่สุด”

อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือเราควรแยกระหว่าง สิ่งที่เห็นได้จากภาพ กับ เรื่องเล่าที่ถูกเติมเข้ามาภายหลัง

เราเห็นได้ว่าเธอถูกควบคุมตัวและยืนอยู่ต่อหน้าทหารญี่ปุ่นจริง แต่รายละเอียดบางอย่างเกี่ยวกับเหตุการณ์หลังจากการถ่ายภาพ เช่น วิธีการทรมานหรือคำพูดสุดท้ายของเธอ มีการเล่าหลากหลายรูปแบบและไม่ได้มีหลักฐานปฐมภูมิรองรับทุกเรื่อง

 

🕊️ ชะตากรรมหลังจากนั้น

แหล่งข้อมูลจีนจำนวนมากระบุว่า เฉิงเปิ่นฮวาถูกสังหารหลังจากถูกจับกุม

แต่รายละเอียดเกี่ยวกับช่วงสุดท้ายของชีวิตยังมีความแตกต่างกันในเอกสารและเรื่องเล่าที่เผยแพร่ภายหลัง

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมเรื่องราวของเธอจึงควรเล่าอย่างระมัดระวัง ไม่ควรนำรายละเอียดที่ไม่มีหลักฐานชัดเจนมาเติมเพื่อทำให้เรื่องสะเทือนอารมณ์มากขึ้น

สิ่งที่ยืนยันได้จากภาพถ่ายก็คือ หญิงสาวคนหนึ่งถูกจับในช่วงสงคราม และภาพของเธอถูกบันทึกเอาไว้โดยฝ่ายญี่ปุ่น

 

🗿 จากภาพถ่ายสู่รูปปั้น

หลายสิบปีหลังจากภาพถูกถ่าย ภาพของเฉิงเปิ่นฮวาถูกนำมาใช้เป็นต้นแบบในการสร้างอนุสรณ์

ในปี 2015 มีการสร้างรูปปั้นเพื่อรำลึกถึงเธอ โดยรูปปั้นจำลองท่าทางที่เป็นเอกลักษณ์จากภาพถ่ายเดิม นั่นคือการ ยืนกอดอกและมองตรงไปข้างหน้า

ด้านหลังมีฉากกำแพงอิฐที่ได้รับการออกแบบให้สื่อถึงบรรยากาศของสงคราม

จากภาพถ่ายขาวดำของหญิงสาวคนหนึ่ง รูปของเธอจึงถูกเปลี่ยนให้กลายเป็น อนุสรณ์สถานที่จับต้องได้

สิ่งที่ภาพนี้บอกเรามากกว่าคำว่า “กล้าหาญ”

เมื่อมองภาพนี้ในวันนี้ สิ่งที่น่าสนใจที่สุดอาจไม่ใช่การพยายามตัดสินว่าเธอกำลังคิดอะไรในวินาทีนั้น

เพราะเราไม่สามารถรู้ความคิดของคนในภาพได้อย่างแน่นอน

เธออาจกำลังหวาดกลัว

อาจกำลังโกรธ

อาจกำลังพยายามรักษาความสงบนิ่ง

หรืออาจเป็นเพียงท่าทางธรรมชาติของเธอในเวลานั้น

แต่เมื่อภาพถูกส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น ความหมายของมันก็เปลี่ยนไป

สำหรับผู้คนในยุคหลัง ภาพหญิงสาวที่ยืนกอดอกต่อหน้าทหารฝ่ายศัตรู กลายเป็นภาพแทนของ ศักดิ์ศรี การต่อต้าน และการไม่ยอมให้สงครามพรากความเป็นมนุษย์ไป

และนี่คือเหตุผลที่ภาพเพียงภาพเดียวสามารถมีพลังมากกว่าคำบรรยายหลายพันคำ

เธออาจเป็นเพียงหญิงสาวคนหนึ่งในภาพถ่ายสงครามเมื่อปี 1938 แต่เวลาผ่านไปเกือบ 80 ปี ภาพของเธอกลับยังคงทำให้ผู้คนหยุดมองอยู่จนถึงวันนี้

บางครั้ง ประวัติศาสตร์ไม่ได้จดจำคนคนหนึ่งเพราะเธอเป็นผู้ชนะ แต่จดจำเพราะเธอเคยยืนหยัดในวันที่ไม่มีทางเลือกให้ชนะ