ทำไมกระเป๋านักเรียน JACOB ยิ่งแบนยิ่งเท่ แฟชั่นเด็กมัธยมที่เคยฮิตทั่วโรงเรียน

ใครผ่านชีวิตมัธยมช่วงยุค 90 ต่อเนื่องถึงต้นยุค 2000 น่าจะจำภาพนี้ได้ดี เด็กนักเรียนเสื้อขาวกางเกงขาสั้นหรือกระโปรงนักเรียน เดินลงจากรถเมล์พร้อมกระเป๋าหนังสีดำทรงสี่เหลี่ยมอยู่ในมือ และถ้าเป็น JACOB ใบแบนๆ ทรงสวย หนังดูเงานิดๆ ยิ่งมีความรู้สึกว่าเจ้าของกระเป๋าแต่งตัวเป็น

เรื่องประหลาดคือ กระเป๋านักเรียนตามหน้าที่ควรเอาไว้ใส่หนังสือ ยิ่งใส่ได้เยอะก็น่าจะยิ่งดี แต่แฟชั่นในโรงเรียนตอนนั้นกลับเดินคนละทาง กระเป๋าที่ตุงจนป่องไม่ได้ดูเท่าใบที่แบนเรียบเลย เด็กบางคนจึงพยายามจัดหนังสือให้น้อย วางของให้เรียบ หรือดูแลทรงกระเป๋าเป็นพิเศษ เพราะความแบนกลายเป็นส่วนหนึ่งของลุคไปแล้ว

JACOB ไม่ใช่แบรนด์ฝรั่งอย่างที่ชื่อชวนให้เข้าใจ แต่เป็นแบรนด์เครื่องหนังของไทย จุดเริ่มต้นธุรกิจย้อนกลับไปถึงปี 2482 โดยสุทิน เทพชาตรี ก่อนเข้าสู่ธุรกิจเครื่องหนังและเปิดแบรนด์ JACOB อย่างเป็นทางการในปี 2499 ช่วงแรกแบรนด์ใช้ทั้งหนังคุณภาพดี งานฝีมือ และภาพลักษณ์ที่มีกลิ่นอายตะวันตก จนมีคนจำนวนไม่น้อยเข้าใจว่าเป็นของต่างประเทศ

พอมาถึงกระเป๋านักเรียน ภาพจำสำคัญคือกระเป๋าหนังสีดำทรงแนวนอน ขนาดประมาณ 17-18 นิ้ว มีหูถือด้านบนและตัวล็อกโลหะด้านหน้า หน้าตาของมันไม่ได้เหมือนกระเป๋าเด็กสีสด แต่ใกล้เคียงกระเป๋าเอกสารของคนทำงานมากกว่า พอเด็กมัธยมถือคู่กับเครื่องแบบจึงเกิดบุคลิกแปลกๆ คือยังเป็นนักเรียนอยู่ แต่ดูโต ดูเนี้ยบ และดูมีสไตล์ขึ้นทันที

ตรงนี้แหละที่ทำให้คำว่า “ยิ่งแบนยิ่งเท่” มีเหตุผลในโลกแฟชั่นนักเรียน

ลองนึกถึงกระเป๋าใบเดียวกัน ใบแรกอัดหนังสือ สมุด กล่องดินสอ ขวดน้ำจนพองออกมา อีกใบใส่ของพอดี ตัวกระเป๋าเป็นเส้นตรงและแนบกับลำตัว เวลาเดินถืออยู่ข้างขา ใบหลังจะดูคล้ายกระเป๋าเอกสารมากกว่า ความแบนจึงไม่ได้แปลว่าใส่ของไม่คุ้ม แต่มันทำให้รูปทรงดั้งเดิมของกระเป๋าชัดที่สุด

เด็กมัธยมในสมัยที่โรงเรียนควบคุมการแต่งตัวค่อนข้างมากก็มีพื้นที่สร้างความแตกต่างไม่เยอะ เสื้อเหมือนกัน กางเกงหรือกระโปรงเหมือนกัน รองเท้าสีใกล้กัน ทรงผมก็มีกรอบ พอทุกคนอยู่ในเครื่องแบบ ของไม่กี่อย่างที่พอจะบอกสไตล์เจ้าของได้จึงกลายเป็นรองเท้า นาฬิกา เข็มขัด กระเป๋า และวิธีถือของ

JACOB จึงไม่ได้ทำหน้าที่เป็นแค่ที่ใส่หนังสือ แต่มันกลายเป็นของแต่งตัวชิ้นใหญ่ที่สุดชิ้นหนึ่งที่เอาเข้าโรงเรียนได้โดยยังดูเป็นกระเป๋านักเรียน

อีกอย่างที่ช่วยดันสถานะของมันคือราคาและความทน กระเป๋า JACOB ไม่ได้อยู่ในกลุ่มกระเป๋านักเรียนราคาถูกทั่วไป การมีอยู่ในมือจึงแฝงสถานะบางอย่างโดยไม่ต้องพูดออกมาตรงๆ ขณะเดียวกันกระเป๋าหนังที่ดูแลดีสามารถใช้ได้นาน จนมีเรื่องเล่าถึงการส่งต่อกันในครอบครัวหรือจากรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่ง ตัวแบรนด์เองก็ยังยกกระเป๋านักเรียนเป็นส่วนสำคัญของประวัติศาสตร์กว่า 80 ปีของกิจการ

ความฮิตขึ้นถึงจุดสูงมากในยุค 90 จน JACOB School Bag ถูกมองเป็นของที่เด็กนักเรียนจำนวนมากอยากมี และชื่อแบรนด์แข็งแรงถึงขั้นบางคนใช้คำว่า “จาค็อบ” เรียกกระเป๋านักเรียนหนังทรงแนวนอนลักษณะนี้ไปเลย แม้ใบที่เห็นอาจไม่ใช่ของแบรนด์จริงก็ตาม คล้ายเวลาชื่อสินค้าบางยี่ห้อดังจนคนเอาชื่อแบรนด์ไปเรียกสินค้าทั้งประเภท

แล้วทำไมต้องถือ ไม่สะพายหลังให้สบายกว่า?

เพราะเสน่ห์ส่วนหนึ่งอยู่ตรงการถือด้วยหูหิ้วนั่นเอง มันทำให้กระเป๋าดูเหมือน briefcase ขนาดนักเรียน เวลาเดินถือใบแบนๆ ข้างตัว ภาพออกมาคนละแบบกับเป้สะพายหลังอย่างชัดเจน ยิ่งเด็กโตขึ้นเข้าสู่ช่วงมัธยม กระเป๋าแบบนี้ยิ่งให้ความรู้สึกว่าเลิกใช้กระเป๋าเด็กแล้ว

แต่ด้านการใช้งานจริง ความเท่กับความสบายไม่ได้ไปด้วยกันตลอด กระเป๋าแบบถือเหมาะกับของไม่หนักมาก ถ้าอัดหนังสือหลายกิโลแล้วหิ้วด้วยมือข้างเดียวเป็นเวลานาน ภาระจะตกกับแขนและร่างกายมากกว่ากระเป๋าเป้ที่ใช้สายสองข้างช่วยกระจายน้ำหนัก กรมการแพทย์เคยเตือนเรื่องกระเป๋านักเรียนหนักเกินไป โดยยกหลักว่ากระเป๋าไม่ควรหนักเกินประมาณ 10% ของน้ำหนักตัวเด็ก และกระเป๋าแบบถือไม่เหมาะกับการหิ้วของหนักเป็นเวลานาน

พอมองแบบนี้ แฟชั่น “กระเป๋าแบน” กลับมีเรื่องน่าขำอยู่หน่อยๆ เพราะการทำให้กระเป๋าแบนสวยมักหมายถึงต้องไม่ยัดของจนแน่น ซึ่งตรงข้ามกับชีวิตนักเรียนที่มีหนังสือกับสมุดเต็มตารางเรียน บางวันจึงเกิดภาพสุดคลาสสิก กระเป๋า JACOB ยังแบนสวยอยู่ในมือ แต่หนังสืออีกกองกลับถูกหนีบไว้ใต้แขนแทน

เมื่อยุคเปลี่ยน กระเป๋าเป้เริ่มได้รับความนิยมมากขึ้น ทั้งสะพายง่าย ใส่ของเยอะ และเข้ากับชีวิตประจำวันที่ต้องพกอุปกรณ์หลากหลาย กระเป๋าหนังทรงถือจึงค่อยๆ หลุดจากตำแหน่งแฟชั่นหลักของเด็กมัธยม แต่ JACOB ไม่ได้หายไป ปัจจุบันแบรนด์ยังผลิตกระเป๋านักเรียนทรงคลาสสิก มีทั้งขนาด 17 และ 18 นิ้ว รวมถึงนำรูปทรงเก่ากลับมาตีความใหม่เป็นสินค้าแฟชั่นสำหรับคนรุ่นใหม่

น่าสนใจตรงที่ของชิ้นหนึ่งซึ่งเคยถูกซื้อเพราะต้อง “เอาไปโรงเรียน” วันนี้กลับมีคุณค่าอีกแบบสำหรับคนที่โตแล้ว แค่เห็นทรงสี่เหลี่ยมสีดำกับตัวล็อกด้านหน้า ภาพหน้าเสาธง ห้องเรียน โต๊ะไม้ รถเมล์หลังเลิกเรียน และเพื่อนในชุดนักเรียนก็ย้อนกลับมาได้ทันที

JACOB ใบแบนจึงเคยเท่ไม่ใช่เพราะมันมีเทคโนโลยีอะไรซับซ้อน แต่เพราะมันเกิดถูกที่ถูกเวลา ในยุคที่เด็กมัธยมมีพื้นที่แต่งตัวไม่มาก กระเป๋าใบหนึ่งเลยสามารถกลายเป็นทั้งเครื่องใช้ แฟชั่น เครื่องบอกสถานะ และภาษาลับเล็กๆ ของวัยรุ่นได้พร้อมกัน

ใครถือใบแบน ทรงไม่เสีย หนังเรียบ ตัวล็อกสวย เดินเข้าประตูโรงเรียนมา ตอนนั้นแทบไม่ต้องมีคำอธิบายเพิ่มเลยว่า “แต่งเป็น”