ก่อนโคคา-โคลา 103 ปี เปิดประวัติ “ชเวปส์” ผู้บุกเบิกโลกน้ำอัดลม

หากพูดถึงเครื่องดื่มอัดลม หลายคนอาจนึกถึง โคคา-โคลา เป็นอันดับแรก แต่ในความเป็นจริง Schweppes (ชเวปส์) ถือกำเนิดขึ้นก่อนโคคา-โคลาถึง 103 ปี และเป็นหนึ่งในแบรนด์ที่มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมเครื่องดื่มอัดลมสมัยใหม่

อย่างไรก็ตาม คำกล่าวที่ว่า “ชเวปส์คือน้ำอัดลมยี่ห้อแรกของโลก” จำเป็นต้องอธิบายให้ชัด เพราะน้ำอัดก๊าซและการทดลองผลิตน้ำซ่ามีมาก่อนการก่อตั้งแบรนด์ชเวปส์แล้ว

จุดเริ่มต้นของชเวปส์

ประวัติของชเวปส์เริ่มต้นในปี ค.ศ. 1783 ที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ โดย โยฮันน์ ยาคอบ ชเวปป์ (Johann Jacob Schweppe) ช่างอัญมณีและนักทดลองสมัครเล่นผู้สนใจวิธีนำก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เข้าไปละลายในน้ำ

ชเวปป์พัฒนากระบวนการผลิตน้ำแร่ผสมก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในปริมาณมาก จนสามารถนำออกจำหน่ายเชิงพาณิชย์ได้ นี่จึงเป็นจุดเริ่มต้นของแบรนด์ Schweppes และเป็นก้าวสำคัญที่ช่วยให้น้ำอัดก๊าซเปลี่ยนจากการทดลองทางวิทยาศาสตร์มาเป็นสินค้าที่ผู้คนทั่วไปเข้าถึงได้

แล้วโคคา-โคลาเกิดเมื่อไร?

Coca-Cola (โคคา-โคลา) เปิดตัวครั้งแรกเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม ค.ศ. 1886 ที่เมืองแอตแลนตา รัฐจอร์เจีย สหรัฐอเมริกา

ผู้คิดค้นคือ จอห์น สทิธ เพมเบอร์ตัน (John Stith Pemberton) เภสัชกรซึ่งนำไซรัปที่พัฒนาขึ้นไปผสมกับน้ำอัดก๊าซ และเริ่มจำหน่ายที่ร้านขายยา Jacobs’ Pharmacy

เมื่อนำปีเริ่มต้นมาเปรียบเทียบ จะพบว่า

• Schweppes เริ่มต้นในปี ค.ศ. 1783

• Coca-Cola เปิดตัวในปี ค.ศ. 1886

ทั้งสองแบรนด์จึงมีช่วงเวลาห่างกันประมาณ 103 ปี

ชเวปส์เป็นน้ำอัดลมยี่ห้อแรกของโลกหรือไม่?

คำตอบคือ จริงบางส่วน ขึ้นอยู่กับนิยามที่ใช้

ก่อนชเวปส์จะเริ่มดำเนินธุรกิจ นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษชื่อ โจเซฟ พริสต์ลีย์ (Joseph Priestley) ได้ทดลองนำก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มาละลายในน้ำ และเผยแพร่วิธีผลิตน้ำอัดก๊าซตั้งแต่ปี ค.ศ. 1772 หรือราว 11 ปีก่อนชเวปส์ถือกำเนิด

ดังนั้น ชเวปส์จึงไม่ใช่ผู้คิดค้นน้ำอัดก๊าซเป็นคนแรก และไม่ใช่เครื่องดื่มที่มีฟองชนิดแรกในประวัติศาสตร์ เพราะธรรมชาติมีน้ำแร่ที่มีก๊าซอยู่แล้ว อีกทั้งนักวิทยาศาสตร์หลายคนยังเคยทดลองผลิตน้ำอัดก๊าซมาก่อน

สิ่งที่ทำให้ชเวปส์โดดเด่นคือการพัฒนากระบวนการผลิตให้สามารถทำในปริมาณมากและจำหน่ายเป็นธุรกิจได้อย่างจริงจัง จึงมักได้รับการกล่าวถึงในฐานะผู้บุกเบิกอุตสาหกรรมน้ำอัดลม รวมถึงเป็นหนึ่งในแบรนด์เครื่องดื่มอัดลมที่เก่าแก่ที่สุดและยังมีชื่ออยู่ในตลาดจนถึงปัจจุบัน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสวิตเซอร์แลนด์ยังกล่าวถึงชเวปส์ว่าเป็นน้ำอัดลมที่เก่าแก่ที่สุดของโลกอีกด้วย

จากน้ำโซดาสู่เครื่องดื่มหลากหลายชนิด

ในช่วงแรก Schweppes เน้นจำหน่ายน้ำแร่และน้ำโซดาอัดก๊าซ ก่อนพัฒนาผลิตภัณฑ์รสชาติต่าง ๆ ตามมา โดยน้ำมะนาวอัดลมเริ่มวางจำหน่ายในปี ค.ศ. 1835 ส่วนโทนิกวอเตอร์และจินเจอร์เอลกลายเป็นผลิตภัณฑ์สำคัญของแบรนด์ในเวลาต่อมา

ปัจจุบันชื่อ Schweppes จึงไม่ได้เชื่อมโยงกับน้ำโซดาเพียงอย่างเดียว แต่ยังครอบคลุมเครื่องดื่มประเภทมิกเซอร์ น้ำอัดลมแต่งรส และน้ำอัดก๊าซอีกหลายชนิด

บทสรุป

คำกล่าวที่ว่า “Schweppes คือน้ำอัดลมยี่ห้อแรกของโลก” ใกล้เคียงกับข้อเท็จจริง แต่ไม่ควรใช้โดยไม่มีคำอธิบาย

ถ้าหมายถึงผู้คิดค้นน้ำอัดก๊าซเป็นรายแรก คำกล่าวนี้ไม่ถูกต้อง เพราะมีการทดลองและเผยแพร่วิธีผลิตน้ำอัดก๊าซก่อนปี ค.ศ. 1783 แล้ว

แต่หากหมายถึงหนึ่งในแบรนด์แรกที่นำเทคโนโลยีดังกล่าวมาผลิตและจำหน่ายในเชิงพาณิชย์ ชเวปส์ก็มีเหตุผลรองรับอย่างชัดเจน และยังถือกำเนิดก่อน Coca-Cola ประมาณ 103 ปี

เรื่องราวของชเวปส์จึงไม่ได้มีความสำคัญเพียงเพราะเป็นแบรนด์เก่าแก่ แต่ยังสะท้อนช่วงเวลาที่น้ำอัดก๊าซก้าวออกจากห้องทดลอง และกลายเป็นเครื่องดื่มยอดนิยมที่แพร่หลายไปทั่วโลก