หลงป่าแล้วทำยังไง ตั้งหลักให้ถูก ส่งพิกัด ส่งสัญญาณ และรอทีมช่วยเหลือให้เจอเร็ว

หยุดก่อน อย่าเดินมั่ว

วินาทีที่เริ่มรู้สึกว่าเส้นทางไม่คุ้น ต้นไม้ดูคล้ายกันไปหมด หรือเดินนานกว่าที่ควรจะถึงจุดหมาย สิ่งที่เสี่ยงที่สุดไม่ใช่การยืนอยู่กับที่ แต่คือการรีบเดินต่อเพราะคิดว่าอีกนิดเดียวคงเจอทาง ยิ่งเดินแบบเดา ตำแหน่งยิ่งห่างจากจุดที่ทีมค้นหาเริ่มตามหา แถมเสียแรง เสียน้ำ และอาจเข้าไปเจอหน้าผา ลำห้วยเชี่ยว หรือพื้นที่สัตว์ป่าได้ง่ายขึ้น

ทำตามคำว่า STOP ก่อนเลย — หยุดเดิน หายใจให้ช้าลง คิดย้อนว่าจุดสุดท้ายที่มั่นใจว่าอยู่ตรงไหน สังเกตรอบตัว แล้วค่อยวางแผน อย่ารีบตัดสินใจตอนใจเต้นแรง ลองเช็กเวลา แบตเตอรี่ สัญญาณโทรศัพท์ น้ำ อาหาร เสื้อกันฝน ไฟฉาย นกหวีด และอาการบาดเจ็บของทุกคน ถ้ามากันหลายคนต้องอยู่รวมกัน ห้ามแยกออกไปหาเส้นทางคนละทิศ เพราะจากหนึ่งจุดค้นหาอาจกลายเป็นหลายจุดทันที

ถ้าโทรศัพท์มีสัญญาณ ให้โทรแจ้งศูนย์ช่วยเหลือก่อนเปิดแผนที่วนไปมา ในพื้นที่อุทยานหรือป่าอนุรักษ์ติดต่อสายด่วนพิทักษ์ป่า 1362 ซึ่งรับแจ้งเหตุตลอด 24 ชั่วโมง ถ้ามีผู้บาดเจ็บ หมดสติ หายใจผิดปกติ หรือมีภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ โทร 1669 และควรโทรหาศูนย์บริการนักท่องเที่ยวหรือหน่วยพิทักษ์ที่อยู่ใกล้เส้นทางด้วย ข้อมูลที่ต้องบอกให้ครบคือชื่อสถานที่ เส้นทางที่ตั้งใจไป จุดที่เห็นล่าสุด เวลาออกเดิน จำนวนคน เสื้อผ้าสีอะไร มีใครบาดเจ็บหรือไม่ และแบตเหลือเท่าไร

เปิดตำแหน่ง GPS แล้วส่งพิกัดเป็นตัวเลขหรือหมุดให้ทีมช่วยเหลือกับคนที่ไว้ใจ แคปหน้าจอพิกัดเก็บไว้ เผื่อสัญญาณหาย จากนั้นลดความสว่าง ปิดแอปที่ไม่จำเป็น งดดูวิดีโอ งดโทรหลายสาย และอย่าปิดเครื่องถ้ายังมีโอกาสที่ทีมช่วยเหลือจะโทรกลับ การเดินยกโทรศัพท์หาสัญญาณไปเรื่อยๆ อาจพาออกห่างจากตำแหน่งเดิม ถ้าจะขยับหาสัญญาณ ให้ขยับระยะสั้นในพื้นที่ปลอดภัยและจำทางกลับจุดเดิมได้ชัดเจน

ควรอยู่กับที่เมื่อมีคนรู้แผนการเดินทาง หรือแจ้งขอความช่วยเหลือแล้ว เลือกจุดที่ปลอดภัย มองเห็นได้ และไม่ไกลจากเส้นทางเดิม หลีกเลี่ยงก้นลำห้วย ร่องน้ำแห้ง ริมตลิ่ง หน้าผา ต้นไม้ตาย กิ่งไม้ผุ และพื้นที่ต่ำที่น้ำอาจหลากตอนฝนตก อย่านอนติดพื้นเปียกโดยตรง ใช้เป้ เสื้อผ้าแห้ง หรือใบไม้แห้งรองเพื่อช่วยลดการสูญเสียความร้อน เก็บตัวให้แห้งก่อนคิดเรื่องอื่น เพราะกลางคืนในป่าอุณหภูมิอาจลดลงเร็ว แม้อยู่ในประเทศอากาศร้อน

การส่งสัญญาณควรทำเป็นจังหวะซ้ำๆ นกหวีดมีประโยชน์กว่าการตะโกนนาน เพราะใช้แรงน้อยกว่า เป่าสั้นสามครั้ง เว้นช่วง แล้วทำซ้ำ แขวนเสื้อสีสดหรือผ้าสะท้อนแสงในจุดเปิด ใช้ไฟฉายกะพริบเป็นชุดเมื่อได้ยินเสียงคนหรือยานพาหนะ และทำเครื่องหมายขนาดใหญ่บนพื้นโล่งด้วยกิ่งไม้หรือก้อนหิน ห้ามจุดไฟหากพื้นที่แห้ง ลมแรง มีข้อห้าม หรือควบคุมไฟไม่ได้ เพราะจากสัญญาณขอความช่วยเหลืออาจกลายเป็นไฟป่าได้

เรื่องน้ำสำคัญกว่าอาหาร แต่ไม่ควรดื่มน้ำขุ่นหรือน้ำที่ไม่รู้แหล่งแบบรีบร้อน หากมีเครื่องกรอง เม็ดฆ่าเชื้อ หรืออุปกรณ์ต้มน้ำ ให้ใช้ตามวิธีของอุปกรณ์นั้น เก็บน้ำที่มีอยู่เป็นช่วงๆ จิบพอเหมาะ ลดการเดินกลางแดด และอย่ากินเห็ด ผลไม้ หรือพืชที่ไม่รู้จัก ความหิวหนึ่งคืนมักรับมือได้ง่ายกว่าการท้องเสีย อาเจียน หรือได้รับพิษกลางป่า

มีข้อยกเว้นที่อาจต้องย้ายตำแหน่ง เช่น อยู่ในแนวน้ำหลาก ใกล้ไฟป่า ใต้ต้นไม้เสี่ยงล้ม หรือมีอันตรายตรงหน้า ให้ย้ายเท่าที่จำเป็นไปยังจุดปลอดภัยใกล้ที่สุด แล้วทิ้งเครื่องหมายบอกทิศทางไว้ ส่วนการย้อนรอยกลับ ควรทำเฉพาะตอนกลางวัน สภาพร่างกายพร้อม และมั่นใจจริงว่าจำเส้นทางได้ ถ้าเริ่มลังเลให้หยุดทันที การเดินตามลำธารลงเขาไม่ใช่สูตรสำเร็จ ลำธารอาจพาไปเจอหน้าผา น้ำตก หินลื่น หรือหุบลึกได้ จึงไม่ควรใช้เป็นทางเลือกแรก

พอฟ้ามืด ให้เลิกเสี่ยงเดินหาเส้นทาง จัดที่พักชั่วคราวก่อน ใช้ไฟฉายเท่าที่จำเป็น กินอาหารทีละน้อย ดูแลคนที่หนาวหรือบาดเจ็บ และฟังเสียงรอบตัวเป็นระยะ ถ้าได้ยินทีมค้นหา ให้ตอบด้วยนกหวีดสามครั้งหรือแสงไฟเป็นชุด อย่าวิ่งฝ่าความมืดเข้าหาเสียง เพราะทิศทางเสียงในป่าอาจหลอกได้

จำสั้นๆ: หยุด แจ้ง อยู่ ส่งสัญญาณ

ก่อนเข้าป่าครั้งต่อไป บอกคนที่ไม่ได้ไปด้วยว่าจะเข้าทางไหน กลับกี่โมง ฝากทะเบียนรถและรายชื่อผู้ร่วมทาง ดาวน์โหลดแผนที่ออฟไลน์ พกนกหวีด ไฟฉาย เสื้อกันฝน น้ำ อุปกรณ์กรองน้ำ ชุดปฐมพยาบาล และพาวเวอร์แบงก์ ของชิ้นเล็กพวกนี้ไม่ได้ทำให้กระเป๋าหนักจนเกินไป แต่ช่วยให้คืนที่ไม่ควรเกิดขึ้นผ่านไปได้ปลอดภัยกว่าเดิมมาก