ก่อนจะมีปุ่มกดส่งไฟล์ โลกเคยส่งเอกสารด้วยแฟกซ์

ทุกวันนี้ เวลาจะส่งเอกสารให้ใครสักคน เรื่องทั้งหมดอาจใช้เวลาไม่ถึง 1 นาที

เปิดไฟล์ กดแนบ แล้วแตะปุ่ม "ส่ง" อีกฝ่ายก็ได้รับทันที

แต่ถ้าย้อนกลับไปเมื่อประมาณ 30-40 ปีก่อน การส่งเอกสารด่วนไม่ได้ง่ายแบบนั้น

ยังไม่มีอีเมลให้ใช้กันทั่วไป ไม่มีแอปแชต และยังไม่มีบริการฝากไฟล์บนอินเทอร์เน็ต

ถ้าเอกสารต้องถึงปลายทางให้เร็วที่สุด คนทำงานจะนึกถึงอุปกรณ์ชนิดนึงก่อนเสมอ นั่นคือ...

เครื่องแฟกซ์

ก่อนที่กระดาษจะค่อย ๆ เลื่อนออกมาจากเครื่อง

มักจะมีเสียงดังขึ้นก่อนเสมอ

ปี๊ด... ปี๊ดดด... กรี๊ดดด... ซ่าาา...

เสียงแหลม ๆ ที่ฟังเหมือนเครื่องกำลังร้องคุยกัน

สำหรับเด็กในวันนั้น หลายคนคิดว่าเครื่องเสีย

แต่สำหรับคนทำงาน เสียงนั้นคือสัญญาณที่คุ้นเคย

ทุกคนรู้ทันทีว่า "กำลังมีเอกสารเข้ามา"

หลายสำนักงานถึงกับเงยหน้าจากโต๊ะทำงาน แล้วหันไปมองเครื่องแฟกซ์พร้อมกัน

เพราะไม่รู้ว่าปลายสายกำลังส่งอะไรมา

อาจเป็นใบสั่งซื้อ

อาจเป็นสัญญา

อาจเป็นหนังสือราชการ

หรืออาจเป็นเอกสารด่วนที่ทุกคนกำลังรอ 

ถ้าคุณเคยได้ยินเสียงนี้ แปลว่าคุณทันยุคนั้น

หลายคนอาจคิดว่าเสียงปี๊ดเหล่านั้นเป็นแค่เสียงเครื่องทำงาน

ความจริงแล้ว มันคือขั้นตอนที่เครื่องแฟกซ์ทั้งสองเครื่องกำลัง "คุยกัน"

เครื่องต้นทางกับปลายทางจะตรวจสอบว่าติดต่อกันได้หรือไม่

ตกลงกันว่าจะใช้ความเร็วในการส่งข้อมูลเท่าไร

และตรวจสอบว่ารองรับมาตรฐานเดียวกัน

เมื่อทุกอย่างพร้อมแล้ว จึงเริ่มส่งข้อมูลผ่านสายโทรศัพท์

เสียงที่เราได้ยิน จึงเป็นเหมือนการจับมือทักทายกันของเครื่องทั้งสองฝั่ง

หลายคนเคยสงสัยว่า

ในเมื่อสายโทรศัพท์ส่งได้แค่เสียง

แล้วกระดาษทั้งแผ่นเดินทางไปได้อย่างไร

คำตอบคือ มันไม่ได้ส่งกระดาษ

เครื่องแฟกซ์จะใช้หัวสแกนอ่านทุกอย่างบนกระดาษ ไม่ว่าจะเป็นตัวหนังสือ ลายเซ็น หรือรูปภาพ

จากนั้นแปลงข้อมูลทั้งหมดให้กลายเป็นสัญญาณไฟฟ้า

สัญญาณเหล่านั้นจะถูกส่งผ่านสายโทรศัพท์ไปยังเครื่องปลายทาง

เมื่อได้รับข้อมูล เครื่องอีกฝั่งก็จะพิมพ์ภาพเดิมออกมาใหม่

ไม่ต่างจากการส่งรูปภาพผ่านแอปแชตในทุกวันนี้ เพียงแต่ทั้งหมดเกิดขึ้นผ่านสายโทรศัพท์บ้าน

ช่วงทศวรรษ 2530 ถึงต้นทศวรรษ 2540

ถ้าเดินเข้าไปในบริษัท ธนาคาร โรงพยาบาล โรงแรม บริษัทขนส่ง หรือหน่วยงานราชการ

มักจะเห็นเครื่องแฟกซ์ตั้งอยู่มุมหนึ่งของสำนักงาน

หลายแห่งตั้งไว้ใกล้โต๊ะเลขานุการ

บางแห่งวางไว้หน้าห้องผู้จัดการ

เมื่อเครื่องเริ่มส่งเสียง

คนที่อยู่ใกล้ที่สุดก็มักเดินเข้าไปดูโดยอัตโนมัติ

เหมือนทุกวันนี้ที่ได้ยินเสียงแจ้งเตือนจากโทรศัพท์แล้วรีบหยิบขึ้นมาดู

ภาพที่หลายคนจำได้ คือกระดาษที่ค่อย ๆ เลื่อนออกมาช้า ๆ

ช่วงแรก เครื่องแฟกซ์นิยมใช้กระดาษความร้อน

ตัวหนังสือจะค่อย ๆ ปรากฏขึ้นทีละบรรทัด

ทุกคนยืนลุ้นไปพร้อมกัน

ถ้าเป็นเอกสารหลายหน้า ก็ต้องรอให้เครื่องพิมพ์ออกมาจนครบ

และถ้าปลายทางส่งไม่ชัด

ก็ต้องโทรกลับไปพูดประโยคที่คนทำงานยุคนั้นคุ้นหู

"ช่วยแฟกซ์มาใหม่ได้ไหมคะ ภาพไม่ชัด"

แต่เมื่ออินเทอร์เน็ตเข้ามา

อีเมลเข้ามา

โลกสามารถส่งไฟล์ PDF ได้

เครื่องแฟกซ์ก็ค่อย ๆ มีบทบาทน้อยลง

หลายบริษัทเก็บเครื่องไว้เฉย ๆ

บางแห่งถอดสายโทรศัพท์ออกไปแล้ว

บางแห่งเป็นของประดับประจำสำนักงาน

ทุกวันนี้ คนรุ่นใหม่อาจไม่เคยได้ยินเสียง

ปี๊ด... ปี๊ดดด... กรี๊ดดด... ซ่าาา...

ที่ดังอยู่หน้าห้องทำงาน

แต่สำหรับคนที่เคยผ่านยุคนั้นมา

แค่ได้ยินเสียงนี้อีกครั้ง ก็อาจนึกถึงโต๊ะทำงานตัวเดิม

กองเอกสารสูง ๆ

โทรศัพท์บ้านที่ดังไม่หยุด

และเครื่องแฟกซ์ที่กำลังค่อย ๆ ส่งกระดาษหนึ่งแผ่น

เดินทางผ่านสายโทรศัพท์ไปยังอีกฟากหนึ่งของโลก

เทคโนโลยีอาจเปลี่ยนไปแล้ว

แต่เสียงเล็ก ๆ เหล่านั้น ยังเป็นความทรงจำที่คนทำงานหลายคนจำได้ไม่เคยลืม