ผู้ใหญ่ไม่แน่ใจว่าเคยฉีดวัคซีนหัดหรือไม่ ควรตรวจภูมิหรือฉีดใหม่ดีกว่ากัน

ไม่รู้ว่าเคยฉีดวัคซีนหัดมาก่อน ต้องทำอย่างไร?

หลายคนเพิ่งเริ่มสงสัยเรื่องวัคซีนหัดเมื่อเห็นข่าวการระบาดในบางพื้นที่ หรือกำลังเตรียมเดินทางไปต่างประเทศ แต่พอเปิดสมุดวัคซีนกลับหาไม่เจอ บางคนจำไม่ได้ว่าตอนเด็กเคยฉีดหรือไม่ ขณะที่พ่อแม่ก็จำรายละเอียดไม่ได้แล้ว คำถามที่มักเกิดขึ้นคือ ควรเสียเงินตรวจภูมิคุ้มกันก่อน หรือฉีดวัคซีนใหม่ไปเลยจะดีกว่า

โรคหัดเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่แพร่กระจายได้ง่ายมาก ผ่านการไอ จาม หรืออยู่ในพื้นที่ปิดร่วมกับผู้ป่วย แม้หลายคนจะคิดว่าเป็นโรคของเด็ก แต่ผู้ใหญ่ที่ไม่มีภูมิคุ้มกันก็สามารถป่วยได้ และในบางรายอาจมีอาการรุนแรงกว่าที่คาด เช่น ปอดอักเสบ สมองอักเสบ หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ต้องรักษาในโรงพยาบาล

ตรวจภูมิหรือฉีดใหม่ แบบไหนเหมาะกว่า

คำตอบไม่ได้เหมือนกันทุกคน หากเป็นผู้ที่มีความจำเป็นต้องทราบสถานะภูมิคุ้มกันอย่างชัดเจน เช่น บุคลากรทางการแพทย์ ผู้ที่จะเข้าทำงานในสถานพยาบาล หรือบางประเทศที่กำหนดให้แสดงหลักฐานภูมิคุ้มกัน การตรวจเลือดหาแอนติบอดีต่อโรคหัดอาจมีประโยชน์ เพราะช่วยยืนยันว่าร่างกายยังมีภูมิอยู่หรือไม่

แต่สำหรับผู้ใหญ่ทั่วไปที่ไม่มีหลักฐานการได้รับวัคซีน และไม่มีข้อห้ามในการฉีดวัคซีน ผู้เชี่ยวชาญหลายแห่งมองว่าการฉีดวัคซีน MMR ใหม่เป็นทางเลือกที่สะดวกกว่าในหลายกรณี เนื่องจากวัคซีนมีประวัติความปลอดภัยที่ดี และการได้รับวัคซีนซ้ำในผู้ที่เคยมีภูมิแล้ว ไม่ได้ทำให้เกิดอันตรายจากการมีภูมิคุ้มกันเดิม

ฉีดซ้ำได้ หากไม่มีข้อห้าม ถือเป็นแนวทางที่ใช้กันบ่อยเมื่อประวัติไม่ชัดเจน

วัคซีน MMR คืออะไร

วัคซีน MMR เป็นวัคซีนรวมที่ช่วยป้องกันโรคหัด คางทูม และหัดเยอรมันในเข็มเดียว ผู้ใหญ่ที่ไม่เคยได้รับวัคซีนหรือไม่แน่ใจว่าครบหรือไม่ อาจได้รับคำแนะนำให้ฉีดตามแนวทางอายุและความเสี่ยง โดยจำนวนเข็มขึ้นอยู่กับประวัติเดิมและคำแนะนำของแพทย์

• มีสมุดวัคซีนยืนยันว่าฉีดครบแล้ว ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องฉีดซ้ำ

• ไม่มีหลักฐานและจำไม่ได้ อาจเลือกฉีดใหม่ได้หากไม่มีข้อห้าม

• ผู้ที่ทำงานเสี่ยงสัมผัสผู้ป่วย ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจภูมิหรือการฉีดเพิ่มเติม

ใครบ้างที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

วัคซีนชนิดนี้เป็นวัคซีนเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ จึงมีบางกลุ่มที่ไม่ควรฉีดทันที เช่น หญิงตั้งครรภ์ ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องบางชนิด หรือผู้ที่กำลังได้รับยากดภูมิ ดังนั้นก่อนตัดสินใจควรแจ้งประวัติสุขภาพให้แพทย์ทราบทุกครั้ง

หากกำลังวางแผนตั้งครรภ์ ควรปรึกษาแพทย์ล่วงหน้า เพราะอาจมีคำแนะนำให้ฉีดวัคซีนก่อนตั้งครรภ์และเว้นระยะเวลาตามแนวทางที่กำหนด ส่วนผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือรับประทานยาประจำ ก็ไม่ควรตัดสินใจเองโดยไม่ขอคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์

สรุปง่าย ๆ

หากเป็นผู้ใหญ่ที่ไม่แน่ใจว่าเคยฉีดวัคซีนหัดหรือไม่ ไม่จำเป็นต้องกังวลจนเกินไป เพราะมีทั้งทางเลือกในการตรวจภูมิคุ้มกันและการฉีดวัคซีนใหม่ สำหรับคนทั่วไปที่ไม่มีหลักฐานการฉีดและไม่มีข้อห้าม การฉีดวัคซีนใหม่มักเป็นแนวทางที่สะดวกและปลอดภัย ส่วนผู้ที่จำเป็นต้องมีหลักฐานยืนยันภูมิ หรือมีเงื่อนไขทางสุขภาพเฉพาะ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกวิธีที่เหมาะสมที่สุด การมีภูมิคุ้มกันต่อโรคหัดไม่เพียงช่วยป้องกันตัวเอง แต่ยังช่วยลดโอกาสแพร่เชื้อไปยังเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำในสังคมอีกด้วย