DNA ของเห็ดมีความใกล้ชิดแล้วแทบจะเป็นญาติห่างๆกับมนุษย์จริงไหม?

เมื่อพูดถึง "เห็ด" หลายคนคงนึกถึงอาหารบนโต๊ะ หรือสิ่งมีชีวิตที่ขึ้นตามท่อนไม้หลังฝนตก แต่รู้หรือไม่ว่า ในมุมมองของนักชีววิทยา เห็ดกลับมีความใกล้ชิดกับมนุษย์มากกว่าต้นไม้เสียอีก

ฟังดูเหลือเชื่อใช่ไหม?

เห็ดไม่ใช่พืช

เป็นเวลานานที่ผู้คนเข้าใจว่าเห็ดเป็นพืช เพราะมันขึ้นจากดินและไม่เคลื่อนที่ แต่เมื่อวิทยาศาสตร์ก้าวหน้าขึ้น นักวิจัยพบว่า เห็ดไม่ได้อยู่ในอาณาจักรพืชเลย หากแต่อยู่ใน อาณาจักรฟังไจ (Fungi) ซึ่งเป็นกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่แยกออกจากพืชโดยสิ้นเชิง

ต่างจากพืช เห็ดไม่มีคลอโรฟิลล์ จึงไม่สามารถสังเคราะห์แสงเพื่อสร้างอาหารเองได้ แต่ต้องดูดซึมสารอาหารจากสิ่งมีชีวิตอื่นหรือซากอินทรีย์ คล้ายกับสัตว์รวมถึงมนุษย์ที่ต้องกินอาหารเพื่อดำรงชีวิต

เห็ดกับมนุษย์มีบรรพบุรุษร่วมกัน

จากการศึกษาทางพันธุกรรม นักวิทยาศาสตร์พบว่า มนุษย์และเห็ดมี บรรพบุรุษร่วมกัน เมื่อหลายร้อยล้านปีก่อน

นั่นไม่ได้หมายความว่า "มนุษย์วิวัฒนาการมาจากเห็ด" หรือ "เห็ดเป็นญาติใกล้ชิดของคน" แต่หมายความว่า ในแผนผังวิวัฒนาการ มนุษย์และเห็ดอยู่บนกิ่งที่ใกล้กันมากกว่าที่มนุษย์จะอยู่กับพืช

ด้วยเหตุนี้ นักชีววิทยาจึงมักกล่าวว่า

«"เห็ดมีความใกล้ชิดกับสัตว์มากกว่าพืช"»

ความคล้ายกันที่หลายคนไม่เคยรู้

แม้รูปร่างภายนอกจะแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง แต่เห็ดและมนุษย์กลับมีคุณสมบัติบางอย่างที่คล้ายกัน เช่น

• เป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์แบบยูคาริโอต มีนิวเคลียส
• ไม่สามารถสร้างอาหารด้วยการสังเคราะห์แสง
• สะสมพลังงานในรูปของ ไกลโคเจน (Glycogen) เช่นเดียวกับสัตว์ ขณะที่พืชสะสมเป็นแป้ง
• มียีนและกระบวนการทำงานของเซลล์หลายส่วนที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษร่วมกัน

ความคล้ายเหล่านี้เอง ทำให้การศึกษาทางการแพทย์และชีววิทยาหลายด้านใช้เห็ดเป็นแบบจำลองในการวิจัย

แล้ว DNA เหมือนกันกี่เปอร์เซ็นต์?

บนอินเทอร์เน็ตมักมีการแชร์ว่า "เห็ดกับคนมี DNA เหมือนกัน 50%" หรือ "60%"

ความจริงคือ ไม่มีตัวเลขมาตรฐานเพียงตัวเดียว เพราะผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับว่านำยีนส่วนใดมาเปรียบเทียบ และใช้วิธีวิเคราะห์แบบไหน

สิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ยืนยันได้ คือ มนุษย์กับเห็ดมีการแบ่งปันยีนจำนวนหนึ่งจากบรรพบุรุษร่วมกัน แต่ไม่ได้หมายความว่า DNA ของทั้งสองเหมือนกันครึ่งหนึ่งตามที่แชร์กันเสมอไป

ครั้งต่อไปที่คุณเห็นเห็ดขึ้นอยู่ข้างทาง ลองมองมันใหม่อีกครั้ง

แม้มันจะดูเป็นเพียงดอกเห็ดธรรมดา แต่ในมุมของวิวัฒนาการ มันกลับเป็นสิ่งมีชีวิตที่อยู่ใกล้กับอาณาจักรสัตว์มากกว่าพืช และมีประวัติการวิวัฒนาการที่เชื่อมโยงกับมนุษย์อย่างน่าทึ่ง

ธรรมชาติเต็มไปด้วยความลับที่คาดไม่ถึง และบางครั้ง "ญาติที่ไกลที่สุด" ก็อาจไม่ใช่ลิงหรือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเท่านั้น แต่รวมถึงสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ที่เรานำมาปรุงอาหารอยู่ทุกวันอย่าง "เห็ด" ด้วย เพียงแต่ความเป็นญาตินั้นอยู่ในระดับของบรรพบุรุษร่วมกันเมื่อหลายร้อยล้านปีก่อน ไม่ใช่ความหมายของญาติในชีวิตประจำวัน