ลิ้นปี่คืออะไร? รู้จักกระดูกลิ้นปี่และตำแหน่งกลางท้องส่วนบน

คำว่า “ลิ้นปี่” ที่คนไทยใช้กันนั้น ไม่ได้หมายถึงอวัยวะชิ้นใดชิ้นหนึ่งโดยเฉพาะ แต่สามารถใช้เรียกได้ทั้ง กระดูกลิ้นปี่ ซึ่งอยู่ตรงปลายกระดูกอก และ บริเวณลิ้นปี่ ซึ่งเป็นพื้นที่กลางท้องส่วนบน

กระดูกลิ้นปี่คืออะไร?

กระดูกลิ้นปี่ หรือชื่อทางการแพทย์ว่า ซิฟอยด์โพรเซส (xiphoid process) เป็นส่วนที่เล็กและอยู่ล่างสุดของกระดูกอก ตอนเกิดยังมีลักษณะเป็นกระดูกอ่อน ก่อนจะค่อย ๆ แข็งตัวเป็นกระดูกเมื่ออายุมากขึ้น โดยช่วงเวลาการแข็งตัวอาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน

หน้าที่สำคัญของกระดูกส่วนนี้คือเป็นจุดยึดเกาะของกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อหลายส่วน เช่น กล้ามเนื้อกะบังลม ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการหายใจ กล้ามเนื้อหน้าท้องที่ช่วยพยุงและเคลื่อนไหวลำตัว รวมถึงแนวเนื้อเยื่อกลางหน้าท้องที่เรียกว่า linea alba

ส่วนการปกป้องหัวใจและอวัยวะภายในนั้น เป็นหน้าที่ของโครงกระดูกทรวงอกและกระดูกอกโดยรวมมากกว่าจะเป็นหน้าที่เฉพาะของกระดูกลิ้นปี่เพียงชิ้นเดียว

แล้วบริเวณลิ้นปี่อยู่ตรงไหน?

บริเวณลิ้นปี่ หรือ epigastric region หมายถึงพื้นที่กลางท้องส่วนบน ใต้ปลายกระดูกอกและระหว่างชายโครงทั้งสองข้าง เป็นตำแหน่งที่แพทย์ใช้เป็นจุดอ้างอิงเมื่อซักประวัติและตรวจอาการปวดท้อง

อาการปวดในบริเวณนี้อาจเกี่ยวข้องกับอวัยวะในช่องท้องส่วนบน เช่น กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็กส่วนต้น ตับ และตับอ่อน จึงพบได้ในภาวะหลายอย่าง ตั้งแต่อาหารไม่ย่อย กรดไหลย้อน แผลในกระเพาะอาหาร ไปจนถึงตับอ่อนอักเสบ อย่างไรก็ตาม ตำแหน่งที่ปวดเพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถใช้ระบุโรคได้แน่นอน

ที่สำคัญ อาการไม่สบายหรือปวดบริเวณลิ้นปี่ไม่ได้เกิดจากระบบย่อยอาหารเสมอไป เพราะในบางกรณีปัญหาจากอวัยวะอื่น รวมถึงหัวใจ อาจทำให้รู้สึกปวดหรือแน่นบริเวณท้องส่วนบนได้เช่นกัน

หากมีอาการปวดลิ้นปี่รุนแรงหรือเกิดขึ้นกะทันหัน ร่วมกับแน่นหน้าอก หายใจไม่สะดวก เหงื่อออกมาก หน้ามืด อาเจียนต่อเนื่อง ถ่ายเป็นเลือด หรือกดท้องแล้วเจ็บมาก ควรไปพบแพทย์หรือขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที

สรุปแล้ว ลิ้นปี่ไม่ใช่อวัยวะเดี่ยว ๆ แต่เป็นคำที่ใช้เรียกทั้งกระดูกชิ้นเล็กตรงปลายกระดูกอกและตำแหน่งกลางท้องส่วนบน กระดูกลิ้นปี่มีความสำคัญในฐานะจุดเกาะของกล้ามเนื้อ ส่วนบริเวณลิ้นปี่ก็เป็นตำแหน่งสำคัญที่ช่วยให้แพทย์ประเมินสาเหตุของอาการปวดได้ค่ะ