ทำไมหลายคนรู้สึกว่ากฎหมายไทยยังไม่แรงพอ ทั้งที่โทษก็มีอยู่แล้ว

เวลามีคดีดังเกิดขึ้น คำถามเดิมก็มักกลับมาเสมอ...
"ทำไมกฎหมายไทยไม่แรงพอ"

ไม่ว่าจะเป็นคดีอาชญากรรม คดีเมาแล้วขับ คดีฉ้อโกง หรือคดีที่สร้างความสะเทือนใจในสังคม ความคิดเห็นที่เห็นบ่อยที่สุดคือ อยากให้ลงโทษหนักกว่านี้ หลายคนเชื่อว่าถ้าบทลงโทษรุนแรงขึ้น คนจะไม่กล้าทำผิด แต่เมื่อมองให้ลึกกว่านั้น เรื่องนี้ไม่ได้มีคำตอบสั้นๆ เพราะความรู้สึกว่ากฎหมายอ่อน มักเกิดจากหลายปัจจัยรวมกัน

ความรู้สึกกับตัวบทกฎหมาย อาจไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

หลายคดีมีอัตราโทษค่อนข้างสูงอยู่แล้ว บางความผิดถึงขั้นจำคุกหลายปี หรืออาจมีโทษสูงสุดถึงจำคุกตลอดชีวิต แต่สิ่งที่ประชาชนเห็นผ่านข่าว กลับเป็นภาพของผู้ต้องหาที่ได้รับการประกันตัว ลดโทษ หรือได้รับโทษไม่เต็มเพดาน จึงเกิดความรู้สึกว่ากฎหมายไม่มีความศักดิ์สิทธิ์ ทั้งที่ในความเป็นจริง ศาลต้องพิจารณาจากพยานหลักฐาน พฤติการณ์ของคดี และข้อกฎหมายหลายด้าน ไม่ได้ตัดสินจากกระแสสังคมเพียงอย่างเดียว

สิ่งที่คนส่วนใหญ่รับรู้ คือผลลัพธ์สุดท้าย
แต่สิ่งที่ศาลต้องพิจารณา มีรายละเอียดมากกว่านั้นมาก

ความล่าช้าก็ทำให้รู้สึกว่ากฎหมายไม่เด็ดขาด

อีกเหตุผลหนึ่งคือกระบวนการยุติธรรมใช้เวลานาน หลายคดีกว่าจะสิ้นสุดต้องใช้เวลาหลายปี ระหว่างนั้นผู้คนอาจเห็นผู้ต้องหายังใช้ชีวิตตามปกติ ทำให้เกิดคำถามว่าเหตุใดผู้กระทำผิดยังไม่ถูกลงโทษ ความล่าช้าจึงส่งผลต่อความเชื่อมั่นไม่แพ้ระดับของบทลงโทษเลย

การบังคับใช้กฎหมายที่ไม่สม่ำเสมอ

ประเด็นที่ถูกพูดถึงบ่อยคือ ความรู้สึกว่าคนธรรมดากับคนที่มีอำนาจหรือมีฐานะได้รับการปฏิบัติไม่เท่ากัน แม้ในหลายกรณีจะยังไม่มีข้อพิสูจน์ชัดเจน แต่เมื่อเกิดข่าวลักษณะนี้ซ้ำๆ ความเชื่อมั่นของสังคมก็ลดลง ผู้คนจึงมองว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวบทกฎหมายเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การบังคับใช้ด้วย

โทษหนักขึ้น ไม่ได้แปลว่าอาชญากรรมจะลดลงเสมอไป

หลายประเทศมีบทลงโทษรุนแรงมาก แต่ก็ยังมีอาชญากรรมเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง นักอาชญาวิทยาหลายคนมองว่า สิ่งที่ทำให้คนเกรงกลัวมากกว่า คือโอกาสที่จะถูกจับและถูกลงโทษอย่างแน่นอน หากคนทำผิดเชื่อว่าตัวเองหลบหนีได้ ต่อให้โทษสูงเพียงใดก็อาจไม่ช่วยยับยั้งได้มากนัก

• การสืบสวนที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ

• การดำเนินคดีที่โปร่งใส

• การพิจารณาคดีที่ไม่ล่าช้า

• การบังคับใช้กฎหมายกับทุกคนอย่างเท่าเทียม

ปัจจัยเหล่านี้มักส่งผลต่อความเชื่อมั่นของประชาชนไม่แพ้การเพิ่มโทษในกฎหมาย

สุดท้ายแล้ว สังคมต้องการอะไรกันแน่

เมื่อมีเหตุสะเทือนใจ ผู้คนย่อมอยากเห็นผู้กระทำผิดได้รับโทษที่เหมาะสม นั่นเป็นความรู้สึกที่เข้าใจได้ แต่หากมองในภาพรวม สิ่งที่หลายคนเรียกว่า 'กฎหมายไม่แรงพอ' อาจไม่ได้หมายถึงการเพิ่มจำนวนปีของโทษจำคุกเสมอไป แต่อาจหมายถึงความต้องการเห็นกระบวนการยุติธรรมที่รวดเร็ว โปร่งใส และใช้มาตรฐานเดียวกับทุกคน เพราะเมื่อประชาชนเชื่อว่าคนทำผิดไม่สามารถหลีกเลี่ยงความรับผิดได้ ความศรัทธาต่อกฎหมายก็จะเพิ่มขึ้นเองโดยธรรมชาติ

คำถามที่น่าคิดต่อคือ...
ถ้าต้องเลือกเพียงอย่างเดียว ระหว่าง 'โทษที่หนักกว่าเดิม' กับ 'การบังคับใช้กฎหมายที่เท่าเทียมและรวดเร็ว' คุณคิดว่าอะไรจะทำให้สังคมปลอดภัยกว่า?