Nokia หายไปไหน ทำไมอดีตราชามือถือถึงเงียบลงจนหลายคนคิดว่าหายจากโลก

เคยมีช่วงหนึ่งที่คำว่าโทรศัพท์มือถือ แทบจะหมายถึง Nokia

ถ้าย้อนกลับไปเมื่อยี่สิบกว่าปีก่อน เดินเข้าโรงเรียน มหาวิทยาลัย หรือออฟฟิศ จะเห็นมือถือ Nokia อยู่เต็มไปหมด ตั้งแต่รุ่นเล็กอย่าง 3310 ไปจนถึงรุ่นฝาพับและรุ่นที่มีกล้องถ่ายรูป ทุกคนจำเสียงเรียกเข้าอันเป็นเอกลักษณ์ได้ จำเกมงูได้ และจำภาพมือถือที่ตกพื้นกี่ครั้งก็ยังเปิดติดได้ หลายคนจึงอดสงสัยไม่ได้ว่า แล้ววันนี้ Nokia หายไปไหน ทำไมแทบไม่เห็นใครใช้เหมือนเมื่อก่อน

จากเบอร์หนึ่งของโลก สู่วันที่ตลาดเปลี่ยนเร็วเกินคาด

ช่วงปี 2000-2010 Nokia ครองตลาดมือถือทั่วโลกแบบแทบไม่มีคู่แข่ง จุดแข็งของแบรนด์คือเครื่องทน แบตเตอรี่อึด ใช้งานง่าย และมีรุ่นให้เลือกตั้งแต่ราคาประหยัดจนถึงระดับพรีเมียม แต่ความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เกิดขึ้นเมื่อสมาร์ตโฟนเริ่มได้รับความนิยม โดยเฉพาะหลังการเปิดตัว iPhone และมือถือ Android ที่เปลี่ยนวิธีใช้งานโทรศัพท์ไปอย่างสิ้นเชิง จากเครื่องที่ใช้โทรและส่งข้อความ กลายเป็นคอมพิวเตอร์ขนาดพกพา

Nokia ยังเชื่อมั่นกับระบบปฏิบัติการ Symbian ซึ่งเคยประสบความสำเร็จมานาน แต่เมื่อเทียบกับ iOS และ Android ที่ใช้งานลื่นกว่า มีแอปจำนวนมหาศาล และดึงดูดนักพัฒนาได้มากกว่า Symbian ก็เริ่มตามไม่ทัน ความได้เปรียบที่เคยมีจึงค่อย ๆ หายไป

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่คุณภาพเครื่อง แต่อยู่ที่การตามกระแสเทคโนโลยีไม่ทัน

การจับมือกับ Microsoft ที่หลายคนมองว่าเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ

ปี 2011 Nokia เลือกจับมือกับ Microsoft และหันมาใช้ระบบปฏิบัติการ Windows Phone แทน Android ซึ่งเป็นการตัดสินใจที่สร้างเสียงวิจารณ์อย่างมาก แม้ตัวระบบจะมีหน้าตาสวยและใช้งานลื่น แต่จำนวนแอปกลับน้อยกว่าคู่แข่งมาก ผู้ใช้จำนวนมากจึงไม่กล้าเปลี่ยนมาใช้งาน ส่งผลให้ยอดขายไม่สามารถกลับมาแข็งแกร่งเหมือนเดิม

หลังจากนั้น Microsoft เข้าซื้อธุรกิจมือถือของ Nokia ด้วยความหวังว่าจะสร้างคู่แข่งให้กับ Apple และ Google แต่สุดท้ายโครงการก็ไม่ประสบความสำเร็จ ธุรกิจมือถือของ Microsoft ค่อย ๆ ยุติบทบาทลง และชื่อ Nokia ก็หายจากชั้นวางสินค้าในหลายประเทศ

จริง ๆ แล้ว Nokia ไม่ได้หายไปไหน

หลายคนอาจคิดว่าแบรนด์นี้ปิดตัวไปแล้ว แต่ความจริงคือบริษัท Nokia ยังคงดำเนินธุรกิจอยู่ เพียงแต่เปลี่ยนโฟกัสครั้งใหญ่ ปัจจุบันบริษัทมุ่งเน้นด้านโครงสร้างพื้นฐานโทรคมนาคม เครือข่าย 4G, 5G อุปกรณ์สำหรับผู้ให้บริการเครือข่าย และเทคโนโลยีด้านการสื่อสารระดับองค์กร ซึ่งเป็นธุรกิจที่สร้างรายได้มหาศาล แม้ผู้บริโภคทั่วไปจะไม่ค่อยเห็นชื่อแบรนด์ในชีวิตประจำวันเหมือนสมัยมือถือก็ตาม

ส่วนมือถือ Nokia ที่ยังวางขายอยู่ในปัจจุบันนั้น ผลิตและทำตลาดโดยบริษัท HMD Global ซึ่งได้รับสิทธิ์ใช้ชื่อแบรนด์ Nokia โดยเน้นสมาร์ตโฟนระดับกลาง โทรศัพท์ปุ่มกด และการนำดีไซน์คลาสสิกบางรุ่นกลับมาวางจำหน่ายเพื่อเอาใจแฟนรุ่นเก่า

ทำไมถึงกลับมายิ่งใหญ่เหมือนเดิมไม่ได้

• ตลาดสมาร์ตโฟนแข่งขันรุนแรงมาก มีทั้ง Apple, Samsung รวมถึงผู้ผลิตจากจีนที่พัฒนาเร็วและตั้งราคาดึงดูด

• ผู้บริโภคผูกพันกับระบบนิเวศของแอปและบริการ ทำให้การย้ายแบรนด์ทำได้ยากขึ้น

• ภาพจำของ Nokia ยังติดอยู่กับมือถือยุคเก่า แม้จะมีสมาร์ตโฟนรุ่นใหม่ออกมา แต่ก็ไม่ได้สร้างกระแสได้เท่าคู่แข่ง

• งบการตลาดและการพัฒนาผลิตภัณฑ์ไม่สามารถแข่งขันกับผู้เล่นรายใหญ่ได้เต็มที่

Nokia ไม่ได้หายไป แต่เปลี่ยนสนามแข่งขัน

เรื่องราวของ Nokia มักถูกยกเป็นตัวอย่างของบริษัทที่เคยประสบความสำเร็จสูงสุด แต่ต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว จนสูญเสียตำแหน่งผู้นำในตลาดผู้บริโภค อย่างไรก็ตาม บริษัทก็สามารถปรับตัวไปสู่ธุรกิจที่หลายคนมองไม่เห็นแต่มีความสำคัญต่อโลกการสื่อสารอย่างมาก ทุกครั้งที่เราใช้งานเครือข่ายมือถือความเร็วสูง มีโอกาสไม่น้อยที่อุปกรณ์เบื้องหลังจะเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีของ Nokia แม้โลโก้จะไม่ได้อยู่ในมือผู้ใช้เหมือนเมื่อก่อนก็ตาม